Lev Nikolajevitsj Tolstoj (1828-1910) verloor op jeugdige leeftijd zijn ouders en werd opgevoed door verwanten op het familiedomein Jasnaja Poljana. Na zijn studietijd in Kazan
keerde hij daarheen terug. Hij zag in dat de situatie van de boeren afschuwelijk was en trachtte de toestand op zijn eigen domein te verbeteren. In 1854 en 1855 nam hij als officier deel aan de krijgsverrichtingen aan de Donau en in Sebastopol tegen de Turken. Hij was toen al enigszins bekend geworden door het verhaal
Kinderjaren uit 1852. Zijn oorlogservaringen vinden hun neerslag in
Sewastopol I, II en
III.
Eind 1857, begin
1858 maakte Tolstoj een reis naar het Westen waar hij in Parijs Toergenjev ontmoette. Terug op zijn landgoed voelde hij steeds meer de behoefte om de levensomstandigheden van het volk te helpen verbeteren. De verhalen uit deze periode vertonen over het algemeen een sterk moraliserende strekking: Luzern (1857), Albert (1858) en Drie sterfgevallen (1859). In 1862 trouwde Tolstoj met Sofja Behrs en maakte hij een aanvang met zijn grote epische roman Oorlog en vrede. In 1878 verscheen zijn tweede grote roman, Anna Karenina waarmee hij veel succes oogste en zijn naam definitief vestigde. Alles wat hij zei of schreef vond een enorme weerklank.
Het literaire werk van de laatste dertig jaar van zijn leven draagt ontegenzeggelijk het stempel van zijn ideologie, maar zijn talent was zo rijp en diep dat hij nog meesterwerken wist te scheppen zoals de grote novelle De dood van Iwan Iljitsj. De al een kwart eeuw heersende spanningen in zijn gezin – vooral zijn afzien van auteursrecht gaf bij elke publicatie aanleiding tot pijnlijke onenigheden – maakte dat Tolstoj in de winter van 1910 zijn gezin en domein verliet om als boer te gaan leven. Hij stierf kort daarop aan longontsteking.
 | L.N. Tolstoj
Verzamelde werken deel 8
Opstanding
ISBN 9789028204362
Proza, 496 pagina’s
Vertaling Hans Leerink
Verschenen in 1972
3e druk
Ingenaaid € 39.00
bestellen
|
‘Aan het eind van de negentiende eeuw had je in Rusland de religieuze sekte van de ‘Doechoboeren’, die om hun afwijkend geloof op allerlei manieren door de regering mishandeld werden. In hun wanhoop besloten zij naar Canada te emigreren, maar ze hadden geen geld voor de reis. Tolstoj besloot ze te helpen. Zelf had hij al zijn geld en al zijn land onder zijn vrouw en kinderen verdeeld. Hij besloot om een boek, waar hij al jaren mee bezig was, af te maken en zo duur mogelijk te verkopen aan de uitgever Adolf Marx (die later Tsjechows volledige werken kocht).
Zo gezegd, zo gedaan. Het boek kwam af, de verkoop had plaats, de Doechoboeren emigreerden naar Canada, waar zij nog steeds wonen.
Het boek heette
Opstanding. Het gaat niet over de Doechoboeren, maar over het volgende: vorst Dmitri Nechljoedow wordt als jurylid opgeroepen bij een strafzaak. Een der verdachten is een prostituée, Katerina Maslowa, oud 27 jaar. Tijdens de zitting herkent Nechljoedow haar. Zeven jaar geleden (ze was toen nog dienstmeisje bij zijn tantes) heeft hij haar zwanger gemaakt en honderd roebel gegeven. Hij wordt door berouw overmand en vecht voor haar vrijspraak (ze wordt van een moord beschuldigd die ze niet gepleegd heeft.) Dat lukt hem niet. Met veel moeite weet hij later (ze zit dan al in Siberië) gratie voor haar te krijgen. Hij wil bij haar blijven en met haar blijven en met haar trouwen, maar dat wil zij niet.
Opstanding verscheen in 1900 tegelijk in Rusland en in Engeland. Over de hele wereld werden meteen vertalingen geplubiceerd. Zowel de Russiche censoren als de Westeuropese vertalers schrapten enkele erotische en enkele op de religie betrekking hebbende passages. De tekst van deze Nederlandse vertaling is gebaseerd op de in 1900 in Engeland verschenen ongecensureerde Russische tekst.’
(Karel van het Reve)