{"id":300335,"date":"1972-01-01T00:00:52","date_gmt":"1971-12-31T23:00:52","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/dbnl\/brief-van-j-a-emmens-aan-h-van-galen-last\/"},"modified":"2021-06-04T13:48:58","modified_gmt":"2021-06-04T12:48:58","slug":"brief-van-j-a-emmens-aan-h-van-galen-last","status":"publish","type":"dbnl","link":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/brief-van-j-a-emmens-aan-h-van-galen-last\/","title":{"rendered":"Brief van J.A. Emmens aan H. van Galen Last"},"content":{"rendered":"
\r\n\r\n <\/interp><\/interp><\/interp>
[p. 442]<\/div>\r\n<\/a>\r\n

Brief van J.A. Emmens aan H. van Galen Last<\/h3>\r\n\r\n

Utrecht, 8 november 1971\r\n
\r\nOudwijk 43<\/p>\r\n\r\n

\u00a0<\/p>\r\n\r\n

Beste Henk,<\/p>\r\n\r\n

\u00a0<\/p>\r\n\r\n

In de NRC van Zaterdag las ik met diepe instemming je stuk over Val\u00e9ry. Het gaf mij in de semipermanente vervreemding die \u2018de huidige fase van onze cultuur\u2019 (whatever that may be) voor mij is, het dankbare en inspirerende gevoel weer thuis te zijn. – Enkele jaren geleden, toen ik samen met Marja en zonder de kinderen, een tocht door Zuid-Frankrijk maakte, heb ik dat gevoel min of meer vergeefs terug proberen te vinden door op zoek te gaan naar het kerkhof aan zee, le cim\u00e9ti\u00e8re Marin. Ik wist toen nog niet dat het het kerkhof was van S\u00e8te, waar Val\u00e9ry later zelf is begraven. We begonnen te vragen in Saintes-Maries-de la Mer, een oud kerkje omgeven door de godverlaten optrekjes, pensionnetjes en hotelletjes, die het moderne badleven heeft voortgebracht en op dat moment afgeladen met tieners en twenners in badbroek en bikini, vanwege een soort kermis, geloof ik. Ik houd veel van sommige mensen, ook veel van sommige naakte mensen, maar dit aantal bracht mij in de stemming van Dante’s Hel. In de buitenwijken van deze nederzetting troffen wij een agent die wij vroegen naar de juiste plaats van Val\u00e9ry’s cim\u00e9ti\u00e8re marin. Van Val\u00e9ry had hij nog nooit gehoord, maar een cim\u00e9ti\u00e8re marin wist hij wel, het lag een 15 km meer naar het westen, mooie verlaten streek, op een heuvel die een panorama bood over een groot deel van de kust. Een kruisweg met staties voerde ons (tot onze verbazing) de heuvel op naar het kerkhof. Het bleek een kerkhof te zijn voor zeelieden die in de loop van de vorige eeuw ergens op de wereldzee\u00ebn overboord waren geslagen en wier lichamen nooit waren teruggevonden (de door katholieken zo gevreesde \u2018mort subite\u2019, zonder de vereiste rituele voorbereiding van biecht en laatste oliesel – lijkt mij juist d\u00e9 op-<\/p>

[p. 443]<\/div>

lossing). Na 1897 of daaromtrent troffen wij geen herdenkingstekens meer aan: kruizen, beeldjes e.d.<\/p>\r\n\r\n

Wel troffen wij een keurige franse meneer, die ons beter kon inlichten dan de agent van Saintes Maries: le cim\u00e9ti\u00e8re marin de Paul Val\u00e9ry was het kerkhof van S\u00e8te, een heel eind de andere kant op… Marja had de volgende dag genoeg gekregen van mijn mortalistische ambitie en ging in Valras, waar we de hotelkamer van een filmster hadden betrokken voor drie dagen (zo’n kamer onderscheidt zich van andere kamers door het exorbitant aantal spiegels) aan het strand liggen. Ik bereikte S\u00e8te, intussen tot een industrie- en havenstad geworden waar alleen zij die houden van de combinatie van rozen en motoren nog een gedicht van zouden kunnen maken. Het kerkhof ligt inderdaad op een heuvel, maar boven een slecht geasfalteerde autoweg. Het graf is moeilijk te vinden, omdat Val\u00e9ry is bijgezet in een familiegraf dat de naam draagt van een italiaanse oom. Op een rand vind je zijn naam, met een regel uit le Cim\u00e9ti\u00e8re marin. Een foto van een etsje dat Val\u00e9ry zelf maakte (zag ik) toont dat hij even boven de plaats waar hij later zelf begraven zou worden zijn gezichtspunt heeft genomen en dus mogelijk ook het \u2018gezichtspunt\u2019 (uitgangspunt dan) voor het gedicht. Als je er bent moet je zeker ook naar het museum gaan, dat een hele verdieping aan Val\u00e9ry heeft gewijd. Tekeningen en aquarellen zijn er van hem, maar vooral een paar geboetseerde kopjes, \u00e9\u00e9n van Mallerm\u00e9 en \u00e9\u00e9n van Degas, zijn zeer de moeite waard. Het museum lijkt overigens en is misschien ook wel een klein oud spoorwegstation met eenzelfde soort atmosfeer. Of is dat alleen mijn herinnering? Sterven en station (\u2018partir, c’est mourir un peu\u2019) zijn in dromen verwant. Ik weet dan ook nog steeds niet precies wat mij toen bezielde en waarom het verhaal ervan me zo bijblijft. Misschien: Val\u00e9ry als onbereikbaar model, als de man die ik had willen zijn? Maar ik ken maar een klein deel van \r\nzijn werk, vreemd genoeg.*<\/span><\/a>\r\n<\/p>\r\n\r\n

Ingesloten in elk geval een foto van een van zijn tekeningen die ik in S\u00e8te zag. – Over Serajewo-Hiroshima*<\/span><\/a> (de betreurenswaardige\r\n<\/p>

[p. 444]<\/div>

gebeurtenissen worden steeds catastrophaler) later. We zijn er zeer mee ingenomen en het is Marja’s enige historische lectuur.<\/p>\r\n\r\n

\u00a0<\/p>\r\n\r\n

Hartelijke groet ook van Marja\r\n
\r\nook aan Prie<\/p>\r\n\r\n

\u00a0<\/p>\r\n\r\n

Jan<\/p>\r\n\r\n

\u00a0<\/p>\r\n\r\n

PS Vermoedelijk bedoel ik met \u2018de huidige fase van onze cultuur\u2019 de huidige fase van mijn bestaan: trouwens: niemand kan daar een duidelijk onderscheid tussen maken.<\/p>\r\n\r\n

\u00a0<\/p>\r\n\r\n

PS 2 Ken je Brassens over S\u00e8te? (\u2018que le grand ma\u00eetre me pardonne\u2019)<\/p>\r\n<\/div>

\n

Over dit hoofdstuk\/artikel<\/h3>\n

brief aan H. van Galen Last<\/a><\/p>\n

brief van Jan Emmens<\/a><\/p>\n

8 november 1971<\/a><\/p>\n
\n<\/div>

\r\n
\r\n
\n
\r\n*<\/span><\/a>\r\n<\/dt>\r\n
Emmens is hief waarschijnlijk al te bescheiden geweest: hij kende in elk geval de notities van Val?ry en een gedeelte van zijn po?zie zeer goed.<\/dd>\r\n<\/dl>\n<\/div>\r\n<\/div>
\r\n
\r\n
\n
\r\n*<\/span><\/a>\r\n<\/dt>\r\n
Serajewo-Hiroshima: Het gaat hier over van sarajewo tot hiroshima<\/span> dat in 1971 bij Wolters verscheen.\n
\nH.v.G.L.<\/dd>\r\n<\/dl>\n<\/div>\r\n<\/div><\/div><\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

[p. 442] Brief van J.A. Emmens aan H. van Galen Last Utrecht, 8 november 1971 Oudwijk 43 \u00a0 Beste Henk, \u00a0 In de NRC van Zaterdag las ik met diepe instemming je stuk over Val\u00e9ry. Het gaf mij in de semipermanente vervreemding die \u2018de huidige fase van onze cultuur\u2019 (whatever that may be) voor mij… Lees verder <\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","class_list":["post-300335","dbnl","type-dbnl","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nBrief van J.A. Emmens aan H. van Galen Last · Uitgeverij Van Oorschot<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/brief-van-j-a-emmens-aan-h-van-galen-last\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Brief van J.A. Emmens aan H. van Galen Last · Uitgeverij Van Oorschot\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"[p. 442] Brief van J.A. Emmens aan H. van Galen Last Utrecht, 8 november 1971 Oudwijk 43 \u00a0 Beste Henk, \u00a0 In de NRC van Zaterdag las ik met diepe instemming je stuk over Val\u00e9ry. Het gaf mij in de semipermanente vervreemding die \u2018de huidige fase van onze cultuur\u2019 (whatever that may be) voor mij... Lees verder\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/brief-van-j-a-emmens-aan-h-van-galen-last\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Uitgeverij Van Oorschot\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-06-04T12:48:58+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"4 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/brief-van-j-a-emmens-aan-h-van-galen-last\/\",\"url\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/brief-van-j-a-emmens-aan-h-van-galen-last\/\",\"name\":\"Brief van J.A. Emmens aan H. van Galen Last · Uitgeverij Van Oorschot\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website\"},\"datePublished\":\"1971-12-31T23:00:52+00:00\",\"dateModified\":\"2021-06-04T12:48:58+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/brief-van-j-a-emmens-aan-h-van-galen-last\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/brief-van-j-a-emmens-aan-h-van-galen-last\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/brief-van-j-a-emmens-aan-h-van-galen-last\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"DBNL\",\"item\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Brief van J.A. Emmens aan H. van Galen Last\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/\",\"name\":\"Uitgeverij Van Oorschot\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Brief van J.A. Emmens aan H. van Galen Last · Uitgeverij Van Oorschot","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/brief-van-j-a-emmens-aan-h-van-galen-last\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Brief van J.A. Emmens aan H. van Galen Last · Uitgeverij Van Oorschot","og_description":"[p. 442] Brief van J.A. Emmens aan H. van Galen Last Utrecht, 8 november 1971 Oudwijk 43 \u00a0 Beste Henk, \u00a0 In de NRC van Zaterdag las ik met diepe instemming je stuk over Val\u00e9ry. Het gaf mij in de semipermanente vervreemding die \u2018de huidige fase van onze cultuur\u2019 (whatever that may be) voor mij... Lees verder","og_url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/brief-van-j-a-emmens-aan-h-van-galen-last\/","og_site_name":"Uitgeverij Van Oorschot","article_modified_time":"2021-06-04T12:48:58+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"4 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/brief-van-j-a-emmens-aan-h-van-galen-last\/","url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/brief-van-j-a-emmens-aan-h-van-galen-last\/","name":"Brief van J.A. Emmens aan H. van Galen Last · Uitgeverij Van Oorschot","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website"},"datePublished":"1971-12-31T23:00:52+00:00","dateModified":"2021-06-04T12:48:58+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/brief-van-j-a-emmens-aan-h-van-galen-last\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/brief-van-j-a-emmens-aan-h-van-galen-last\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/brief-van-j-a-emmens-aan-h-van-galen-last\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"DBNL","item":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Brief van J.A. Emmens aan H. van Galen Last"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website","url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/","name":"Uitgeverij Van Oorschot","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/dbnl\/300335","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/dbnl"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/dbnl"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=300335"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=300335"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}