{"id":298382,"date":"1959-01-01T00:00:56","date_gmt":"1958-12-31T23:00:56","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/dbnl\/neem-mij-mee\/"},"modified":"2021-07-08T10:14:03","modified_gmt":"2021-07-08T09:14:03","slug":"neem-mij-mee","status":"publish","type":"dbnl","link":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/neem-mij-mee\/","title":{"rendered":"Neem mij mee"},"content":{"rendered":"
\r\n\r\n <\/interp><\/interp><\/a>\r\n

[Vervolg Boris Pasternak]<\/h3>\r\n\r\n

ondergaan en in ellende en onwetendheid zou blijven steken, maar toch heb ik maling aan jullie, ik lust jullie niet en jullie kunnen naar de duivel lopen!\u2019<\/p>\r\n\r\n

Dit is duidelijke taal, voor een Pasternak bijzonder duidelijk zelfs, een taal evenwel die toch misverstand kon wekken en dit ook gedaan heeft, zoveel misverstand zelfs dat Dokter Zjiwago in Rusland verboden werd en een felle haatkampagne van bovenaf tegen Pasternak werd ontketend, waarbij de dichter werd uitgemaakt voor een renegaat, een verrader en een zwijn. Maar het misverstand berust daarop, dat men in die uitspraken onverschilligheid, koude, innerlijke leegte heeft willen lezen, terwijl het Pasternak toch duidelijk om iets anders is te doen. Waar het hem om gaat blijkt uit talrijke andere uitspraken in Dokter Zjiwago. Pasternak laat zijn held niet zeggen: \u2018Ik heb maling aan jullie en wat voor goeds jullie ook doen, jullie kunnen naar de duivel lopen, – geef mij maar de wodkafles, of het gespreide bedje,\u2019 – neen, hij laat hem zeggen: \u2018Geef mij maar het leven, want: \u2018De mens is geboren om te leven en niet om zich op het leven voor te bereiden.\u2019 En elders zegt hij: \u2018Wanneer ik over al die hervormingen van het leven hoor, verlies ik mijn zelfbeheersing en word ik wanhopig.\u2019 En dan gaat hij door: \u2018Hervorming van het leven! Zo kunnen mensen redeneren die misschien levenservaringen hebben opgedaan, maar het leven nooit gekend hebben, nooit de adem, de ziel ervan hebben ondergaan. Voor hen is het bestaan een klomp ruwe stof… die erop wacht om door hen bewerkt te worden. Maar het leven is nooit stof, nooit materie. Als u het weten wilt, dan is het leven iets dat zichzelf aanhoudend vernieuwt, zichzelf eeuwig bewerkt, het leven vervormt zichzelf eeuwig en verheft zich hemelhoog boven onze domme theorie\u00ebn.\u2019<\/p>\r\n\r\n

Ook dit is duidelijke taal die evenwel in een land, waar alles erop gericht is om in te grijpen in het\r\n<\/p>

[p. 112]<\/div>

leven, in de geschiedenis, met welke machtsmiddelen ook, niet werd begrepen. Men kan daarginds niet inzien dat het massale ingrijpen in het leven, het rationele organiseren van het bestaan dat spontaan, grillig en chaotisch is, moet leiden tot verstarring van het leven, d.i. tot de dood.<\/p>\r\n\r\n

De zekerheid van Pasternak, dit meest wezenlijke bestanddeel van zijn karakter, is, zoals ik heb gezegd, niet een zekerheid omtrent iets. Ook niet een zekerheid omtrent het leven. Het is de zekerheid van het in het leven te zijn opgenomen. Meer niet. Deze absolute zekerheid is bij Pasternak in de plaats getreden van het \u2018absolute gehoor\u2019 en aldus tot de drijvende kracht geworden van zijn dichterschap. In deze zekerheid behoort Pasternak met dichters en schrijvers als Rilke of Thomas Mann niet tot de bekenners in de literatuur maar tot de verkondigers.<\/p>\r\n\r\n

Alles wat Pasternak in zijn autobiografie \u2018Vrijgeleide\u2019 schrijft heeft iets absoluuts, zijn gedichten zijn lyrische verslagen over de dingen dezer aarde, de dialogen in Dokter Zjiwago over filosofische problemen zijn geen echte dialogen vol raadselen en tegenstellingen, gelijk bij Dostojewski, maar reeksen verkondigingen, gelegd in de mond van verscheidene personen, dikwijls min of meer toevallig, schijnt het. De schaduwzijde van Pasternak’s zekerheid is dat hij het stempel van zijn eigen, sterke en dichterlijke persoonlijkheid op al zijn helden drukt, waardoor het komt dat Dokter Zjiwago, als roman beoordeeld, een tekort aan psychologische spanning vertoont. Alles wat Pasternak zijn helden laat zeggen is definitief, finaal, er valt niet aan te tornen. Deze zekerheid ondergaat de westerse mens met zijn ingewortelde neiging tot skepticisme als een na\u00efeveteit, als een bekoorlijke, verfrissende, dikwijls ontwapenende na\u00efeveteit, die men de onschuld van het ongerepte zou kunnen noemen. Het schuldprobleem, als het probleem bij uitstek van het menselijke bewustzijn, is bij Pasternak nergens aan de orde. Er is geen sprake van een gekweld zijn in de menselijke situatie, geen verscheurdheid, geen angst, geen wanhoop, geen pessimisme. Pasternak zegt niet: het leven is goed, evenmin: het leven is slecht; hij verkondigt in al zijn werken: het leven is leven en het is alles. Zijn reaktie is spontaan en kinderlijk, een voortdurende verwondering, een aanhoudend ach! Zijn gedichten zijn stamelingen van een mens die twintig jaar blind is geweest, dan een operatie heeft ondergaan, zijn gezichtsvermogen heeft herkregen, voor het eerst licht ziet, kleuren, vormen, bloemen, het leven en die over de enormiteit van die ervaring niet uitgepraat raakt. Heel het dichtwerk van Pasternak is \u00e9\u00e9n magistrale uitwerking van het Goetheaanse: \r\n\u2018Ihr gl\u00fccklichen Augen, was je ihr gesehn, es sei, wie es wolle, es war doch so sch\u00f6n!\u2019<\/p>\r\n\r\n

B. De lyriek<\/h4>\r\n\r\n

Boris Pasternak werd op 10 februari 1890 in Moskou geboren, zijn eerste bundel gedichten publiceerde hij in 1914 en, zoals dit zo vaak met jonge dichters gaat, had hij later spijt van deze publikatie. Zijn hoofdwerken verschijnen enkele jaren later, het zijn: Boven de barri\u00e8res<\/i> uit 1917; dan de ook grotendeels in 1917 geschreven, maar eerst in 1922 gepubliceerde bundel Mijn zuster het leven,<\/i> die het hele wonder van de po\u00ebzie van Pasternak openbaart en hem beroemd heeft gemaakt. Daarna volgt in 1923: Thema’s en variaties.<\/i> In 1927 verschijnen de beide lange gedichten Het jaar 1905<\/i> en Luitenant Schmidt<\/i>, de enige dichtwerken, waarin Pasternak het thema van de revolutie ter hand neemt, dan verschijnt in 1932 de bundel Tweede geboorte.<\/i> Daarna valt een lange po\u00ebtische stilte in. De dertiger en veertiger jaren in Rusland zijn die van het Stalinisme, van vervolging en gevaar, van een totale gelijkschakeling, van een ontwaarding van de mens en een tot in het pathologisch stijgende verheerlijking van Stalin en het leidersprincipe. Pasternak is vrijwel de enige geweest die hieraan nooit heeft deelgenomen. Hij gaf er de voorkeur aan te zwijgen.<\/p>\r\n\r\n

In zijn verzen is Pasternak telkenmale weer als iemand die duizend jaar geslapen heeft, plotseling ontwaakt, de wereld ontdekt en een kreet van verrassing slaakt:<\/p>\r\n\r\n

\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nIn sjaal gehuld, de hand voor ‘t oog<\/i>,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nRoep ‘k aan door ‘t raam de kinderwijk<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n\u2018Wat is het, jongens, buiten toch<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nVandaag voor duizendjarig rijk?\u2019<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<\/div>\r\n\r\n

roept de dichter en talloze van zijn verzen zijn op deze wijze een uit de slaap ontwaakt zijn en een door het venster kijken. Wat dan gezien wordt is overweldigend. De indrukken zijn zo groot, zo veeltallig, dat de dichter slechts stamelen kan. Dat hij bevangen wordt door een wilde haast om alles te omvatten, alles te zeggen, dat hij willekeurige details aangrijpt en tot hoofdzaak maakt, in zijn gejaagdheid de hoofdzaak soms verzwijgt, hele fasen overslaat, sprongen maakt en hijgend alleen maar verkondigen wil, verslag wil uitbrengen als een kind dat, vervuld van een avontuur, thuis komt om zijn belevenissen te vertellen, niet in een logisch-historisch verband, maar in de ritmische volgorde der beelden in zijn geest. Het resultaat is een wonderbaarlijke vermenging van stelligheid met gestamel, van beslistheid en verbazing. Het resultaat is iets van een overrompelende direktheid en dichtheid, een spontaniteit, waarin de dingen als voor het eerst worden gezien. Dit nieuwe zien slaat op de lezer\r\n<\/p>

[p. 113]<\/div>

over. Dit is de lyriek van Pasternak.<\/p>\r\n\r\n

Gelijk het kind dat met zijn neus en ogen dichter bij de aarde vertoeft dan de volwassenen, ruikt en ziet de dichter de details van het zijn en ontdekt in hun oneindige onderlinge verwisselbaarheid het symbool van de werkelijkheid, die ononderbroken in beweging is.<\/p>\r\n\r\n

Het vers van Pasternak is tot berstens toe gevuld met details, die allen deel zijn van het leven, die zich onderling verbinden, die muzikale klanken worden en een melodie gaan vormen, soms in dissonanten, soms in een opgewonden staccato, soms van een met spanning geladen statigheid, maar altijd in beweging, totdat het gedicht plotseling afbreekt, als het geziene beeld is vervluchtigd, als het zijn nieuwheid heeft verloren en zich oplost in een nieuwe duizendjarige slaap.<\/p>\r\n\r\n

In het werk van Pasternak zijn alle dingen bezield, zij leven, reageren, hebben zintuigen, zij \u2018doen mee\u2019. Wanneer Pasternak een gedicht voordraagt, dan \u2018deklameert de vliering ook \/ en knikt de winter toe, het raam…\u2019 De lucht is \u2018blauw als ‘t bundeltje met goed, in handen van een pas ontslagen zieke\u2019 en, weder eenmaal na lange slaap uit het venster kijkend, ziet Pasternak: \u2018een rendezvous van onweer met frambozen…\u2019 Na een regenbui, – en het regent dikwijls in Pasternak’s verzen, – \u2018slikt het straatstof de regen op in pilletjes\u2019. \u2018Het lover in de zomer, met asthma in ieder atoom, droomt van stilte en duisternis…\u2019 – aldus beschrijft Pasternak een gloeiende zomerdag in een gedicht uit de bundel Mijn zuster het leven.<\/i>\r\n<\/p>\r\n\r\n

Pasternak gebruikt dikwijls beelden die in verband staan met ziekten, gelijk het zojuist genoemde asthmatische gebladerte. In Vrijgeleide<\/i> wordt bij de geur van viooltjes in een bloemenzaak opgemerkt: \u2018Zij blindeerden de borst met een soort houtachtige pleuritis\u2019. Elders spreekt hij van: \u2018Een zieke horizont vol koorts en verkoudheid…\u2019 Een gedicht heet \u2018De ziekten van de aarde\u2019 en doorloopt een hele pathologische nomenclatuur, eindigend met de woorden:<\/p>\r\n\r\n

\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nWiens gedichten zijn zo luid bezwerend<\/i>,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nDat het onweer zelfs verstomd staat van hun pijn?<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nMen moet op zijn minst in koorts verkeren<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nOm de aarde toe te staan om aards te zijn.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<\/div>\r\n\r\n

Een lang gedicht draagt de titel: De hoge ziekte en<\/i> daarin staan de woorden: \u2018dat de koorts van het genie sterker en witter is dan cement.\u2019 Men bedenke wel: niet de po\u00ebzie, niet de lyriek is bij Pasternak \u2018ziekte\u2019; Pasternak is geen symbolist en dergelijke gelijkstellingen in beelden gaan bij hem niet op. Men kan eerder veronderstellen dat de inspiratie als psychologisch verschijnsel als een \u2018ziekte\u2019 wordt[zie vervolg]<\/a>\r\n<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n <\/interp><\/interp><\/a>\r\n

\r\nNeem mij mee<\/i>\r\n<\/h3>\r\n\r\n
\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nNeem mij mee in een karveel<\/i>,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nIn een oud en zacht karveel<\/i>,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nIn de voorsteven, of anders in het schuim<\/i>,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nEn verlies mij in de verte, in de verte.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nIn het span van een andere eeuw.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nIn het bedrieglijke fluweel van de sneeuw.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nIn de adem van een troep honden.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nIn de uitgeputte zwerm der dode bladeren.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nNeem mij mee zonder mij te breken, in de kussen<\/i>,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nIn de borsten die zich heffen om te ademen<\/i>,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nOp de tapijten der handpalmen en hun glimlach<\/i>,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nIn de gangen der lange beenderen en der gewrichten.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nNeem mij mee, of liever: begraaf mij.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
(Vertaling Adriaan Morri\u00ebn)<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nhenri michaux<\/span>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<\/div>\r\n\r\n\r\n\r\n <\/interp><\/interp><\/a>\r\n

[Vervolg Boris Pasternak]<\/h3>\r\n\r\n

opgevat, gelijk in Dokter Zjiwago<\/i> de kreatieve extase van Joeri Zjiwago op een gegeven ogenblik wordt gekoppeld aan tyfuskoortsen. M.i. moet de oplossing van dit \u2018ziekte-motief\u2019 gezocht worden in de richting van wat Thomas Mann in Der Zauberberg<\/i> zijn held Naphta laat zeggen: \u2018Mensch sein ist krank sein\u2019, d.w.z. is tegen de natuur zijn, is in hoogste instantie een buiten de natuur treden, is de mens in zijn moment van scheppende inspiratie, vandaar dat \u2018In der Krankheit beruhe die W\u00fcrde des Menschen und seine Vornehmheit.\u2019 Als resultaat van dit soort \u2018krank-sein\u2019, dus: van deze inspiratie, ontstaat de kunst met haar louterende kracht en aldus kon de russische dichter Osip Mandelstam over de po\u00ebzie van Pasternak schrijven: \u2018Het lezen van de gedichten van Pasternak is als het gorgelen van je keel, is een uit volle borst leren ademhalen, is het zich aanschaffen van een paar nieuwe longen: zulke gedichten moeten wel geneeskrachtig zijn tegen de tuberculose. Er bestaat bij ons op het moment geen gezonder po\u00ebzie…\u2019 De dichteres Marina Tswetajewa gaat nog een stapje verder en noemt Pasternak’s gedichten \u2018wonderdoend\u2019.<\/p>\r\n\r\n

In het tamelijk duistere en ambivalente gedicht De hoge ziekte<\/i> neemt Pasternak stelling tegen het misbruik maken van de po\u00ebzie voor politiek en propaganda, tegen wat hij noemt \u2018de uiterlijke pose van integriteit\u2019, die Majakowski had aangenomen, toen deze zich geheel in dienst stelde van de communistische propaganda. Pasternak stelt hier als ideaal niet tegenover een nieuwe theorie van l’art pour l’art, geen aestheticisme, maar een trouw zijn aan het leven met al zijn tegenstellingen en ongerijmd-<\/p>

[p. 114]<\/div>

heden, een waarachtigheid zonder voorbehoud, een nominalistisch-existenti\u00eble levensbeschouwing, inplaats van een idealistische die de werkelijkheid en de geschiedenis wil wringen in het keurslijf van een bepaalde, vooropgezette conceptie, een idealisme dat later aanleiding zou geven tot het ongehoorde fenomeen dat schrijvers hun boeken gingen herschrijven onder invloed van partijbesluiten. Pasternak heeft in de wereld, waarin hij leefde de moed gevonden om trouw te blijven aan zichzelf en in het genoemde lange gedicht De hoge ziekte<\/i> zegt hij over zich en zijn vrienden:<\/p>\r\n\r\n

\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nWij waren als muziek in ijs.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nIk spreek voor heel de vriendenkreits<\/i>,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nMet wie ik van ‘t toneel verdwijn.><\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nZo was mijn plan en zo zal ‘t zijn.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nHier is geen plaats voor schaamt\u2019 en pijn.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nHet is mijn aard niet dat ‘k driemaal<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nMijzelf herhaal in andre taal.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<\/div>\r\n\r\n

In de kunst, en alleen daar<\/i> kan het beeld worden vastgelegd van de werkelijkheid in haar beweging, dus het blijvende, dus de zekerheid worden verworven, in tegenstelling tot de dagelijkse werkelijkheid als zodanig, dus het vergankelijke, die niets anders geeft dan het verraad der veranderingen. Deze dagelijkse werkelijkheid wordt in de kunst aan de dijk gezet en haar plaats wordt ingenomen door het gevoel, waaraan Pasternak de algemene naam van energie<\/i> geeft, \u2018die door niets anders kan worden uitgebeeld dan door de beweeglijke taal der beelden.\u2019<\/p>\r\n\r\n

Een der meest in het oog springende karaktertrekken van de Pastemakiaanse po\u00ebzie is de snelle overgang daarin van po\u00ebtische vervoering en hoogte- vlucht naar de proza\u00efsche alledaagsheid van \u2018uur en feit\u2019. De daartussen ontstane spanningstoestand vormt een wezenlijk bestanddeel van zijn lyrische kracht. Gelijk de reus Antaios moet ook Pasternak telkens de aarde aanraken om nieuwe krachten op te doen. Deze polarisatie in de lyriek geeft aan het gedicht zijn grote evokatieve vermogen, schept die sfeer van volstrekte onalledaagsheid, is een telkens opnieuw tot stand gebracht \u2018rendez-vous van onweer met frambozen\u2019 en brengt die toverachtige tinteling te weeg, waarin de gewoonste dingen ongewoon verschijnen:<\/p>\r\n\r\n

\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nEn ‘t bos was vol van fijnste glinsteringen<\/i>,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nAls onder een horlogemakerstang…<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<\/div>\r\n\r\n

aldus Pasternak in een van zijn verzen en de woorden kunnen slaan op heel zijn po\u00ebzie. Hijzelf, de horlogemaker, vermeldt in zijn autobiografie Vrijgeleide<\/i> dat hij, afstand doend van de romantische methode der verheerlijking van het dichterschap zich beperkte tot het ambacht.<\/p>\r\n\r\n

Na twee kleine bundels gedichten die van Pasternak in 1942 en 1945 nog verschenen, volgt een lange stilte die eerst in april 1954 weer werd verbroken, toen in het sovjetrussische maandblad Znamja tien gedichten verschenen onder de samenvattende titel \u2018Gedichten uit de roman in proza Dokter Zjiwago\u2019. Deze gedichten, waaraan later nog ettelijke werden toegevoegd, vormen inderdaad een apart, afsluitend hoofdstuk bij de roman Dokter Zjiwago.<\/p>\r\n\r\n

Reeds enkele malen heb ik erop gewezen, dat Pasternak’s gedichten ontstonden uit een ontwaken van de dichter, een uit het venster kijken, waarbij een nieuwe wereld werd ontdekt. Op zekere dag ontwaakte hij aldus, keek naar buiten en zag het christendom. Het resultaat waren: een aantal verzen uit de zgn. \u2018Gedichten van Zjiwago\u2019.<\/p>\r\n\r\n

In de autobiografie \u2018Vrijgeleide\u2019 uit 1931 zegt Pasternak ergens, zijn indrukken samenvattend over zijn bezoek aan Itali\u00eb: \u2018Ik begreep dat de bijbel niet zozeer een boek was met een vastgelegde tekst, als wel het notitieboekje van de mensheid.\u2019<\/p>\r\n\r\n

En in de roman Dokter Zjiwago legt Pasternak aan Nikolaj Nikolajewitsj de volgende woorden in de mond: \u2018Wat de mens eeuwenlang boven het dier heeft verheven is niet de knots, maar een innerlijke muziek: de onweerstaanbare macht van de ongewapende waarheid, de aantrekkingskracht van haar voorbeeld. Altijd werd aangenomen dat de belangrijkste dingen in de Evangeli\u00ebn de zedelijke lessen en geboden waren. Maar voor mij is het belangrijkste het feit dat Christus spreekt in uit het dagelijkse leven ontleende parabelen, dat hij de waarheid verkondigt in de taal van de werkelijkheid van iedere dag. De idee die hieraan ten grondslag ligt is dat de communie tussen sterfelijke wezens onsterfelijk is en het hele leven symbolisch, omdat het in zijn totaliteit zin heeft.\u2019<\/p>\r\n\r\n

In deze woorden ligt Pasternak’s zogenaamde Christendom besloten, zogenaamd, omdat bij hem, die zich \u2018bijna-athe\u00efst\u2019 noemt het Christendom niet doel is, als geloof, maar deel van een historische werkelijkheid die in kunst kan worden omgezet. De nieuw ontdekte wereld in de gedichten van Zjiwago<\/p>\r\n\r\n<\/div>

\n

Over dit hoofdstuk\/artikel<\/h3>\n

Charles B. Timmer<\/a><\/p>\n

over Boris Pasternak<\/a><\/p>\n

Henri Michaux<\/a><\/p>\n

Charles B. Timmer<\/a><\/p>\n

over Boris Pasternak<\/a><\/p>\n

Adriaan Morri\u00ebn<\/a><\/p>\n
\n<\/div><\/div><\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

[Vervolg Boris Pasternak] ondergaan en in ellende en onwetendheid zou blijven steken, maar toch heb ik maling aan jullie, ik lust jullie niet en jullie kunnen naar de duivel lopen!\u2019 Dit is duidelijke taal, voor een Pasternak bijzonder duidelijk zelfs, een taal evenwel die toch misverstand kon wekken en dit ook gedaan heeft, zoveel misverstand… Lees verder <\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","class_list":["post-298382","dbnl","type-dbnl","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nNeem mij mee · Uitgeverij Van Oorschot<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/neem-mij-mee\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Neem mij mee · Uitgeverij Van Oorschot\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"[Vervolg Boris Pasternak] ondergaan en in ellende en onwetendheid zou blijven steken, maar toch heb ik maling aan jullie, ik lust jullie niet en jullie kunnen naar de duivel lopen!\u2019 Dit is duidelijke taal, voor een Pasternak bijzonder duidelijk zelfs, een taal evenwel die toch misverstand kon wekken en dit ook gedaan heeft, zoveel misverstand... Lees verder\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/neem-mij-mee\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Uitgeverij Van Oorschot\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-07-08T09:14:03+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"13 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/neem-mij-mee\/\",\"url\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/neem-mij-mee\/\",\"name\":\"Neem mij mee · Uitgeverij Van Oorschot\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website\"},\"datePublished\":\"1958-12-31T23:00:56+00:00\",\"dateModified\":\"2021-07-08T09:14:03+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/neem-mij-mee\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/neem-mij-mee\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/neem-mij-mee\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"DBNL\",\"item\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Neem mij mee\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/\",\"name\":\"Uitgeverij Van Oorschot\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Neem mij mee · Uitgeverij Van Oorschot","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/neem-mij-mee\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Neem mij mee · Uitgeverij Van Oorschot","og_description":"[Vervolg Boris Pasternak] ondergaan en in ellende en onwetendheid zou blijven steken, maar toch heb ik maling aan jullie, ik lust jullie niet en jullie kunnen naar de duivel lopen!\u2019 Dit is duidelijke taal, voor een Pasternak bijzonder duidelijk zelfs, een taal evenwel die toch misverstand kon wekken en dit ook gedaan heeft, zoveel misverstand... Lees verder","og_url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/neem-mij-mee\/","og_site_name":"Uitgeverij Van Oorschot","article_modified_time":"2021-07-08T09:14:03+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"13 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/neem-mij-mee\/","url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/neem-mij-mee\/","name":"Neem mij mee · Uitgeverij Van Oorschot","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website"},"datePublished":"1958-12-31T23:00:56+00:00","dateModified":"2021-07-08T09:14:03+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/neem-mij-mee\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/neem-mij-mee\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/neem-mij-mee\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"DBNL","item":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Neem mij mee"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website","url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/","name":"Uitgeverij Van Oorschot","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/dbnl\/298382","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/dbnl"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/dbnl"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=298382"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=298382"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}