{"id":300749,"date":"1976-01-01T00:01:10","date_gmt":"1975-12-31T23:01:10","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/dbnl\/poeziekroniek-3aad-nuis\/"},"modified":"2021-06-04T14:14:11","modified_gmt":"2021-06-04T13:14:11","slug":"poeziekroniek-3aad-nuis","status":"publish","type":"dbnl","link":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/poeziekroniek-3aad-nuis\/","title":{"rendered":"Po\u00ebziekroniek 3\r\n\r\nAad Nuis"},"content":{"rendered":"<div class=\"wp-block-columns alignwide is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\"><div class=\"wp-block-column dbnl-links is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:66.66%\">\r\n\r\n <interp type=\"primair\" value=\"nuis001\"><\/interp><interp type=\"secundair\" value=\"hame004\"><\/interp><div class=\"pb\">[p. 541]<\/div>\r\n<a name=\"63\"><\/a>\r\n<h3>Po\u00ebziekroniek 3\r\n<br><i>Aad Nuis<\/i>\r\n<\/h3>\r\n\r\n<p>De bevlogen profeten onder de dichters kunnen altijd rekenen op mijn hartelijk wantrouwen, vooral als ze ook nog zo vervaarlijk eenzelvig lopen te mompelen dat je ze nauwelijks kunt verstaan. Niet omdat ze de mensen voor de gek zouden houden, &#8211; dat loont niet meer met dichten, en wat er nog aan echte kwakzalverpo\u00ebzie bestaat, ziet er tegenwoordig meestal anders uit, &#8211; maar omdat ze vaak zichzelf voor de gek houden. Gedichten schrijven is het ordenen van ingevingen; als de laatsten zo de overhand krijgen dat zelfs de orde een kwestie van ingeving wordt, loopt de dichter de kans dat hij de controle verliest, en heel oprecht de geladenheid van het scheppingsproces verwart met de kwaliteit van het resultaat. Kijk, daar komt hij aan, hij loopt op zijn tenen en houdt een zilveren schaal voor zich uit, met daarin een windei.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">Toch is ook de hartelijkheid gemeend. Zo riskant met woorden in de weer zijn, dat is een honorabel soort dwaasheid, zeker als het een eenling betreft die zonder veel bijval zijn eigen weg gaat. Bovendien blijft het altijd mogelijk dat hij in zijn toewijding ineens een ader raakt en incidenteel of regelmatig aan komt zetten met eieren van puur goud (geen echte eieren natuurlijk, dat kan alleen een kip, we moeten de beeldspraak niet te ver drijven). Bij Hendrik de Vries zie je dat heel duidelijk, en weer op een andere manier bij de oude Roland Holst, die in zijn nadagen vlijtig bleef doorschrijven aan meestal zwakke zelfherhalingen, om in zijn laatste bundel <i>Voorlopig<\/i> plotseling voor zijn volharding beloond te worden met een paar van de zuiverste en meest franjeloze gedichten over de ouderdom die ooit in het Nederlands geschreven zijn, zoals <i>Te Moe<\/i>:<\/p>\r\n<div class=\"pb\">[p. 542]<\/div>\r\n<div class=\"poem-small-margins\">\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\r\n<i>Zijn deur nog niet in zicht, krom, afgemat,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\r\n<i>zwoegde hij voort en dorst niet aan de kant<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\r\n<i>van de weg te gaan rusten: veel te moe,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\r\n<i>dan kom ik niet meer overeind en geen<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\r\n<i>helpt mij op deze weg weer op de been,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\r\n<i>want geen mens kwam ik hier allang meer tegen.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\r\n<i>Hij zwoegde voort door modder en motregen<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\r\n<i>tot aan zijn deur; voorgoed sloeg hij die toe.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<\/div>\r\n\r\n<p>Een nog jonge dichter in het hoog-retorische genre is Jacques Hamelink, wiens eerste bundel, <i>De eeuwige dag<\/i>, in 1964 verscheen, tot dusver gevolgd door nog zes bundels, en nu door een keuze die <i>Niemandsgedichten<\/i> heet: twee afdelingen van elk 44 gedichten, gevolgd door een rede over de po\u00ebzie die de dichter vorig jaar gehouden heeft voor de Maatschappij der Nederlandse letterkunde. Er zijn heel wat kritische opmerkingen te maken, zowel over die rede als over de gedichten zelf, maar die zijn al gemaakt: de kritiek is met zoveel hoon over dit boekje heengevallen dat de geest van tegenspraak over mij vaardig wordt. Een pneumatische zeur, staat er boven het stuk van Rein Bloem in V.N., (bijvoegsel 18-9-&#8217;76) en bij Bernlef in de HP kwam Hamelink er nauwelijks beter af (<i>Het gevaar van de retoriek,<\/i> 4-9-76).<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">Om te beginnen die toespraak. \u2018Is iemand in de lach geschoten of scheetsgewijs er vandoor gegaan?\u2019 vraagt Bloem zich af, maar terwijl Bernlef het betoog kortweg kletskoek en onzin vindt, blijkt Bloem het meer poeha en grootspraak te achten: het gaat hem meer tegen de hooggestemde formulering dan tegen de idee\u00ebn zelf. Niet ten onrechte, het is een pathetisch stuk, retorisch op een na\u00efeve, ouderwetse manier, vol onhandelbare gemeenplaatsen en hulpeloos rondspartelende diepzinnigheden. Maar het is daarin zo onhandig, zo absoluut niet profiterend van enigerlei mode dat het eerder mijn hartelijkheid dan mijn wantrouwen activeert: het blijkt, als je goed kijkt, eigenlijk heel goed en precies te beschrijven hoe voor een dichter als Hamelink het dichten eigenlijk in zijn werk gaat. Hij vergelijkt het met bidden: je openstellen voor een andere wereld, en dat met een ongedeelde, dus niet analytische aandacht, het is\r\n<\/p><div class=\"pb\">[p. 543]<\/div><p>spreken vanuit de densiteit, de verwarring. Het gedicht \u2018reikhalst naar het onbereikbare\u2019, het \u2018dekreteert niet, weet niet vooraf, beschikt over niet meer licht dan het zelf uit het donker opdiept\u2019. Het is duidelijk dat het gedicht al v\u00f3\u00f3r de geboorte zelf de bevalling ter hand neemt. Je kunt het allemaal wel minder plechtig zeggen, maar het klopt wel. De dichter is een koe, zei Achterberg. Zo ver heeft Hamelink het nog niet gebracht, hij is hoogstens een orakel zou ik zeggen, maar hij hoort ongetwijfeld tot het type dichters voor wie dichten geen zelfexpressie is, ook geen exploratie, maar het doorgeven van boodschappen waar ze zelf min of meer van staan te kijken. Die plechtigheid is dus eigenlijk wel begrijpelijk. Wat komt er nu door bij Hamelink? Barse raadselspreuken, steeds kaler door de jaren heen. Oproepen vaak tot een beter leven.<\/p>\r\n\r\n<div class=\"poem\">\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\r\n<i>Er moeten onontgonnen mogelijkheden zijn,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\r\n<i>onder de sneeuw,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\r\n<i>onder het pijndoen;<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\r\n<i>alpenweiden in witste bloei staand,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\r\n<i>niet met mens besmet,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\r\n<i>hersenwakken in onszelff<\/i>.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\u00a0<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\r\n<i>laten wij daarom<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\r\n<i>met de sneeuw een begin<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\r\n<i>maken.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\u00a0<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\r\n<i>laten wij<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\r\n<i>door het oog<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\r\n<i>van de sneeuw gaan.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<\/div>\r\n\r\n<p>Vooral in de vroegere gedichten veel dat vooral fraai klinkt, maar ook wel treffende beelden:<\/p>\r\n\r\n<div class=\"poem\">\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\r\n<i>Het losgeslagen geheugenwrak<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\r\n<i>dat langszij komt, groot, zwart,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\r\n<i>dat ons praait,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<\/div><div class=\"pb\">[p. 544]<\/div><div class=\"poem-small-margins\">\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\r\n<i>ons, die nachtgericht bijdraaien.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<\/div>\r\n\r\n<p>De duisterheid valt bij nader inzien erg mee, bij losse gedichten is die altijd lastiger dan bij een hele bundel, waarin je de lijftermen en symbolen gaat herkennen. Opvallend blijft de sterke ondergrondse invloed van allerlei andere dichters, die al vaak gesignaleerd is. De sterkst aan Dylan Thomas herinnerende gedichten uit de begintijd zijn weggelaten, maar er is nog wel wat Lucebert over, en uit de latere tijd, zoals Verheul hier een paar jaar geleden al eens heeft opgemerkt, vooral Paul Celan. In de pas verschenen bundel Celan-vertalingen van Peter Nijmeijer, komt het volgende gedicht voor (p. 66)<\/p>\r\n\r\n<div class=\"poem\">\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\r\n<i>Dauw. En ik lag met jou, jij in &#8216;t afval,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\r\n<i>een brijige maan<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\r\n<i>bekogelde ons met antwoord,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\u00a0<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\r\n<i>we kruimelden uit elkaar<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\r\n<i>en kruimelden weer ineen:<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\u00a0<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\r\n<i>De Heer brak het brood,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\r\n<i>het brood brak de Heer.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<\/div>\r\n\r\n<p>Vergelijk dat eens met het gedicht op blz. 63 van <i>Niemandsgedichten<\/i>\r\n<\/p>\r\n\r\n<div class=\"poem\">\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\r\n<i>Tot de grammatika<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\r\n<i>moesten wij ingaan,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\u00a0<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\r\n<i>jij en ik, gestookt<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\r\n<i>uit adem, uit elkaar<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\r\n<i>kruimelend, samen<\/i>&#8211;<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\r\n<i>klontend.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\u00a0<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\r\n<i>wie,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\r\n<i>na de woordwording,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<\/div><div class=\"pb\">[p. 545]<\/div><div class=\"poem-small-margins\">\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\r\n<i>spreekt ons buigbaar,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\r\n<i>lingua franca van het gevoel.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<\/div>\r\n\r\n<p>De indruk is nauwelijks te versnijden dat dit gedicht althans gedeeltelijk wel degelijk van iemand is. Het gaat niet alleen om het bijna gelijkluidende midden, maar ook om het begin (bekogeld en gestookt) en zelfs het einde, met zijn aan de mis ontleende associaties. Bewust plagiaat is het vast niet, ik ben het met Verheul eens dat dit soort dingen het gevolg moet zijn van Hamelinks wijze van werken: als medium kun je moeilijk uitmaken of een stem echt van de overzijde komt of gewoon uit de boekenkast.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">Het zou kunnen zijn dat Hamelink, die langzamerhand zijn eigen gevoeligheid voor invloeden natuurlijk wel heeft leren kennen, uit reactie daarop het isolement heeft gezocht. Hij is blijkbaar een eenling geworden, en voor een duistere dichter is dat weer op een andere manier riskant: als zelfs Bloem en Bernlef (en B\u00fcch, zie ik nu, maar dat telt niet) je niet meer willen begrijpen en geen verklarend woordje voor je willen doen, wie zal er dan nog wel naar je willen luisteren?<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">Ik vind de aanvallen op zijn po\u00ebzie, door mensen die toch waarachtig niet in hun eerste bevlogen mompelgedicht gestikt zijn, unfair. Beiden, Bloem en Bernlef, geven toe dat er in Hamelinks genre best heel goede po\u00ebzie geschreven kan worden, maar alleen als het verhevene en abstracte een tegenpool vindt in het gewone en alledaagse. Bloem vindt dat Hamelink geen gevoel voor humor heeft, in tegenstelling tot bijvoorbeeld Gorter, Mallarm\u00e9, Ten Berge of Faverey. Nu is geen van deze vier mij ooit als een onbedaarlijke grapjas opgevallen, maar belangrijker is dat bij duistere po\u00ebzie de eventueel aanwezige humor altijd met een strak gezicht wordt voorgedragen, zodat alleen ingewijden, d.w.z. kenners en liefhebbers van die bepaalde po\u00ebzie die kunnen herkennen. Het verwijt van Bloem komt dus neer op de constatering dat hij niet van de gedichten van Hamelink houdt, en dat wisten we al. Bernlefs formulering lijkt sterker: hij vindt dat retorische po\u00ebzie te veel leunt op sonore begrippen van algemene aard, die veel te veel aan lading te torsen krijgen. Ik ben het daar in het algemeen zeer mee eens, maar ik vind dat het niet op Hamelink\r\n<\/p><div class=\"pb\">[p. 546]<\/div><p>slaat. Ook hier heb ik het idee dat uit irritatie voortgekomen ongeduld het oordeel bepaalt; irritatie over een dichter die zich onttrekt aan het circuit waarin dichters en critici een permanente, informele gespreksgroep vormen over wat vandaag po\u00ebtisch aan de orde is en wat nu even echt niet meer kan.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">Uit reactie wil ik Hamelink bepaald niet tot groot dichter uitroepen, maar van mij mag hij blijven, en ik zal hem met belangstelling volgen ook: je weet het nooit met die vissers in diep water, zijn vangst is nu soms al de moeite waard, en wie zal zeggen wat hij nog ophaalt.<\/p>\r\n\r\n\r\n<\/div><div class=\"wp-block-column dbnl-rechts is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:33.33%\"><div id=\"noten-apparaat\"><div class=\"interp\">\n<h3>Over dit hoofdstuk\/artikel<\/h3>\n<p><label>auteurs<\/label><\/p>\n<p> <a href=\"https:\/\/www.dbnl.org\/auteurs\/auteur.php?id=nuis001\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Aad Nuis<\/a><\/p>\n<p>over  <a href=\"https:\/\/www.dbnl.org\/auteurs\/auteur.php?id=hame004\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Jacques Hamelink<\/a><\/p>\n<br>\n<\/div><\/div><\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[p. 541] Po\u00ebziekroniek 3 Aad Nuis De bevlogen profeten onder de dichters kunnen altijd rekenen op mijn hartelijk wantrouwen, vooral als ze ook nog zo vervaarlijk eenzelvig lopen te mompelen dat je ze nauwelijks kunt verstaan. Niet omdat ze de mensen voor de gek zouden houden, &#8211; dat loont niet meer met dichten, en wat&#8230; <a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/poeziekroniek-3aad-nuis\/\">Lees verder <span class=\"read-more-arrow\"><\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","class_list":["post-300749","dbnl","type-dbnl","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.4 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Po\u00ebziekroniek 3  Aad Nuis &#183; Uitgeverij Van Oorschot<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/poeziekroniek-3aad-nuis\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Po\u00ebziekroniek 3  Aad Nuis &#183; Uitgeverij Van Oorschot\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"[p. 541] Po\u00ebziekroniek 3 Aad Nuis De bevlogen profeten onder de dichters kunnen altijd rekenen op mijn hartelijk wantrouwen, vooral als ze ook nog zo vervaarlijk eenzelvig lopen te mompelen dat je ze nauwelijks kunt verstaan. Niet omdat ze de mensen voor de gek zouden houden, &#8211; dat loont niet meer met dichten, en wat... Lees verder\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/poeziekroniek-3aad-nuis\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Uitgeverij Van Oorschot\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-06-04T13:14:11+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"8 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/poeziekroniek-3aad-nuis\/\",\"url\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/poeziekroniek-3aad-nuis\/\",\"name\":\"Po\u00ebziekroniek 3 Aad Nuis &#183; Uitgeverij Van Oorschot\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website\"},\"datePublished\":\"1975-12-31T23:01:10+00:00\",\"dateModified\":\"2021-06-04T13:14:11+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/poeziekroniek-3aad-nuis\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/poeziekroniek-3aad-nuis\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/poeziekroniek-3aad-nuis\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"DBNL\",\"item\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Po\u00ebziekroniek 3 Aad Nuis\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/\",\"name\":\"Uitgeverij Van Oorschot\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Po\u00ebziekroniek 3  Aad Nuis &#183; Uitgeverij Van Oorschot","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/poeziekroniek-3aad-nuis\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Po\u00ebziekroniek 3  Aad Nuis &#183; Uitgeverij Van Oorschot","og_description":"[p. 541] Po\u00ebziekroniek 3 Aad Nuis De bevlogen profeten onder de dichters kunnen altijd rekenen op mijn hartelijk wantrouwen, vooral als ze ook nog zo vervaarlijk eenzelvig lopen te mompelen dat je ze nauwelijks kunt verstaan. Niet omdat ze de mensen voor de gek zouden houden, &#8211; dat loont niet meer met dichten, en wat... Lees verder","og_url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/poeziekroniek-3aad-nuis\/","og_site_name":"Uitgeverij Van Oorschot","article_modified_time":"2021-06-04T13:14:11+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"8 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/poeziekroniek-3aad-nuis\/","url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/poeziekroniek-3aad-nuis\/","name":"Po\u00ebziekroniek 3 Aad Nuis &#183; Uitgeverij Van Oorschot","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website"},"datePublished":"1975-12-31T23:01:10+00:00","dateModified":"2021-06-04T13:14:11+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/poeziekroniek-3aad-nuis\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/poeziekroniek-3aad-nuis\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/poeziekroniek-3aad-nuis\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"DBNL","item":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Po\u00ebziekroniek 3 Aad Nuis"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website","url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/","name":"Uitgeverij Van Oorschot","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/dbnl\/300749","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/dbnl"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/dbnl"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=300749"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=300749"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}