{"id":300235,"date":"1971-01-01T00:00:28","date_gmt":"1970-12-31T23:00:28","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/dbnl\/nog-eens-de-dood-van-mijn-broer\/"},"modified":"2021-06-04T13:45:49","modified_gmt":"2021-06-04T12:45:49","slug":"nog-eens-de-dood-van-mijn-broer","status":"publish","type":"dbnl","link":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/nog-eens-de-dood-van-mijn-broer\/","title":{"rendered":"Nog eens de dood van mijn broer"},"content":{"rendered":"<div class=\"wp-block-columns alignwide is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\"><div class=\"wp-block-column dbnl-links is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:66.66%\">\r\n\r\n <interp type=\"primair\" value=\"knap001\"><\/interp><interp type=\"primair\" value=\"stra015\"><\/interp><interp type=\"secundair\" value=\"vrie024\"><\/interp><div class=\"pb\">[p. 200]<\/div>\r\n<a name=\"25\"><\/a>\r\n<h3>Nog eens de dood van mijn broer<\/h3>\r\n\r\n<p>Er is al heel wat gediscussieerd over de interpretatie van Hendrik de Vries&#8217; huiveringwekkend, prachtig gedicht \u2018Mijn broer\u2019. Het minst heb ik mij altijd ge\u00efnteresseerd voor de semantische benadering. Naar mijn gevoelen moet men gedichten tot zich nemen als muziek. Niemand kan mij uitleggen waarom Mozarts strijkkwintet KV 516 (in g) rillingen over mijn rug jaagt; ik noem het voorbeeld, omdat het de geest ademt van \u2018Mijn broer\u2019. Meer nog doet dat de inzet van Mozarts symfonie KV 550 (ook in g), zijn op \u00e9\u00e9n na laatste: die inzet is \u2018haunting\u2019 als de wandeling met de broer langs de weg met iepen; \u2018Iets bangs vervolgde ons beiden\u2019 &#8211; Mozart heeft het in muziek uitgedrukt.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">Om dan toch semantisch te worden: hoe geraffineerd is dit \u2018iets bangs\u2019: wat de broers vervolgt m\u00e1\u00e1kt bang, maar kan daarom ook zelf wel bang zijn. De wandeling doet mij ook denken aan de avondwandeling langs het strand in \u2018Whistle and I&#8217;ll come to you, my lad\u2019 in \u2018Ghoststories of an antiquairy\u2019, een even verschrikkelijke tocht als Hendrik de Vries heeft beschreven.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">Dat ik mij meng in de discussie komt door J.J. Wesselo&#8217;s analyse van het gedicht in \u2018Tirade\u2019 163, pag. 61-64. Kort samengevat: de broer is door het ijs gezakt.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">Nu behoor ik, stellig evenals Wesselo, tot hen, die wanneer zij in een oud huis getik horen aan een houtwurm denken, en niet aan een spook. Maar in verband met het bovenstaande (de abstractie, die de dichtkunst op haar schoonst gemeen heeft met de muziek, en die evenzeer of nog indrukwekkender kan worden bereikt m\u00e8t het inhoudelijke dan met wat wij abstracte po\u00ebzie plegen te noemen) gaat het mij te ver het \u2018Te vreeselijk om zich in te verdiepen\u2019 via \u2018letterlijke associatie\u2019 te verbinden met door het ijs zakken.<\/p>\r\n<div class=\"pb\">[p. 201]<\/div>\r\n<p>Dat Wesselo ter verklaring van de \u2018woestenij\u2019 een moeras of ondergelopen weiland aanvoert verwondert mij; terecht laten ongeruste ouders kinderen het liefst schaatsen op ondergelopen land, omdat door het ijs zakken dan niet meer dan een nat pak oplevert.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">Het \u2018wederom\u2019 in de volgende regels vormt in alle beschouwingen het scharnier waarop de redeneringen draaien:<\/p>\r\n\r\n<div class=\"poem\">\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\u2018Zie: &#8216;t Gras<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">Ligt weder dicht met iepen<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">Omkringd\u2019.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<\/div>\r\n\r\n<p>Het gedicht moet vroeger een andere interpunctie hebben gehad; wist ik maar welke. Maar ik heb deze regels altijd anders gelezen dan (o.a.) Willem Wilmink en J.J. Wesselo. Zij lezen aldus:<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">\u2018Zie, &#8216;t gras ligt WEDER DICHT MET IEPEN OMKRINGD.\u2019<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">Ik heb altijd gelezen (misschien versterkt de mededeling, dat mijn vrouw de regels net zo las en leest, mijn standpunt):<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">\u2018ZIE, &#8216;T GRAS LIGT WEDER DICHT, met iepen omkringd.\u2019<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">Met winter en zomer heeft dit niets te maken, omdat het gras \u00f3\u00f3k des winters met iepen omkringd ligt, of die nu loof dragen of niet.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">Wat betekenen die regels dan w\u00e8l?<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">Wie wel eens oude begraafplaatsen ziet (ik denk aan de Portugees-Joodse begraafplaats in Ouderkerk a\/d Amstel) kent die stukken met iepen omringd gras, brokken niemandsland, woestenijen zo u wilt, maar van mij hoeft zelfs d\u00e0t niet.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">\u2018Het gras ligt weder dicht\u2019:<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">In dat gras was het graf gedolven; over dat graf is het weer dichtgegroeid.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">Met andere woorden: (\u2018Wij sliepen deze nacht weer saam\u2019 suggereert zulks al):<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">De broer slaapt langere tijd na zijn dood weer bij de dichter. En de broer antwoordt de dichter op zijn vraag, dat hij geen antwoord zal geven (\u2018&#8230; Te vreeselijk om zich in te verdiepen\u2019). Bovendien, hij is al zo lang geleden gestorven: zie, het gras lig weder dicht, met iepen omkringd.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">Natuurlijk is mijn interpretatie niet d\u00e8 interpretatie &#8211; ook de kunstenaar zelf is niet altijd in staat te rationaliseren wat hij schept.<\/p>\r\n<div class=\"pb\">[p. 202]<\/div>\r\n<p>Maar indien men dan t\u00f2ch semantisch wil te werk gaan, dunkt mij het weer overgroeide graf dichter bij het tikken van de houtwurm te liggen dan het ongeluk op het ijs, dat Wesselo leest uit dat \u2018weder\u2019.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">Het \u2018vreeselijke\u2019 van het einde van de broer is vooral d\u00e1\u00e1rom zo huiveringwekkend, omdat ongezegd blijft hoe het is geweest, zoals het \u2018iets\u2019, dat in de \u2018Ghoststories\u2019 de late wandelaar achtervolgt huiveringwekkend en vreselijk is, omdat het tenslotte slechts in de kreukels van een laken gestalte krijgt, een gestalte, die een \u2018iets\u2019, en daardoor iets vreselijks, blijft.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">Misschien is de dood op zichzelf al voldoende om het \u2018&#8230; Te vreeselijk om zich in te verdiepen.\u2019 te rechtvaardigen.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">Rest mij als iemand, die 41 jaar oud zijn toen 42 jaar oude (enige) broer, die hem zeer lief was, door de dood heeft verloren, Hendrik de Vries mijn diepe bewondering en dankbaarheid te betuigen voor de immense tederheid en innige verbondenheid, waarvan het ganse gedicht is doordrenkt.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">\u00a0<\/p>\r\n\r\n<p>\r\n<i>Henri Knap<\/i>\r\n<\/p>\r\n\r\n<h4>Mijn broer, een mythe<\/h4>\r\n\r\n<p>In het wereldje van de literaire tijdschriften gebeuren kostelijke dingen. Daar gaan in <i>Tirade<\/i> twee heren elkaar te lijf over een gedicht van Hendrik de Vries, zes jaar nadat zij elkaar over datzelfde onderwerp al eens bij de haren hebben gehad in <i>Merlyn.<\/i> In die tussentijd blijken hun standpunten zich geen centimeter te hebben verschoven. Even verbitterd als hardnekkig houden Wilmink en Wesselo vast aan hun misverstanden en vooroordelen van toen. Is dat geen verrukkelijk schouwspel? Nee heus, wie zich nog eens verdiept in de discussie, waarin ook Oversteegen heeft rondgeplast, krijgt maar \u00e9\u00e9n indruk: een erbarmelijk gestuntel, een gewring en geworstel zonder dat er maar iets van belang aan het licht wordt gebracht.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">Is dit povere resultaat het gevolg van de toegepaste wijze van onderzoek, of van een gebrek aan bekwaamheid bij de onderzoekers? Ik heb geen behoefte mij in deze vraag te verdiepen, maar als ik lees dat\r\n<\/p><div class=\"pb\">[p. 203]<\/div><p>een hele werkgroep zich met dit gedicht heeft bezig gehouden, blijkbaar met niet meer effect dan wat hier op papier is gebracht, dan krijgt men als argeloze toeschouwer toch wel de indruk dat de methode het inzicht blokkeert.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">Zou het werkelijk zo moeilijk zijn om zonder het opzetten van dikke structuralistische vakbrillen tot zinnige conclusies te komen omtrent <i>Mijn broer<\/i>? Allereerst noteer ik dat dit gedicht, hoe grandioos, beklemmend etc. ook, niet <i>uniek<\/i> is, noch naar de vorm, noch naar de inhoud. Dit is geen afdingen. Het zou wel eens kunnen zijn dat de indruk die het maakt, juist zo machtig is <i>omdat<\/i> het niet uniek is, <i>omdat<\/i> er een algemeen menselijke ervaring aan ten grondslag ligt.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">Naar de vorm is <i>Mijn broer<\/i>, althans in de eerste acht regels, een retorische monoloog (retorisch hier gebruikt in de niet-pejoratieve zin), gericht tot een dode. \u2018Mijn broer, gij leedt een einde waar geen mensch van weet\u2019 zegt het onomwonden: de broer is dood. Oversteegen vindt het maar een malle zaak dat men zich zou gaan richten \u2018tot een geest, die alles beter weet\u2019. Ja, dat vind ik ook, maar er is helemaal geen geest. Het gedicht is, net als de verhalen van Poe, volkomen rationeel te verklaren, zonder dat men zijn toevlucht hoeft te nemen tot paranormale verschijnselen. Heeft Achterberg het tegen een geest als hij in zijn <i>Moordballade<\/i> zegt: \u2018O gij die ik had omgebracht\u2019? Of is dat ook maar gedroomd?<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">Wat zich in de laatste acht regels van het gedicht ontwikkelt, is een conversatie met een <i>droomverschijning.<\/i> Dit is echter geen geest, geen weergekeerde dode maar als alle droomverschijningen een produkt van het brein van de dromer, in dit geval de ik. Ook Wilmink en Wesselo maken een elementaire fout door niet te onderscheiden tussen de werkelijke broer, die gestorven is, en de droomgedaante. Ik zal verder spreken van broer en \u2018broer\u2019.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">Wat de inhoud betreft herkent men in de dood van de broer een van de vaste motieven van mythologie en wereldliteratuur: Genesis, de Dioscurenlegende, de boeken van Jan Wolkers. Het gedicht van Hendrik de Vries is een moderne variant op de broedermythe, een gegeven dat een fundamentele menselijke situatie weerspiegelt, die men &#8211; ook ik zet voor een ogenblik een vakbril op, zij het een van andere makelij &#8211; wel het Ka\u00efnscomplex heeft genoemd, al is dit niets anders dan een uitbreiding van het Oedipuscomplex. In de dagdroom\r\n<\/p><div class=\"pb\">[p. 204]<\/div><p>van de opgroeiende jongeling (de \u2018Familienroman der Neurotiker\u2019) wordt behalve de vader ook de broer terzijde geschoven, \u2018weil der Held keine Familie brauchen kann,\u2019 aldus Otto Rank in <i>Der Mythus von der Geburt des Helden.<\/i> De broer, niet meer dan een \u2018doublet\u2019 van de held, moet sterven opdat de ik triomferend leve (Oversteegen, die met zijn \u2018analyse\u2019 al bij de eerste kruising een dwaalweg is ingeslagen, geeft met zijn slotopmerking over de dubbelganger blijk dat hij althans d\u00e9ze klok heeft horen luiden). Maar dit overleven gaat wel met heftige <i>schuldgevoelens<\/i> gepaard en deze gevoelens vormen de emotionele inhoud van het gedicht.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">De broer is, net als de vader, een ambivalente relatie: intieme kameraad \u00e9n rivaal &#8211; dit laatste zeer duidelijk bij Wolkers in het \u2018werven\u2019 om de zusjes. Bij De Vries valt de nadruk helemaal op de intimiteit, de verhouding tussen de broers is zelfs opvallend homofiel gekleurd.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">In de tweede strofe bespeurt men een element dat nog verder teruggrijpt dan de geschreven mythologie (men merkte op dat het hele gedicht zich zowel in het heden als zeg vijfduizend jaar geleden kan afspelen!). Beide broers bevinden zich in de tweede strofe in een huiveringwekkende verlatenheid, dezelfde verlatenheid waarin eens de zoons verkeerden, die door de stamvader uit het familieverband waren gestoten &#8211; een herinnering die stevig in het menselijk geheugen ligt verankerd.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">Met deze gegevens voorhanden is de interpretatie van <i>Mijn broer<\/i> geen groot probleem meer.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">\r\n<\/p>\n<table>\n<tr valign=\"top\">\n<td colspan=\"1\">1, 2<\/td>\r\n<td colspan=\"1\">De monoloog, gericht tot de gestorvene, zet in.<\/td>\r\n\r\n<\/tr>\n<tr valign=\"top\">\n<td colspan=\"1\">3, 4<\/td>\r\n<td colspan=\"1\">De \u2018broer\u2019 keert regelmatig in droom en halfslaap terug, tot verontrusting van de ik.<\/td>\r\n\r\n<\/tr>\n<tr valign=\"top\">\n<td colspan=\"1\">5-8<\/td>\r\n<td colspan=\"1\">Herinnering aan het drama: de vlucht van de broer, die aanvankelijk door de ik wordt vergezeld. \u2018De weg met iepen\u2019 &#8211; iepen hebben volgens archa\u00efsch volksgeloof de kracht demonen af te weren (Oversteegens associatie van \u2018omkringd\u2019 met \u2018heksenkring\u2019 is dus een slag in de lucht. Voor Wilmink en Wesselo zijn de iepen blijkbaar niet meer dan loze decorstukken, het hadden wat hen betreft evengoed linden, wilgen of \u2018bomen\u2019 kunnen zijn; <i>iepen<\/i> staat er dan alleen \u2018des Reimes wegen\u2019). Het veelvuldig gebruik van deze bo-<\/td>\r\n\r\n<\/tr>\n<\/table><div class=\"pb\">[p. 205]<\/div>\r\n<p>\r\n<\/p>\n<table class=\"small-margins\">\n<tr valign=\"top\">\n<td colspan=\"1\">\u00a0<\/td>\r\n<td colspan=\"1\">men voor straatbeplanting gaat hierop terug. Wie de weg met de iepen langs gaat, verlaat de veilig omheinde mensengemeenschap en komt in \u2018de woestenij\u2019 terecht.\r\n<br>\r\n\u2018Iets bangs vervolgde ons beiden\u2019 wil niets anders zeggen dan dat het tweetal door angstgevoelens wordt voortgedreven. Angst waarom? Het ligt voor de hand aansluiting te zoeken bij het emotionele tegenpart hiervan, de intimiteit, het seksuele motief van het gedicht. Deze intimiteit wordt dan z\u00e8lf de oorzaak van het drama. De broers hebben een seksueel taboe overtreden.<\/td>\r\n\r\n<\/tr>\n<tr valign=\"top\">\n<td colspan=\"1\">9<\/td>\r\n<td colspan=\"1\">Wederom die droom, waarin de \u2018broer\u2019 naast de ik ligt.<\/td>\r\n\r\n<\/tr>\n<tr valign=\"top\">\n<td colspan=\"1\">10<\/td>\r\n<td colspan=\"1\">\u2018Uw hart sloeg naast mij.\u2019 Herinnert aan <i>The Tell-Tale Heart<\/i> van Poe, waarin een jonge moordenaar meent het hart van zijn slachtoffer te horen, terwijl het zijn eigen hart is. In dat verhaal fungeert het hart als de grote verklikker van de schuld. Het is bekend dat De Vries de verhalen van Poe al op jeugdige leeftijd heeft gelezen, de reminiscentie kan geen toeval zijn.<\/td>\r\n\r\n<\/tr>\n<tr valign=\"top\">\n<td colspan=\"1\">10-11<\/td>\r\n<td colspan=\"1\">De \u2018broer\u2019 wordt aangesproken, gevraagd naar de aard van zijn sterven. Waarom wordt daarnaar gevraagd? Alleen uit nieuwsgierigheid? Welnee, in de hoop dat \u2018het allemaal niet zo erg is geweest\u2019, wat de schuld van de ik enigszins zou verlichten. Maar de \u2018broer\u2019 is de broer niet, hij kan op deze vraag dus geen antwoord geven.<\/td>\r\n\r\n<\/tr>\n<tr valign=\"top\">\n<td colspan=\"1\">12-16<\/td>\r\n<td colspan=\"1\">De \u2018broer\u2019 laat dit einde dan ook onopgehelderd. Is de broer verdronken, verhongerd, heeft hij de hand aan zichzelf geslagen? Wesselo kan zijn mening, dat de broer door het ijs is gezakt en verdronken, onmogelijk waar maken: als niemand het einde weet, ook de ik niet, dan is uit het gedicht de doodsoorzaak niet af te leiden. Of gelooft hij w\u00e8l aan geesten?\r\n<br>\r\n\u2018Te vreeselijk om zich in te verdiepen\u2019 is typisch het kluitje waarmee wij onszelf in onze dromen het riet in plegen te sturen. Maar \u00e9\u00e9n ding weet de ik heel goed en dat wil hem met geen geweld uit de zin: de overtreding van het taboe, de gemeenschappelijke zonde, die rechtstreeks aanleiding is geweest tot de dood van de broer. Met zijn laatste woorden blijft de \u2018broer\u2019 het schuldgevoel van de ik levend houden. Daarvoor<\/td>\r\n\r\n<\/tr>\n<\/table><div class=\"pb\">[p. 206]<\/div>\r\n<p>\r\n<\/p>\n<table class=\"small-margins\"><tr valign=\"top\">\n<td colspan=\"1\">\u00a0<\/td>\r\n<td colspan=\"1\">hoeft hij alleen maar te herinneren aan de plek, in de beslotenheid van die demonen-afwerende bomen, waar de zonde is bedreven, dat gras, \u2018weder dicht met iepen\/omkringd\u2019.<\/td>\r\n\r\n<\/tr><\/table>\n<p class=\"indent\">Samenvattend: het thema van <i>Mijn broer<\/i> is de schuld, de nimmer te delgen schuld aan de dood van de broer. Wat dit gedicht zijn beklemming geeft is vooral de poging van de ik, dit schuldgevoel van zich af te wentelen. Want d\u00e1t is de reden waarom de \u2018broer\u2019 in de droom verschijnt: de ik schept zich daarmee de illusie dat de broer <i>niet<\/i> is gestorven, dat hij zich dus geen verwijten hoeft te maken. Zo liet de onsterfelijke Pollux zijn gesneuvelde tweelingbroer Castor uit de onderwereld terugkomen, zo doet ook de held bij Wolkers (onder schijnbaar caricaturale omstandigheden) in het verhaal <i>De ontmaskering<\/i> pogingen om op zijn beurt met de gestorven broer in contact te komen.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">Maar alles tevergeefs: in het gedicht verschijnt de \u2018broer\u2019 wel, maar uitsluitend om deze illusie te vernietigen en de ik zijn schuld op de pijnlijkste wijze onder het oog te brengen. De broer is en blijft dood. En de held zal zijn schuld moeten dragen.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">\u00a0<\/p>\r\n\r\n<p>\r\n<i>Hans van Straten<\/i>\r\n<\/p>\r\n\r\n<\/div><div class=\"wp-block-column dbnl-rechts is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:33.33%\"><div id=\"noten-apparaat\"><div class=\"interp\">\n<h3>Over dit hoofdstuk\/artikel<\/h3>\n<p><label>auteurs<\/label><\/p>\n<p> <a href=\"https:\/\/www.dbnl.org\/auteurs\/auteur.php?id=knap001\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Henri Knap<\/a><\/p>\n<p> <a href=\"https:\/\/www.dbnl.org\/auteurs\/auteur.php?id=stra015\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Hans van Straten<\/a><\/p>\n<p>over  <a href=\"https:\/\/www.dbnl.org\/auteurs\/auteur.php?id=vrie024\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Hendrik de Vries<\/a><\/p>\n<br>\n<\/div><\/div><\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[p. 200] Nog eens de dood van mijn broer Er is al heel wat gediscussieerd over de interpretatie van Hendrik de Vries&#8217; huiveringwekkend, prachtig gedicht \u2018Mijn broer\u2019. Het minst heb ik mij altijd ge\u00efnteresseerd voor de semantische benadering. Naar mijn gevoelen moet men gedichten tot zich nemen als muziek. Niemand kan mij uitleggen waarom Mozarts&#8230; <a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/nog-eens-de-dood-van-mijn-broer\/\">Lees verder <span class=\"read-more-arrow\"><\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","class_list":["post-300235","dbnl","type-dbnl","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.4 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Nog eens de dood van mijn broer &#183; Uitgeverij Van Oorschot<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/nog-eens-de-dood-van-mijn-broer\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Nog eens de dood van mijn broer &#183; Uitgeverij Van Oorschot\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"[p. 200] Nog eens de dood van mijn broer Er is al heel wat gediscussieerd over de interpretatie van Hendrik de Vries&#8217; huiveringwekkend, prachtig gedicht \u2018Mijn broer\u2019. Het minst heb ik mij altijd ge\u00efnteresseerd voor de semantische benadering. Naar mijn gevoelen moet men gedichten tot zich nemen als muziek. Niemand kan mij uitleggen waarom Mozarts... Lees verder\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/nog-eens-de-dood-van-mijn-broer\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Uitgeverij Van Oorschot\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-06-04T12:45:49+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"11 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/nog-eens-de-dood-van-mijn-broer\/\",\"url\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/nog-eens-de-dood-van-mijn-broer\/\",\"name\":\"Nog eens de dood van mijn broer &#183; Uitgeverij Van Oorschot\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website\"},\"datePublished\":\"1970-12-31T23:00:28+00:00\",\"dateModified\":\"2021-06-04T12:45:49+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/nog-eens-de-dood-van-mijn-broer\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/nog-eens-de-dood-van-mijn-broer\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/nog-eens-de-dood-van-mijn-broer\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"DBNL\",\"item\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Nog eens de dood van mijn broer\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/\",\"name\":\"Uitgeverij Van Oorschot\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Nog eens de dood van mijn broer &#183; Uitgeverij Van Oorschot","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/nog-eens-de-dood-van-mijn-broer\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Nog eens de dood van mijn broer &#183; Uitgeverij Van Oorschot","og_description":"[p. 200] Nog eens de dood van mijn broer Er is al heel wat gediscussieerd over de interpretatie van Hendrik de Vries&#8217; huiveringwekkend, prachtig gedicht \u2018Mijn broer\u2019. Het minst heb ik mij altijd ge\u00efnteresseerd voor de semantische benadering. Naar mijn gevoelen moet men gedichten tot zich nemen als muziek. Niemand kan mij uitleggen waarom Mozarts... Lees verder","og_url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/nog-eens-de-dood-van-mijn-broer\/","og_site_name":"Uitgeverij Van Oorschot","article_modified_time":"2021-06-04T12:45:49+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"11 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/nog-eens-de-dood-van-mijn-broer\/","url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/nog-eens-de-dood-van-mijn-broer\/","name":"Nog eens de dood van mijn broer &#183; Uitgeverij Van Oorschot","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website"},"datePublished":"1970-12-31T23:00:28+00:00","dateModified":"2021-06-04T12:45:49+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/nog-eens-de-dood-van-mijn-broer\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/nog-eens-de-dood-van-mijn-broer\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/nog-eens-de-dood-van-mijn-broer\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"DBNL","item":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Nog eens de dood van mijn broer"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website","url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/","name":"Uitgeverij Van Oorschot","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/dbnl\/300235","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/dbnl"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/dbnl"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=300235"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=300235"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}