{"id":300218,"date":"1971-01-01T00:00:07","date_gmt":"1970-12-31T23:00:07","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/dbnl\/weder-de-dood-van-mijn-broerj-j-wesselo\/"},"modified":"2021-06-04T13:45:39","modified_gmt":"2021-06-04T12:45:39","slug":"weder-de-dood-van-mijn-broerj-j-wesselo","status":"publish","type":"dbnl","link":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/weder-de-dood-van-mijn-broerj-j-wesselo\/","title":{"rendered":"Weder de dood van mijn broer\r\n\r\nJ.J. Wesselo"},"content":{"rendered":"
\r\n\r\n <\/interp><\/interp><\/interp>
[p. 61]<\/div>\r\n<\/a>\r\n

Weder de dood van mijn broer\r\n
J.J. Wesselo<\/i>\r\n<\/h3>\r\n\r\n

De discussie over Mijn broer<\/i> van Hendrik de Vries, indertijd o.a. in Merlyn<\/i> gevoerd, deed toen nogal wat stof opwaaien. Het ging z\u00f3: in Merlyn<\/i> III-3 schreef Wilmink een stuk over De Vries. Dat stuk was voor een deel een neerslag van wat er in een universitaire werkgroep over het gedicht Mijn broer<\/i> aan de orde was geweest. Nu zat ik ook in die werkgroep, ik was het niet met Wilminks visie eens, en dus becritiseerde ik zijn stuk, en vooral zijn methode, in het volgende nummer van Merlyn<\/i> (III-4). In datzelfde nummer deed Oversteegen, de grote schoolmeester, of in dit geval liever: badmeester, ons beiden \u2018in het bad\u2019, zoals hij het zo superieur wist te formuleren. Gelukkig niet zonder daarbij zelf zeiknat te worden. Een uitvoerige repliek van mij, en een dupliek van Oversteegen, zouden toen in het daaropvolgende nummer verschijnen. Maar door allerlei misverstanden, o.a. ter zetterij, kwam het daar niet van, en aangezien Merlyn<\/i> tw\u00e9emaandelijks verscheen, durfde de redactie het niet aan een discussie over een gedicht na vier maanden nog te hervatten. Het stof daalde neer.<\/p>\r\n\r\n

Na vier j\u00e1ar blaast Wilmink (Tirade<\/i> 162) het weer weg; hij is kennelijk helemaal gek van De Vries, en terecht. Ik ook, dus moet ik wel weer meedoen, speciaal omdat het weer Mijn broer<\/i> betreft – het beste gedicht in onze taal, nietwaar. Nog nooit immers heeft iemand met zo weinig woorden zo’n wereld van beklemming weten weer te geven.<\/p>\r\n\r\n

Jammer alleen dat de misverstanden van toen zo hardnekkig zijn blijven voortbestaan. En dat is de voornaamste reden waarom ik hier over dat gedicht nog wat moet zeggen. Voor het gemak nog even de tekst (wat een geluk voor al die artikelen dat het maar 14 regels telt!):<\/p>\r\n\r\n

[p. 62]<\/div>\r\n

Mijn broer<\/h4>\r\n\r\n
\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Mijn broer, gij leedt<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Een einde, waar geen mensch van weet.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Vaak ligt gij naast mij, vaag, en ik<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Begrijp het slecht, en tast en schrik.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
De weg met iepen liept gij langs.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
De vogels riepen laat. Iets bangs<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Vervolgde ons beiden. Toch woudt gij<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Alleen gaan door de woestenij.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Wij sliepen deze nacht weer saam.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Uw hart sloeg naast mij. ‘k Sprak uw naam<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
En vroeg, waarheen gij gingt.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Het antwoord was:<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\u2018… Te vreeselijk om zich in te verdiepen.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Zie: ‘t Gras<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Ligt weder dicht met iepen<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Omkringd\u2019.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<\/div>\r\n\r\n

Wilmink beweerde in zijn Merlyn<\/i>-artikel dat de laatste vier regels, het antwoord van de broer, niet door de lezer begrepen hoefden te worden, omdat de ik ze zelf \u00f3ok niet begreep. Wilmink in Tirade<\/i> 162: \u2018…Wesselo, die zulk soort verklaren door dingen onverklaard te laten een eigenaardige manier van doen vond.\u2019 Inderdaad, en dat vind ik nog steeds. Ik vind zulk soort verklaren nog steeds alleen maar aanvaardbaar wanneer uit het gedicht in kwestie dwingende argumenten te halen zijn om zo’n \u2018verklaring\u2019 te staven. Dat is bij Mijn broer<\/i> niet het geval. Temeer niet, daar er een interpretatie gegeven kan worden, de mijne, jawel, die zich rechtstreeks uit het materiaal van het gedicht laat afleiden. Die interpretatie (\u2018de broer heeft zich, zonder zich iets van de ik aan te trekken, op het ijs gewaagd, is erdoor gezakt en verdronken\u2019) noemt Wilmink \u2018niet geheel zonder fanatasie\u2019. Inderdaad, wanneer je alleen de conclusie leest, dan lijkt dat heel wat, maar in mijn Merlyn-artikel<\/i> stond nog wel wat m\u00e9er. Ik vind het niet aardig dat Wilmink mijn conclusie\r\n<\/p>

[p. 63]<\/div>

van toen nu nog steeds als een stukje fantasie aanbiedt. Ik kan mijn analyse van toen hier niet gaan herhalen, maar het kwam erop neer dat ik van alle voorkomende semantische e.a. problemen de meest voor de hand liggende oplossing gaf, tenzij een andere oplossing zich dwingend aanbood.<\/i> En om dat laatste, nog steeds de beste methode geloof ik, gaat het nu. Het enige woord nl. dat problematisch blijft, en waarmee de interpretatie van het gedicht staat of valt, is weder.<\/i> Nu heeft dat woord twee basis-betekenissen: wederom<\/i> en alweer<\/i> (in de zin van: \u2018wat gaat zo’n weekend snel, het is alweer zondagavond\u2019). Met wederom<\/i> is niets te beginnen (tenzij men omkringd<\/i>, zoals Oversteegen en Wilmink, met heksenkringen in verband wil brengen; wie had het over fantasie?). Maar met alweer<\/i> komt men nu juist zonder fantasie op mijn interpretatie: de broer is door het ijs gezakt. \u2018Gij leedt een einde, waar geen mensch van weet\u2019, \u2018Toch woudt gij alleen gaan door de woestenij\u2019, \u2018waarheen gij gingt\u2019, en vooral \u2018Te vreeselijk om zich in te verdiepen\u2019 maken dit niet alleen waarschijnlijk, maar worden door de letterlijke associatie zelfs gruwelijk suggestief. Dat alles omdat, door van het geheimzinnige antwoord de problematische woorden zo gewoon mogelijk te \u2018vertalen\u2019 (weder: alweer – dicht… omkringd: de iepen vormen een dichtbegroeide kring) blijkt dat het nu zomer is, en toen winter. En een \u2018woestenij\u2019 met kale iepen eromheen kan niet anders dan een moeras of ondergelopen weiland zijn.<\/p>\r\n\r\n

Nogmaals, want ik zei het ook al in Merlyn<\/i>, er zullen wellicht andere interpretaties te geven zijn, maar bij mijn weten is bovenstaande de enige die uit een eenvoudige \u2018vertaling\u2019 van het gedicht is af te leiden, en die niet in strijd is met enige plaats in het gedicht, noch enige plaats in het gedicht onverklaard laat. Zonder fantasie dus, en zonder in het onverklaarbare de verklaring te zoeken.<\/p>\r\n\r\n

Nog twee rechtzettingen tot slot.<\/p>\r\n\r\n

Onbedoeld steunt Wilmink mijn interpretatie, door van een van de Nocturnes<\/i> uit Nergal<\/i> (ook Mijn broer<\/i> hoort daarbij) te beweren dat \u2018we wel te maken zullen hebben met een droom of dagdroom uit de kindertijd\u2019. Bij mijn analyse van Mijn broer<\/i> was inderdaad een belangrijke bouwsteen dat de gebeurtenissen met de broer van de ik in diens kindertijd hebben plaatsgevonden. Bedankt, Willem.<\/p>\r\n\r\n

Voorts heeft Wilmink bezwaren tegen de opvatting, als zou Mijn<\/i>\r\n\r\n<\/p>

[p. 64]<\/div>

\r\nbroer<\/i> gedeeltelijk als een droomverslag gelezen moeten worden, \u2018omdat nergens in de huiveringwekkende droomballades en nocturnes over \u201cdroom\u201d gesproken wordt\u2019. Nu, dan spreekt Wilmink zichzelf toch wel lelijk tegen (zie hierboven, zijn opmerking over \u2018droom of dagdroom\u2019)! Bovendien heb ik nooit uitsluitend over \u2018droom\u2019 gesproken. Om dezelfde reden als Wilmink: \u2018Al die gedichten worden gegeven als re\u00eble ervaringen, omdat bij Hendrik de Vries de droom ge\u00ebmancipeerd is tot iets dat bij dag zijn geldigheid niet verliest\u2019. Inderdaad. Daarom zei ik ook in Merlyn<\/i> dat men \u2018droom\u2019 mag vervangen door \u2018verbeelding\u2019, \u2018visioen\u2019 of wat dan ook, als het maar in oppositie staat t.o.v. het feitelijke verslag van de dood van de broer. D.i. dus de verdrinkingsdood.<\/p>\r\n\r\n

Voor het overige mijn complimenten voor Wilminks artikel – en voor zijn gedichten, die we maar zelden meer lezen.<\/p>\r\n\r\n\r\n<\/div>

\n

Over dit hoofdstuk\/artikel<\/h3>\n

J.J. Wesselo<\/a><\/p>\n

over Willem Wilmink<\/a><\/p>\n

over Hendrik de Vries<\/a><\/p>\n
\n<\/div><\/div><\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

[p. 61] Weder de dood van mijn broer J.J. Wesselo De discussie over Mijn broer van Hendrik de Vries, indertijd o.a. in Merlyn gevoerd, deed toen nogal wat stof opwaaien. Het ging z\u00f3: in Merlyn III-3 schreef Wilmink een stuk over De Vries. Dat stuk was voor een deel een neerslag van wat er in… Lees verder <\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","class_list":["post-300218","dbnl","type-dbnl","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nWeder de dood van mijn broer J.J. Wesselo · Uitgeverij Van Oorschot<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/weder-de-dood-van-mijn-broerj-j-wesselo\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Weder de dood van mijn broer J.J. Wesselo · Uitgeverij Van Oorschot\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"[p. 61] Weder de dood van mijn broer J.J. Wesselo De discussie over Mijn broer van Hendrik de Vries, indertijd o.a. in Merlyn gevoerd, deed toen nogal wat stof opwaaien. Het ging z\u00f3: in Merlyn III-3 schreef Wilmink een stuk over De Vries. Dat stuk was voor een deel een neerslag van wat er in... Lees verder\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/weder-de-dood-van-mijn-broerj-j-wesselo\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Uitgeverij Van Oorschot\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-06-04T12:45:39+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"6 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/weder-de-dood-van-mijn-broerj-j-wesselo\/\",\"url\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/weder-de-dood-van-mijn-broerj-j-wesselo\/\",\"name\":\"Weder de dood van mijn broer J.J. Wesselo · Uitgeverij Van Oorschot\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website\"},\"datePublished\":\"1970-12-31T23:00:07+00:00\",\"dateModified\":\"2021-06-04T12:45:39+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/weder-de-dood-van-mijn-broerj-j-wesselo\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/weder-de-dood-van-mijn-broerj-j-wesselo\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/weder-de-dood-van-mijn-broerj-j-wesselo\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"DBNL\",\"item\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Weder de dood van mijn broer J.J. Wesselo\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/\",\"name\":\"Uitgeverij Van Oorschot\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Weder de dood van mijn broer J.J. Wesselo · Uitgeverij Van Oorschot","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/weder-de-dood-van-mijn-broerj-j-wesselo\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Weder de dood van mijn broer J.J. Wesselo · Uitgeverij Van Oorschot","og_description":"[p. 61] Weder de dood van mijn broer J.J. Wesselo De discussie over Mijn broer van Hendrik de Vries, indertijd o.a. in Merlyn gevoerd, deed toen nogal wat stof opwaaien. Het ging z\u00f3: in Merlyn III-3 schreef Wilmink een stuk over De Vries. Dat stuk was voor een deel een neerslag van wat er in... Lees verder","og_url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/weder-de-dood-van-mijn-broerj-j-wesselo\/","og_site_name":"Uitgeverij Van Oorschot","article_modified_time":"2021-06-04T12:45:39+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"6 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/weder-de-dood-van-mijn-broerj-j-wesselo\/","url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/weder-de-dood-van-mijn-broerj-j-wesselo\/","name":"Weder de dood van mijn broer J.J. Wesselo · Uitgeverij Van Oorschot","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website"},"datePublished":"1970-12-31T23:00:07+00:00","dateModified":"2021-06-04T12:45:39+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/weder-de-dood-van-mijn-broerj-j-wesselo\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/weder-de-dood-van-mijn-broerj-j-wesselo\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/weder-de-dood-van-mijn-broerj-j-wesselo\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"DBNL","item":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Weder de dood van mijn broer J.J. Wesselo"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website","url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/","name":"Uitgeverij Van Oorschot","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/dbnl\/300218","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/dbnl"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/dbnl"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=300218"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=300218"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}