{"id":300287,"date":"1972-01-01T00:00:05","date_gmt":"1971-12-31T23:00:05","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/dbnl\/god-en-lijden-scheppingleiden-schepping-door-lijden-scheppingjan-hanlo\/"},"modified":"2021-06-04T13:46:20","modified_gmt":"2021-06-04T12:46:20","slug":"god-en-lijden-scheppingleiden-schepping-door-lijden-scheppingjan-hanlo","status":"publish","type":"dbnl","link":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/god-en-lijden-scheppingleiden-schepping-door-lijden-scheppingjan-hanlo\/","title":{"rendered":"God en lijden schepping\r\n\r\n(leiden schepping door lijden schepping)\r\n\r\nJan Hanlo"},"content":{"rendered":"
\r\n\r\n <\/interp><\/interp>
[p. 25]<\/div>\r\n<\/a>\r\n

God en lijden schepping\r\n
(leiden schepping door lijden schepping)\r\n
\r\nJan Hanlo<\/i>\r\n<\/h3>\r\n\r\n

Niet alle lijden [is] alleen een gevolg van schuld van [de] mensheid. Ook [is er] lijden als \u2018beproeving\u2019, niet in de zin van \u2018Onderzoeking\u2019 maar in de zin van \u2018last\u2019, \u2018kruis\u2019.<\/p>\r\n\r\n

Voor d\u00e1t wat God met (voor) ons wil bereiken is<\/i> er geen ander systeem denkbaar. D\u00e1t is de \u1f00\u03bd\u03b1\u03b3\u03f0\u03b7, waar God aan onderworpen is. Ook God kan geen vierkante cirkel maken. D\u00ede echtheid<\/i>, d\u00ede immuniteit, d\u00ede innerlijke veiligheid, d\u00ede volledigheid van geluk, d\u00ede geslaagdheid van bestaan, d\u00ede ontwikkeling en kennis die niet alleen het positieve (het geluk) maar ook het negatieve (het lijden) ervaren heeft, is a priori, begripsmatig<\/i>, gekoppeld aan de overwinning van lijden en dood. Vandaar dat God het lijden in de schepping niet geschuwd heeft; in tegendeel, gezocht heeft. Maar dan is er ook het princiep: schuld<\/i>, waardoor (eveneens a priori, noodzakelijk) lijden wordt veroorzaakt. En d\u00f3\u00f3r de schuld is het lijden ontstaan (hoewel ik daar niet zeker van ben; misschien was er v\u00f3\u00f3r de zondeval al een zeker lijden; ik denk het eigenlijk wel: de gretigheid waarmee Adam en Eva op de voorstellen van de slang ingingen toont wel aan dat hun geluk verre van volmaakt was. Door de schuld ontstond het lijden maar wellicht niet all\u00e9\u00e9n door de schuld). Nu heb ik van die \u2018schuld\u2019 niet de gangbare voorstelling. Het is nl. moeilijk te aanvaarden dat Adam en Eva anders k\u00f3nden. Zij waren kennelijk te zwak, te onervaren, te onvoorbereid, om met succes weerstand te bieden aan de slang. Het m\u00f3\u00e9st zo wel lopen. En dat was voor God geen bezwaar, Hij zocht immers dat radicale proc\u00e9d\u00e9 waarin lijden<\/i> een rol ging spelen.<\/p>\r\n\r\n

Dat God Adam en Eva er opzettelijk in liet luizen, excuus voor de zeer onformele uitdrukking, om hun daarna verschrikkelijk met verbanning uit het paradijs te kunnen treffen, is ook niet aanvaard-<\/p>

[p. 26]<\/div>

baar. God was boos<\/i> toen Hij hun onder handen nam over hun zonde.<\/p>\r\n\r\n

Maar nu neem ik aan dat hun zonde veel<\/i> kleiner was dan men uit de strenge bestraffende toon van God zou opmaken. God d\u00e9\u00e9d nl. voornamelijk alsof Hij boos was. Zoals een vader of moeder hun kind waarvan ze ontdekken dat het tussen de rails van een spoorbaan heeft gespeeld, h\u00e9\u00e9l boos zullen toespreken, v\u00e9\u00e9l bozer dan het kind in zijn of haar onschuld verdient. De dreumes zal echter niet helemaal<\/i> onschuldig geweest zijn. Vroeger zal hij al eens door zijn ouders in woorden gewaarschuwd zijn. Maar omdat het kind het gevaar niet werkelijk k\u00e9nt, is toch de schuld van het kind, klein. Toch krijgt het een zware straf, door dat vreselijke standje. De ouders zijn ge\u00ebmotioneerd, het kind wordt hard aangepakt, niet zozeer om de schuld van dat kind, die bijna nihil is, maar om het kind de objectieve ergheid van zijn daad in te prenten. De ouders zijn boos om de ergheid van de eventuele noodlottige gevolgen, en deze confrontatie in de geest van de ouders met die vreselijke mogelijke gevolgen, moet het kind op dat moment dragen, voor zijn bestwil. Het kind wordt op dat moment gestraft voor daden die het nog<\/i> niet begaan heeft, en hopelijk nooit z\u00e1l begaan.<\/p>\r\n\r\n

Zo werd de eerste mens en de hele mensheid en wordt de mens telkens weer gestraft voor n\u00f3g erger daden die denkbaar zijn maar die hij nog niet begaan heeft en waarvan hij zich zo snel mogelijk helemaal moet afkeren.<\/p>\r\n\r\n

Ik zie de straf Gods (het lijden) dus voornamelijk in zijn functie van afschrikkende werking.<\/i>\r\n<\/p>\r\n\r\n

\u00a0<\/p>\r\n\r\n

Is God dus onrechtvaardig, door strenger te straffen dan eigenlijk de schuld verdient? Nee, want het strafprinciep van \u2018afschrikkende werking\u2019 is niet immoreel, integendeel juist andersom.<\/p>\r\n\r\n

Daarbij kan men overwegen of niet reeds het kleinste splintertje schuld in zaken die de verhouding tussen God en mens betreffen niet reeds een, in onze voorstelling, enorme straf rechtvaardigt. Maar hier ga ik niet op in, want zo zie ik het niet.<\/p>\r\n\r\n

Die schuld, dat kleine beetje<\/i> schuld, telkens van de mens (men zou telkens kunnen spreken van z\u00e9\u00e9r verzachtende omstandigheden, bij welk vergrijp ook, omdat telkens door gebrek aan werkelijk\r\n<\/p>

[p. 27]<\/div>

inzicht van de mens de zonde onvermijdelijk is, maar wellicht vaak niet met v\u00f3lle instemming geschiedt), is – moet men aannemen, wil men nog over \u2018schuld\u2019 spreken, wat toch wel moet, want God was \u2018boos\u2019 en Hij \u2018rekent\u2019 zonde \u2018aan\u2019 – niet causaal gedetermineerd. Hoe dat mogelijk is, dat er iets niet causaal-gedetermineerds plaats kan vinden, daarover zegt mijn hypothese van zondestraf om z’n afschrikwekkende werking niets. Dat blijft een niet doorgrond levensmysterie, ook in deze beschouwingswijze. Maar toch heeft [deze] beschouwingswijze in dit verband het voordeel dat het de werkelijke schuld, die het gevolg is van een vrije (niet gedetermineerde) daad telkens tot een zeer kleine<\/i>, misschien wel oneindig kleine, uitzondering op de algemene wet van de causaliteit reduceert; waardoor zulk een schuld, zulk een uitzondering toch aan logische en ook psychologische aanvaardbaarheid wint, zou ik zeggen. Nl. omdat de afwijking van de causaliteit dan in feite existentieel ONMERKBAAR (en daar moet ik dan drie strepen onder zetten) wordt.<\/p>\r\n\r\n

De mensheid moet het langzaam door schade en schande leren<\/i>, hierin geholpen door duidelijke, ja \u2018overdreven duidelijke\u2019 (= straffen die telkens feitelijk te zwaar waren) maar op korte termijn betrekkelijk machteloze signalen; niet echter geholpen door een overwegend element van verlichting (inzicht, blik op konsekwenties) en vaste besturing (hoewel deze elementen er ook in zitten). Dat zelf leren schijnt uiteindelijk tot de mooiste resultaten te leiden, neem ik dan maar [aan] (met droefheid, omdat het volgens de mank\u00e8 van het bestaanbare nu eenmaal niet anders \u00ecs).<\/p>\r\n\r\n

7-8-’68<\/p>\r\n\r\n

\u00a0<\/p>\r\n\r\n

Bovenstaande tekst is de weergave van een door Jan Hanlo niet meer volledig uitgewerkte kladbloknotitie. Het tussen rechte haken geplaatste werd door mij toegevoegd. Duidelijke schrijfvergissingen verbeterde ik stilzwijgend.<\/p>\r\n\r\n

ser j.l. prop<\/p>\r\n<\/div>

\n

Over dit hoofdstuk\/artikel<\/h3>\n

Jan Hanlo<\/a><\/p>\n

7 augustus 1968<\/a><\/p>\n
\n<\/div><\/div><\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

[p. 25] God en lijden schepping (leiden schepping door lijden schepping) Jan Hanlo Niet alle lijden [is] alleen een gevolg van schuld van [de] mensheid. Ook [is er] lijden als \u2018beproeving\u2019, niet in de zin van \u2018Onderzoeking\u2019 maar in de zin van \u2018last\u2019, \u2018kruis\u2019. Voor d\u00e1t wat God met (voor) ons wil bereiken is er… Lees verder <\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","class_list":["post-300287","dbnl","type-dbnl","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nGod en lijden schepping (leiden schepping door lijden schepping) Jan Hanlo · Uitgeverij Van Oorschot<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/god-en-lijden-scheppingleiden-schepping-door-lijden-scheppingjan-hanlo\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"God en lijden schepping (leiden schepping door lijden schepping) Jan Hanlo · Uitgeverij Van Oorschot\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"[p. 25] God en lijden schepping (leiden schepping door lijden schepping) Jan Hanlo Niet alle lijden [is] alleen een gevolg van schuld van [de] mensheid. Ook [is er] lijden als \u2018beproeving\u2019, niet in de zin van \u2018Onderzoeking\u2019 maar in de zin van \u2018last\u2019, \u2018kruis\u2019. Voor d\u00e1t wat God met (voor) ons wil bereiken is er... Lees verder\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/god-en-lijden-scheppingleiden-schepping-door-lijden-scheppingjan-hanlo\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Uitgeverij Van Oorschot\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-06-04T12:46:20+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"5 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/god-en-lijden-scheppingleiden-schepping-door-lijden-scheppingjan-hanlo\/\",\"url\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/god-en-lijden-scheppingleiden-schepping-door-lijden-scheppingjan-hanlo\/\",\"name\":\"God en lijden schepping (leiden schepping door lijden schepping) Jan Hanlo · Uitgeverij Van Oorschot\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website\"},\"datePublished\":\"1971-12-31T23:00:05+00:00\",\"dateModified\":\"2021-06-04T12:46:20+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/god-en-lijden-scheppingleiden-schepping-door-lijden-scheppingjan-hanlo\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/god-en-lijden-scheppingleiden-schepping-door-lijden-scheppingjan-hanlo\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/god-en-lijden-scheppingleiden-schepping-door-lijden-scheppingjan-hanlo\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"DBNL\",\"item\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"God en lijden schepping (leiden schepping door lijden schepping) Jan Hanlo\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/\",\"name\":\"Uitgeverij Van Oorschot\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"God en lijden schepping (leiden schepping door lijden schepping) Jan Hanlo · Uitgeverij Van Oorschot","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/god-en-lijden-scheppingleiden-schepping-door-lijden-scheppingjan-hanlo\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"God en lijden schepping (leiden schepping door lijden schepping) Jan Hanlo · Uitgeverij Van Oorschot","og_description":"[p. 25] God en lijden schepping (leiden schepping door lijden schepping) Jan Hanlo Niet alle lijden [is] alleen een gevolg van schuld van [de] mensheid. Ook [is er] lijden als \u2018beproeving\u2019, niet in de zin van \u2018Onderzoeking\u2019 maar in de zin van \u2018last\u2019, \u2018kruis\u2019. Voor d\u00e1t wat God met (voor) ons wil bereiken is er... Lees verder","og_url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/god-en-lijden-scheppingleiden-schepping-door-lijden-scheppingjan-hanlo\/","og_site_name":"Uitgeverij Van Oorschot","article_modified_time":"2021-06-04T12:46:20+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"5 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/god-en-lijden-scheppingleiden-schepping-door-lijden-scheppingjan-hanlo\/","url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/god-en-lijden-scheppingleiden-schepping-door-lijden-scheppingjan-hanlo\/","name":"God en lijden schepping (leiden schepping door lijden schepping) Jan Hanlo · Uitgeverij Van Oorschot","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website"},"datePublished":"1971-12-31T23:00:05+00:00","dateModified":"2021-06-04T12:46:20+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/god-en-lijden-scheppingleiden-schepping-door-lijden-scheppingjan-hanlo\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/god-en-lijden-scheppingleiden-schepping-door-lijden-scheppingjan-hanlo\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/god-en-lijden-scheppingleiden-schepping-door-lijden-scheppingjan-hanlo\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"DBNL","item":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"God en lijden schepping (leiden schepping door lijden schepping) Jan Hanlo"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website","url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/","name":"Uitgeverij Van Oorschot","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/dbnl\/300287","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/dbnl"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/dbnl"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=300287"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=300287"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}