{"id":300696,"date":"1976-01-01T00:00:17","date_gmt":"1975-12-31T23:00:17","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/dbnl\/rob-nieuwenhuysvolkspoezie-van-indonesie\/"},"modified":"2021-07-08T11:15:27","modified_gmt":"2021-07-08T10:15:27","slug":"rob-nieuwenhuysvolkspoezie-van-indonesie","status":"publish","type":"dbnl","link":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/rob-nieuwenhuysvolkspoezie-van-indonesie\/","title":{"rendered":"Rob Nieuwenhuys\r\n\r\nVolkspo\u00ebzie van Indonesi\u00eb"},"content":{"rendered":"
\r\n\r\n <\/interp>
[p. 138]<\/div>\r\n

[Tirade maart 1976]<\/h2>\r\n\r\n<\/a>\r\n

\r\nRob Nieuwenhuys<\/i>\r\n\r\n
\r\nVolkspo\u00ebzie van Indonesi\u00eb<\/h3>\r\n\r\n

Als we over \u2018volkspo\u00ebzie\u2019 willen spreken, dan is dat mogelijk, maar we moeten ons wel voor ogen houden dat de literatuur-beoefening voor de \u2018primitieve mens\u2019 (of welke andere term we ook willen gebruiken), een geheel andere betekenis heeft dan voor ons. Ze is niet (zoals voor ons) een persoonlijk getuigenis, maar een functionele handeling, dat wil zeggen: ze kan iets bewerkstelligen, ze kan iets oproepen, zoals bijvoorbeeld regen, vruchtbaarheid, genezing; ze kan een verbinding leggen tussen doden en levenden, tussen mensen onderling, tussen de mens en zijn voorouders, tussen mensen en goden. Ze heeft een bezwerende functie en is ook altijd verbonden met zang, muziek en dans. Ze staat nooit op zichzelf.<\/p>\r\n\r\n

In de hier afgedrukte teksten is ze aan haar sociale en sacrale functie onttrokken. We hebben met deze vorm van representatie de volkspo\u00ebzie geadapteerd aan onze opvattingen van wat po\u00ebzie behoort te zijn, al is deze adaptie niet toevallig of willekeurig. We zijn te werk gegaan op grond van herkenningspunten. Zonder deze zouden we immers nooit emotioneel bij deze volkspo\u00ebzie betrokken zijn. En dat zijn wij wel.<\/p>\r\n\r\n

Volkspo\u00ebzie is bijna altijd mondeling overgeleverd. Er zijn maar enkele van de ruim veertig Indonesische talen die een letterschrift hebben. Daarom is volkspo\u00ebzie, ook de Indonesische, sterk op het gehoor ingesteld en draagt ze de kenmerken van improvisatie. Wat opgetekend is, vertegenwoordigt niet meer dan een momentane versie van wat zich voortdurend beweegt en voortdurend verandert.<\/p>\r\n\r\n

Bovendien bereikt de Indonesische volkspo\u00ebzie ons alleen in vertalingen. Nu is het vertalen van po\u00ebzie altijd moeilijk. Het betekent altijd het zoeken naar een compromis tussen verstaanbaarheid en dichterlijkheid. Een gedicht is gemakkelijker te vertalen naarmate de overeenkomstige ele-<\/p>

[p. 139]<\/div>

menten in de verschillende talen dichter bij elkaar liggen. Bij de vertaling van volkspo\u00ebzie in een westerse taal als het Nederlands, blijken ze juist ver van elkaar verwijderd te zijn. De taalstructuur is zeer verschillend, de dichterlijke middelen eveneens. Het voornaamste bestanddeel van de volkspo\u00ebzie is, behalve de vaak prachtige beeldspraak (altijd aan de directe omgeving ontleend), het ritme dat aan bijna al deze po\u00ebzie iets gestuwds geeft. Men behoeft slechts een stuk volkspo\u00ebzie te verklanken om dit te kunnen horen. Wat staat ons in het Nederlands ter beschikking voor de uitdrukking van het ritme? Welbeschouwd alleen de herhaling, het parallelisme en de variatie. Voor het overige kan de vertaling, terwille van het begrip, niet anders omschrijvend zijn, waardoor het ritme weer ontkracht wordt en de concentratie verloren gaat. Dit zelfde ritme dat bovendien nog door talrijke andere prosodische middelen gesteund en geaccentueerd wordt, maakt de voor ons gebruikelijke onderscheiding tussen proza en po\u00ebzie oneigenlijk. Beide categorie\u00ebn wisselen elkaar geregeld af en gaan in elkaar over. Er is bijna geen verhaal of er komen versregels in voor en bij feesten en andere gelegenheden gaat de zanger, vooral als hij op dreef komt, over tot het gebruik van allerlei stijlfiguren die een ritmische werking hebben, zoals herhaling en parallellismen, accentverzwaringen en -verleggingen, waardoor een soort recitatief ontstaat, onder trom- of andere begeleiding, met lange uithalen en krachtige explosies. Algemeen wordt door de aanwezigen de stylering \u2018mooi\u2019 gevonden.<\/p>\r\n\r\n

De literatuurbeoefening, geleid door priesters, geestenbanners, dorpsgroten en ook leken, betekent het deel hebben aan een sacraal gebeuren of een rituele handeling. De leider ontleent aan zijn kundigheden als recitator, dichter en zanger een groot aanzien. De litteraire plechtigheid wordt overigens door vrijwel de gehele gemeenschap gedragen door zang en tegenzang, vraag- en antwoordspel, maar ook door individuele voordracht en wijze van vertellen. Wat Adriani van de Toradja’s uit Midden-Celebes zegt, geldt min of meer voor geheel Indonesie: \u2018het zijn slechts de geheel onverschilligen of achterlijken die niets van hun letterkunde afweten.\u2019 Zelfs op het eilandje Alor, waar men volgens het onderzoek van de Amerikaanse cultuur-antropologe Cora Dubois weinig\r\n<\/p>

[p. 140]<\/div>

literatuurschepping aantreft, verheft men zich erop een goed recitator of zanger te zijn.<\/p>\r\n\r\n

In vele streken zijn de zangers schaars geworden. De liederen zijn alleen nog maar aan enkele ouderen bekend. Deze literatuur sterft uit en is voor een groot deel al uitgestorven. Het is de onschatbare verdienste van de zendelingen, missionarissen, filologen of etnologen geweest, dat zij onder de moeilijkste omstandigheden teksten uit de mond van de vertellers en zangers hebben opgetekend. Deze zijn hierdoor bewaard gebleven. Zelden echter hebben de verzamelaars de taal gezien als een litterair overdrachtsmiddel. Hun bedoeling is bijna altijd een andere geweest en dit leidde meestal zonder veel overwegingen tot een vertaling \u2018naar de letter van de tekst\u2019 die men algemeen als de beste aanvaardde. Maar er zijn er ook geweest die, terwijl ze met geheel andere bedoelingen vertaalden, geen vrede konden hebben met \u2018niets dan een letterlijke vertaling\u2019. Ze waren als geleerden te dichterlijk van aanleg. Zij zijn de werkelijk goede vertalers geweest, zoals Adriani, Wielenga en enkele anderen. Hun werk is onge\u00ebvenaard gebleken. Daarom heb ik h\u00fan werk in de eerste plaats opgenomen. Dit en alleen dit, verklaart waarom mijn keuze zo \u2018eenzijdig\u2019 is uitgevallen en allerminst representatief is voor geheel Indonesi\u00eb.<\/p>\r\n\r\n

Voor zover dit binnen een zekere begrenzing mogelijk was, en afhankelijk van de door mij geraadpleegde bronnen, heb ik de gedichten toegelicht, of liever de fragmenten<\/i> van de bijna altijd veel langere teksten. Ook enkele woorden heb ik verklaard, tenminste voor zover ik ze kende of kon opzoeken. Ze hadden misschien beter als voetnoten kunnen worden opgenomen of terzijde van de tekst. Ons typografisch oog heeft zich daar echter tegen verzet. De lezer wordt aangeraden al lezende de vinger bij de Toelichting te houden. De paginaverwijzing is zo duidelijk mogelijk aangegeven.<\/p>\r\n<\/div>

\n

Over dit hoofdstuk\/artikel<\/h3>\n

Rob Nieuwenhuys<\/a><\/p>\n
\n<\/div><\/div><\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

[p. 138] [Tirade maart 1976] Rob Nieuwenhuys Volkspo\u00ebzie van Indonesi\u00eb Als we over \u2018volkspo\u00ebzie\u2019 willen spreken, dan is dat mogelijk, maar we moeten ons wel voor ogen houden dat de literatuur-beoefening voor de \u2018primitieve mens\u2019 (of welke andere term we ook willen gebruiken), een geheel andere betekenis heeft dan voor ons. Ze is niet (zoals… Lees verder <\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","class_list":["post-300696","dbnl","type-dbnl","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nRob Nieuwenhuys Volkspo\u00ebzie van Indonesi\u00eb · Uitgeverij Van Oorschot<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/rob-nieuwenhuysvolkspoezie-van-indonesie\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Rob Nieuwenhuys Volkspo\u00ebzie van Indonesi\u00eb · Uitgeverij Van Oorschot\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"[p. 138] [Tirade maart 1976] Rob Nieuwenhuys Volkspo\u00ebzie van Indonesi\u00eb Als we over \u2018volkspo\u00ebzie\u2019 willen spreken, dan is dat mogelijk, maar we moeten ons wel voor ogen houden dat de literatuur-beoefening voor de \u2018primitieve mens\u2019 (of welke andere term we ook willen gebruiken), een geheel andere betekenis heeft dan voor ons. Ze is niet (zoals... Lees verder\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/rob-nieuwenhuysvolkspoezie-van-indonesie\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Uitgeverij Van Oorschot\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-07-08T10:15:27+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"5 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/rob-nieuwenhuysvolkspoezie-van-indonesie\/\",\"url\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/rob-nieuwenhuysvolkspoezie-van-indonesie\/\",\"name\":\"Rob Nieuwenhuys Volkspo\u00ebzie van Indonesi\u00eb · Uitgeverij Van Oorschot\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website\"},\"datePublished\":\"1975-12-31T23:00:17+00:00\",\"dateModified\":\"2021-07-08T10:15:27+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/rob-nieuwenhuysvolkspoezie-van-indonesie\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/rob-nieuwenhuysvolkspoezie-van-indonesie\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/rob-nieuwenhuysvolkspoezie-van-indonesie\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"DBNL\",\"item\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Rob Nieuwenhuys Volkspo\u00ebzie van Indonesi\u00eb\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/\",\"name\":\"Uitgeverij Van Oorschot\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Rob Nieuwenhuys Volkspo\u00ebzie van Indonesi\u00eb · Uitgeverij Van Oorschot","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/rob-nieuwenhuysvolkspoezie-van-indonesie\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Rob Nieuwenhuys Volkspo\u00ebzie van Indonesi\u00eb · Uitgeverij Van Oorschot","og_description":"[p. 138] [Tirade maart 1976] Rob Nieuwenhuys Volkspo\u00ebzie van Indonesi\u00eb Als we over \u2018volkspo\u00ebzie\u2019 willen spreken, dan is dat mogelijk, maar we moeten ons wel voor ogen houden dat de literatuur-beoefening voor de \u2018primitieve mens\u2019 (of welke andere term we ook willen gebruiken), een geheel andere betekenis heeft dan voor ons. Ze is niet (zoals... Lees verder","og_url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/rob-nieuwenhuysvolkspoezie-van-indonesie\/","og_site_name":"Uitgeverij Van Oorschot","article_modified_time":"2021-07-08T10:15:27+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"5 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/rob-nieuwenhuysvolkspoezie-van-indonesie\/","url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/rob-nieuwenhuysvolkspoezie-van-indonesie\/","name":"Rob Nieuwenhuys Volkspo\u00ebzie van Indonesi\u00eb · Uitgeverij Van Oorschot","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website"},"datePublished":"1975-12-31T23:00:17+00:00","dateModified":"2021-07-08T10:15:27+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/rob-nieuwenhuysvolkspoezie-van-indonesie\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/rob-nieuwenhuysvolkspoezie-van-indonesie\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/rob-nieuwenhuysvolkspoezie-van-indonesie\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"DBNL","item":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Rob Nieuwenhuys Volkspo\u00ebzie van Indonesi\u00eb"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website","url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/","name":"Uitgeverij Van Oorschot","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/dbnl\/300696","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/dbnl"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/dbnl"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=300696"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=300696"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}