{"id":301031,"date":"1979-01-01T00:00:58","date_gmt":"1978-12-31T23:00:58","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/dbnl\/c-c-goslingade-trinitaria\/"},"modified":"2021-06-04T14:19:14","modified_gmt":"2021-06-04T13:19:14","slug":"c-c-goslingade-trinitaria","status":"publish","type":"dbnl","link":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/c-c-goslingade-trinitaria\/","title":{"rendered":"C.C. Goslinga\r\nDe trinitaria"},"content":{"rendered":"
\r\n\r\n <\/interp><\/interp>
[p. 493]<\/div>\r\n<\/a>\r\n

\r\nC.C. Goslinga<\/i>\r\n\r\n
De trinitaria<\/h3>\r\n\r\n

Het was al laat in de avond, toen ik Sharons telegram kreeg: \u2018Sjon<\/i> Boeli ernstig ziek. Overkomst dringend gewenst.\u2019 Ik reserveerde onmiddellijk een vlucht en begon mijn spullen te pakken. Ik dankte de hemel dat Marion niet bij me was, die avond. Ze kon wel eens hinderlijk in de weg lopen, allerlei opmerkingen lanceren of vragen stellen, wat mijn Antilliaanse bloed niet al te goed verdroeg.<\/p>\r\n\r\n

Goede, beste, dikke Sharon. Ik zag haar weer voor me. Mijn jaja<\/i>, die me als baby had gezoogd, die me als kleine jongen had opgevoed, die een moeder voor me was geweest. Aan haar zware boezem had ik menigmaal een toevlucht gevonden wanneer de wreedheid van het leven te veel werd. Op haar brede schoot had ik vaak bescherming gevonden, mij koesterend in de veilige omsluiting van haar warme armen. Haar diepe stem trillend van liefde, had me altijd opgebeurd in mijn ellende.<\/p>\r\n\r\n

De liedjes die zij zong in het zoete Papiamento hadden me steeds in slaap gewiegd. Hoe goed waren de avonden geweest wanneer zij, naast mijn bed gezeten, vertelde van Nansi en ik met grote ogen lag te luisteren. Dan ritselde de koele passaat in de bladertrossen van de bacovapalmen, dan trilde de nachtwind in de trinitaria, terwijl zij met een donkere, dikke vinger op haar volle lippen op geheimzinnige toon de bruha<\/i> verhalen vertelde die iedereen in de koenoekoe<\/i> kent, die nooit vervelen en die altijd nieuw geloof vinden. Zo was ik opgegroeid als een eenzaam, schichtig en verlegen kind in het grote landhuis van Santa Barbara. Mijn vader, een eenzelvig man, zo geworden sinds de vroegtijdige verdwijning van mijn moeder (volgens Sharon een paar maanden na mijn geboorte maar mijn vader sprak daar nooit over), bemoeide zich niet of nauwelijks met mij en liet mij geheel over aan Sharons zorgen. Ze had een zoontje gehad van mijn leeftijd en ons\r\n<\/p>

[p. 494]<\/div>

beiden een paar maanden gezoogd, tot haar kleine Padu op een morgen dood en stijf in zijn kratje lag. Stuipen zei men toen. Al haar moederlijk instinct had ze toen op mij losgelaten. Zij was in waarheid mijn moeder geworden.<\/p>\r\n\r\n

Paai bracht toen al de helft van zijn tijd in de stad door. Soms echter ging hij jagen of vissen. Ik herinner me, dat hij meermalen schildpadden en baracuda’s thuis bracht, waarvan Sharon dan heerlijke soep kookte. Maar meestal was hij in Club de Gezelligheid<\/i>, boven de winkel van Penha. Daar zat hij dan mistroostig in een van de diepe fauteuils en dronk pure whisky zonder ooit goed dronken te worden. Ik weet het. Ik herinner me nog goed mijn bezoeken aan de Club, want een enkele maal kwamen Sharon en ik hem daar halen. Dan reden we in een oude sjees getrokken door ons zwarte paard Pretoe en met Pedro als koetsier naar de stad om boodschappen te doen. Pedro zette mij en Sharon ergens in de Herenstraat af en reed daarna door naar het Hendrikplein, waar hij Pretoe onder een boom stalde, te drinken gaf en vervolgens domino speelde met de talloze vrienden die hij daar had. Ik ging met Sharon winkelen, de boodschappen werden naar de sjees gebracht, waarna wij naar de Club gingen om paai te halen. Sharon schoof mij dan voor haar brede, schommelende lichaam uit de grote zaal in. Zware donkere fauteuils stonden in het rond tegen de lichte muren, waaraan lichtloze schilderijen hingen: Hollandse landschappen met molens en koeien onder grauwe en grijze luchten, onder een broeierige laag groen of geel vernis. Veel tijd om de omgeving op te nemen gunde Sharon mij niet. Ze duwde mij voor zich uit en weldra stroomden dan glimmende tranen langs haar zwarte wangen, terwijl ze mij voor mijn vader plaatste, die afwezig voor zich uit staarde en regelmatig een steeds opnieuw gevuld glas naar zijn droge lippen bracht. Dan stamelde zij: \u2018Sjon<\/i> Boeli, het is tijd om naar huis te gaan. Bai cas<\/i>, sjon<\/i> Boeli, kom mee naar huis.\u2019 Dan greep zij mijn vader met haar dikke handen beet en lichtte hem uit de fauteuil – hij was een magere man. Steunend op haar arm wankelde hij dan de zaal uit, de trap af, naar de\r\nsjees die Pedro inmiddels voor de deur had klaar gezet. Pedro lichtte vervolgens mijn paai in de wagen, Sharon ging naast hem zitten en ik nam vol trots plaats op de bok naast Pedro die de bullepees liet klappen. Dan reden we naar huis onder somber stilzwij-<\/p>

[p. 495]<\/div>

gen. Ik durfde niet praten, hoewel die korte rit van veertig of vijftig minuten een hoogtepunt was in mijn vrij saai en wat droefgeestig bestaan. De aanblik van mijn dronken vader was voor mij beangstigend, zelfs toen ik jaren later mijn diploma op de Hendrikschool behaalde en naar Holland ging om verder te studeren. Nooit kwam ik op vertrouwelijke voet met hem. En toch geloof ik, dat hij een goed man was en oprecht van mij hield. Een heel enkele maal kon hij op een avond op de porch gezeten, starend over de donkere koenoekoe<\/i>, terwijl de frisse passaat de geuren van de bloeiende trinitaria over ons uitstrooide, de blik plotseling afwenden en op mij richten. Dan was er iets teders in zijn ogen, dat me reeds als kleine jongen weldadig aandeed en tegelijkertijd wat verontrustte. Dan strekte hij zijn magere hand uit om mij te strelen. Het maakte me soms van streek, meer dan wanneer ik hem met Sharon dronken van de Club naar huis bracht.<\/p>\r\n\r\n

Eenmaal in Holland vergat ik deze dingen en dacht ik alleen maar met een wreed heimwee terug aan de goede dagen doorgebracht op Santa Barbara, aan de heerlijke sopi pesca<\/i> of vissoep die Sharon soms kookte en aan de jacht op leguanen met Pedro. In mijn eenzame uren, blokkend op dorre wetboeken in een kleine, donkere, koude kamer – het typische verblijf van een Leids student in die dagen – zag ik in eens voor mij de zonnige koenoekoe<\/i> om Caracasbaai opblinken, het koraal met cabrieten<\/i>, het deinen van de stijve divi-divi blaren en hoorde ik volkomen onverwacht het geluid van de branding tegen de kalkrotsen aan de noordkust, het doffe balken van de wilde ezels diep in de koenoekoe<\/i>, het fluiten van een eenzame chuchubi. Soms, als ik dan de slaap niet kon vatten, greep de nostalgie me dermate aan, dat ik mijn gezicht in het klamme kussen verborg en als een kleine jongen schreide. Maar nooit vermeldde ik die gevoelens in mijn brieven aan mijn vader. En Sharon kon ik het niet schrijven. Ze kon lezen noch schrijven en dus deed ik haar en Pedro alleen maar met dorre regelmaat de groeten. Steeds schreef mijn vader terug. Maar ik vond zijn brieven zonder veel warmte met het stereotiepe \u2018Dierbare Zoon\u2019 bij de aanvang en het even stereotiepe \u2018je liefhebbende Vader\u2019 aan het eind. Steeds deed hij me de groeten terug van Sharon en Pedro. En toch, ondanks alle gemis aan warmte, waren die brieven, vooral gedurende de eerste moeilijke jaren, mij tot\r\n<\/p>

[p. 496]<\/div>

grote steun. Zij waren de dunne draad die mij verbond met een wonderzoet verleden.<\/p>\r\n\r\n

\u00a0<\/p>\r\n\r\n

Hoeveel herinneringen die men lang vergeten waant, komen niet boven drijven in de zee van ons bewustzijn, wanneer een onverwachte ingreep in de dagelijkse sleur ons weer sterk bepaalt bij wat we achter lieten. Ik pakte koffers en zag het zonnige Santa Barbara voor me met de brede hoge treden die leidden naar de ruime porch. Geel en wit was het huis geverfd en het pannendak was fel rood. Hoe schilderachtig lag het op de heuvel uitgestrekt, gebouwd in een tijd toen slavernij nog goedkope arbeidskrachten leverde om muren te metselen van een halve meter dik. Bijna alle zondagschilders van het eiland hebben het landhuis vereeuwigd en eens had mijn vader een dergelijk schilderij gekocht, dat sindsdien in een vergulde lijst in onze zaal hing. Als kleine jongen kon ik er uren naar staren. Om ons huis stonden toen nog hoge bacovopalmen en naast de trap bij de ingang groeide een breedvertakte trinitaria die, als ze in bloei stond, een groot gedeelte van de porch beschaduwde. Nergens op het hele eiland had ik ooit zo’n geweldige trinitaria gezien: nooit ook zag ik een boom die zo overvloedig bloesemde, als de tijd van het jaar daar was. Dikwijls zat ik op de porch in de schaduw van haar bloesems en bladeren mijn huiswerk te maken of lag ik daar in een luie stoel en keek naar de hemel die nog blauwer leek tussen de rode bloemen. Dan luisterde ik naar de troepialen die nestelden in haar takken en hoorde ik het gekoer van de talloze duifjes die daar hun minnespel bedreven en hun jongen voerden.<\/p>\r\n\r\n

Terwijl ik daar onder het pakken van mijn koffers aan dacht, kwam me eensklaps een episode voor de geest die ik volkomen vergeten waande. Ik was nog een kleine jongen en op een kwade dag terugkomend van school, vond ik mijn hond Rex dood voor het grote hek bij de ingang van ons huis liggen.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Rex,\u2019 had ik geroepen, \u2018Rex!\u2019<\/p>\r\n\r\n

Maar de hond reageerde niet.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Hij is dood,\u2019 schreide ik. \u2018Pedro, Rex ta morto<\/i>.\u2019 Ik hield de bebloede kop tegen mijn gezicht.<\/p>\r\n\r\n

Hoe lang was dat wel geleden? Ik hield even op met pakken en ging zitten.<\/p>\r\n

[p. 497]<\/div>\r\n

Hoe oud was ik toen? Acht, misschien negen jaar, zeker niet ouder.<\/p>\r\n\r\n

Ik had naar een plaats gezocht om mijn hond te begraven. Bij de koraal had ik het geprobeerd, maar de grond was daar te hard. Toen dichter bij het huis, in het hofje, totdat ik voor de trinitaria stond en mijn besluit nam. \u2018Hier Pedro. Hier wil ik Rex begraven. Dan ligt hij altijd in de schaduw en toch vlak bij me. En hij lag hier altijd graag. Weet je wel, Pedro?\u2019<\/p>\r\n\r\n

\u2018Je tata<\/i> zal het niet goedvinden, Edgarcito,\u2019 had hij gemompeld. Het leek wel, of hij wat verschrikt was.<\/p>\r\n\r\n

Paai had het inderdaad niet goed gevonden. Hij gaf geen reden. Hij had niets gezegd, maar me gewenkt om hem te volgen. Bij een grote palm achter het huis had hij gezegd:<\/p>\r\n\r\n

\u2018Begraaf je hond hier.\u2019<\/p>\r\n\r\n

Verslagen had ik gehoorzaamd.<\/p>\r\n\r\n

Dat alles kwam me weer voor de geest, terwijl ik me op mijn koude kamer gereed maakte om terug te keren. Daarop ging ik er in de late avond op uit en stuurde Sharon het telegram, dat ze me kon verwachten. Toen belde ik Marion op.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Ik kom, Edgar,\u2019 zeide ze, \u2018ik kom dadelijk.\u2019<\/p>\r\n\r\n

\u2018Doe het niet,\u2019 was mijn reactie, \u2018het is al laat en ik ben doodop. Ik wil naar bed.\u2019<\/p>\r\n\r\n

Gelukkig behoefde ik niet aan te dringen.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Morgenochtend breng ik je naar Schiphol. Goed?\u2019<\/p>\r\n\r\n

Ik kleedde me uit, nam een hete douche, zette de wekker klaar en ging naar bed. Bijna onmiddelijk viel ik in slaap.<\/p>\r\n\r\n

Met een schok werd ik wakker door het geratel van de wekker. Het was zes uur. Ik sprong uit mijn bed, schoor me en kleedde me snel aan. Prompt zeven uur belde Marion.<\/p>\r\n\r\n

\u2018O Edgar,\u2019 zei ze, toen ik de voordeur opende. \u2018Wat erg! Is er nog nader nieuws?\u2019<\/p>\r\n\r\n

Ik schudde het hoofd. \u2018Geen verder nieuws,\u2019 antwoordde ik. \u2018En het is niet zo erg, als je wel denkt. Ik ben heus blij om weer terug te gaan naar Cura\u00e7ao.\u2019<\/p>\r\n\r\n

Ze keek me enigszins verbaasd aan.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Maar je vader?…\u2019<\/p>\r\n

[p. 498]<\/div>\r\n

\u2018Oh paai,\u2019 Ik was al half de reden van mijn terugkeer vergeten door het vooruitzicht spoedig terug te zijn op het warme eiland, de passaatwind om mijn oren te voelen waaien en de zoute lucht te snuiven van de blauwe baaien. \u2018Oh paai,\u2019 herhaalde ik langzaam. \u2018Ja, natuurlijk, dat is erg. Hij is nog niet zo oud. Zeven of acht en zestig.\u2019<\/p>\r\n\r\n

Ik liet haar Sharons telegram lezen. Toen vroeg ik: \u2018Zullen we gaan?\u2019<\/p>\r\n\r\n

Toen het ogenblik van afscheid op Schiphol gekomen was, hield ik haar toch wel even stevig vast, dicht tegen me aan. We kusten elkander. We beloofden de gewone dingen: vaak en veel schrijven. Toen verdween ik snel. Op de trap voor de ingang van het vliegtuig keek ik nog even om. Ze stond op het bordes, een slank blond meisje in een lichte jurk. Ze zwaaide. Ik zwaaide terug. Toen verdween ik in het vliegtuig.<\/p>\r\n\r\n

Een ogenblik later begonnen de propellers te draaien. Weldra keek ik neer op Amsterdam. Toen volgde het smalle grijze lint van het Noordzeekanaal, daarna de zee. We schoten door het wolkendek omhoog en kwamen in de zon.<\/p>\r\n\r\n

\u00a0<\/p>\r\n\r\n

Ik denk aan mijn moeder die verdwenen is, toen ik nog een baby was. Ik heb haar nooit gekend. Ze was weggelopen met een vreemde man. Dat is Sharons verhaal. Van mijn vader heb ik nooit iets over haar gehoord. Als kleine jongen had ik het eens gewaagd naar haar te vragen. Hij had me op een vreemde manier aangekeken en was daarna in een verschrikkelijke woede losgebarsten. Angstig was ik naar de keuken gerend om achter Sharons rokken bescherming te zoeken. Daarna was mijn vader voor een hele week verdwenen. Stomdronken hadden Sharon en Pedro hem uit Club de Gezelligheid weer naar huis gebracht. Nooit had ik hem weer naar mijn maai durven vragen.<\/p>\r\n\r\n

Maar Sharon had me wel iets verteld: \u2018Ze is weggelopen, want ze hield niet langer van je paai, Edgarcito.\u2019<\/p>\r\n\r\n

\u2018Maar hield ze dan niet van mij?\u2019 had ik gevraagd.<\/p>\r\n\r\n

Sharon had lang geaarzeld met een antwoord. Tranen hadden haar donkere ogen gevuld en ze had me stevig tegen zich aan gedrukt.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Nee mi joe<\/i>, ze hield niet genoeg van je. Maar ik houd van je.\u2019<\/p>\r\n\r\n

In haar veilige omarming die me bijna deed stikken, vond ik de liefde die mijn moeder me onthouden had.<\/p>\r\n

[p. 499]<\/div>\r\n

\u2018Hoe zag ze er uit, Sharon?\u2019<\/p>\r\n\r\n

\u2018Mooi, o zo mooi, Edgarcito. Ze had blond haar en blauwe ogen. En ze was zo slank. En ze kon dansen, mi joe<\/i>. O ze kon zo goed dansen.\u2019<\/p>\r\n\r\n

Er waren geen foto’s. Paai moest alles vernietigd hebben, nadat ze hem en mij had laten zitten. Ik kijk door het raampje naar beneden. Wolken, niets dan wolken. Een donzige deken ligt onder me uitgespreid en bedekt de wereld. Maai was weggelopen. Zou ze nog leven? Ik had me die vraag aanvankelijk duizend maal gesteld en er nooit een antwoord op gekregen. Tenslotte was de nieuwsgierigheid uitgeblust en de interesse verwisseld voor andere dringender de aandacht vragende zaken.<\/p>\r\n\r\n

Ik dommel in en ontwaak weer als we Shannon al weer achter ons hebben. Ik moet wel vermoeid zijn geweest, dat ik niets van de landing heb gemerkt. Ik knoop een gesprek aan met mijn buurman, een zakenman op weg naar New York. We drinken, eten en tegen de avond landen we op Idlewild. Om een of andere reden was er iets aan de hand met een motor, we moesten hier vier uur wachten alvorens de reis te kunnen voortzetten. Tussen Miami en Hanava viel er een motor uit – misschien wel dezelfde – en keerden we terug.<\/p>\r\n\r\n

De reparatie duurde een andere vier uur. Ik kwam meer dan tien uur te laat op Hato aan.<\/p>\r\n\r\n

\u00a0<\/p>\r\n\r\n

Natuurlijk had ik kunnen weten dat Sharon er zou zijn. Nauwelijks ben ik de douane gepasseerd of een paar zware armen omstrengelen me tot verstikkens toe en drukken me tegen een omvangrijke boezem.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Ai mi joe<\/i>, mi<\/i> Edgarcito! Hoe gaat het, hoe gaat het?\u2019<\/p>\r\n\r\n

Een kleine, zwarte man komt achter haar te voorschijn.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Sharon,\u2019 zeg ik ontroerd, \u2018Pedro.\u2019<\/p>\r\n\r\n

We staan alle drie met tranen in de ogen.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Hoe is het met paai?\u2019 vraag ik dan.<\/p>\r\n\r\n

Sharon slikt een paar keer.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Sjon<\/i> Boeli is vanochtend vroeg gestorven, Edgarcito,\u2019 zegt ze dan met bevende stem.<\/p>\r\n\r\n

Dat verdomde vliegtuig! Als ik op tijd was aangekomen, had ik paai nog levend aangetroffen.<\/p>\r\n

[p. 500]<\/div>\r\n

We lopen langzaam naar de uitgang. Dikke tranen stromen nu langs Sharons donkere wangen. Nu zijn het tranen van verdriet. Een wee gevoel kruipt in me op. Dood. Paai is dood. Ergens, diep in mijn hart moet een soort van onredelijk geloof geleefd hebben, dat paai er altijd geweest was en altijd zou zijn zou zijn. Dat hij niet dood kon gaan. Paai was dood. Hij was heen gegaan en ik was er niet bij geweest.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Waar is paai nu, Sharon?\u2019<\/p>\r\n\r\n

\u2018Thuis, sjon<\/i> Edgar.\u2019 Na de eerste schok van onze emotionele ontmoeting op het vliegveld, noemt ze me niet meer Edgarcito, kleine Edgar. Nu is het sjon<\/i> Edgar! Zwijgend erkent ze me als sjon<\/i> Boeli’s opvolger. Sjon<\/i> Boeli is gegaan, sjon<\/i> Edgar komt. \u2018Waar staat de sjees?\u2019 vraag ik.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Geen sjees, sjon<\/i> Edgar,\u2019 antwoordt Pedro. Nu glinsteren zijn ogen van zekere trots. \u2018Een auto. Een echte auto. Hier staat ie.\u2019<\/p>\r\n\r\n

We staan voor een zwarte wagen. Pedro opent het portier, Sharon en ik stappen in. Trots neemt hij plaats achter het stuur en start.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Een wagen met een zelfstarter,\u2019 zegt hij, \u2018het nieuwste.\u2019<\/p>\r\n\r\n

\u2018Hoe lang had paai de wagen dan?\u2019 vraag ik. \u2018Hij heeft me er nooit over geschreven.\u2019<\/p>\r\n\r\n

\u2018Sjon<\/i> Boeli kocht hem als een verrassing voor u, mi sjon<\/i>,\u2019 snikt Sharon en wrijft met een natte zakdoek in haar vochtige ogen. \u2018Een verrassing.\u2019<\/p>\r\n\r\n

We rijden naar huis over een hobbelige weg. Plaveisel buiten de eigenlijke stad is nog nieuw op Cura\u00e7ao. Ik kijk rond. Er is niet veel veranderd, denk ik. Hoe lang ben ik weggeweest? Zes, nee zeven jaar. En toch is er onnoemelijk veel veranderd, want paai is er niet meer.<\/p>\r\n\r\n

Pedro vermindert vaart. Ik kijk op. Daar is de bekende ingang van Santa Barbara. We rijden de lange, kronkelende oprijlaan in. Dan stopt Pedro voor de hoge stoep.<\/p>\r\n\r\n

\u2018We zijn er, mi sjon<\/i>.\u2019<\/p>\r\n\r\n

Met welbehagen snuif ik de geur op van de koenoekoe<\/i>. Dan stap ik uit. Ik loop om de wagen heen om Sharon te helpen met het uitstijgen, terwijl Pedro voor de bagage zorgt. We lopen langzaam naar het huis. Voor de trinitaria sta ik even stil.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Hij is nog groter,\u2019 merk ik op. \u2018Wat een bloesems!\u2019<\/p>\r\n\r\n

Als ik boven kom, kijk ik om me heen. Thuis, eindelijk thuis. Niets schijnt\r\n<\/p>

[p. 501]<\/div>

hier veranderd. Alles is nog net eender als toen ik lang geleden naar het kille en regenachtige Holland vertrok. Daar, op de porch, staan nog steeds dezelfde stoelen en paais schommelstoel, waarin hij altijd zat te wippen tot diep in de nacht. Het licht is fel en werpt scherpe schaduwen over de betegelde vloer. De fijne twijgen van de trinitaria trillen, maar de hoge palmen op zij van het huis staan roerloos.<\/p>\r\n\r\n

Is alles hier altijd zo mooi geweest? Een wonderlijk gevoel maakt zich van mij meester. Hoe goed is het hier! Waarom ging ik ooit weg, naar het mistige noorden? Nooit was ik daar echt thuis, nooit. Ondanks alle pogingen die ik ondernam om me aan te passen. Ik blijf hier, denk ik, ik blijf hier. Ik ga nooit meer terug. Hier ben ik geboren en hier wil ik sterven.<\/p>\r\n\r\n

Sterven. Ik denk ineens aan paai.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Waar is paai?\u2019 vraag ik.<\/p>\r\n\r\n

Sharon heeft geduldig staan wachten, terwijl ik om mij heen keek en het grootse panorama om het landhuis bewonderde, terwijl ik door gevoelens overmand zwijgend rondom staarde en haar voor een ogenblik volkomen vergat. Nu gaat ze me voor naar binnen. In de grote zaal staat de kist. Het deksel is open. Ik loop er op toe. Daar ligt paai. Ik sta daar. Hoe lang heb ik daar gestaan? Hoe mager is paai, hoe klein, hoe nietig lijkt hij in de dood. Ik vergeet weer volkomen mijn omgeving, totdat ik eensklaps een hand op de mijne voel en opkijk. Dan realiseer ik me, dat ik niet alleen ben. Daar is tia<\/i> Aanchi, een zuster van paai, daar zijn nog een paar vrienden en wat neven en nichten.<\/p>\r\n\r\n

\u2018De begrafenis is vanmiddag, Edgar,\u2019 zegt tia<\/i> Aanchi.<\/p>\r\n\r\n

Ik geef allen zwijgend de hand. Tante Aanchi geeft me een vochtige kus met een behaarde bovenlip. De vrouwen hebben allen tranen in de ogen. Ik ben ontroerd.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Ja vanmiddag,\u2019 stamel ik.<\/p>\r\n\r\n

\u00a0<\/p>\r\n\r\n

Verdriet is een wonderlijke emotie. Nu alles achter de rug is en paai, zoals men dat plechtig uitdrukt, aan de schoot der aarde is toevertrouwd, gevoel ik me opgelucht, bijna blij. Goddank, dat is achter de rug. Paai is begraven en met hem het grootste deel van mijn verdriet.<\/p>\r\n\r\n

De gasten en belangstellenden zijn allen verdwenen. Ik zit op de porch en\r\n<\/p>

[p. 502]<\/div>

geniet van het grandioze uitzicht. De avond daalt, de hemel kleurt zich groen en geel. De trinitaria geurt bedwelmend. Hoe wondermooi is hier alles. Hoe kon ik dit bijna vergeten!<\/p>\r\n\r\n

Als de telefoon belt, sta ik traag op. Wat nu? Wie krijgt het in zijn hoofd mij nu op te bellen? Ik neem de hoorn van de haak en luister. Het is de notaris. Natuurlijk, dat had ik kunnen weten: er is een testament. Of ik morgen even langs kan komen. Natuurlijk, vanzelfsprekend.<\/p>\r\n\r\n

\u00a0<\/p>\r\n\r\n

Met trage stem leest de notaris het testament. Het is oud en reeds gemaakt v\u00f3\u00f3r ik jaren geleden naar Holland ging. Al ben ik enig erfgenaam, zoals ik verwachtte, toch heeft paai ook Sharon en Pedro bedacht met een ruime lijfrente, de Fortkerk krijgt een legaat en de Joe Mancaron en het Wit Gele Kruis en een kelner van Club de Gezelligheid. Het ontroert mij. Ik had niet gedacht, dat paai zo sociaal voelde. En \u00e9\u00e9n voorwaarde treft mij bijzonder, ik mag Santa Barbara onder geen voorwaarde verhuren of verkopen.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Waarom?\u2019 vraag ik verbaasd.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Uw paai wil het natuurlijk in de familie houden,\u2019 verzekert me de notaris.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Vindt u dat zo raar?\u2019<\/p>\r\n\r\n

Eigenlijk niet, moet ik zwijgend bekennen.<\/p>\r\n\r\n

\u00a0<\/p>\r\n\r\n

Ik telegrafeer Marion, dat ik voorlopig niet terug kan komen. Allerlei kwesties moet ik regelen en een aantal problemen wacht op een W oplossing. Dat is wel niet helemaal de waarheid, maar het is een aannemelijke reden, geloofwaardig wanneer dit komt van iemand die pas een begrafenis heeft moeten organiseren en daarna een erfenis moet regelen. En inderdaad, er is wel wat te doen. Als universeel erfgenaam moet ik me toch op de hoogte stellen van de financiele consequenties die het verscheiden van paai met zich meebrengt. Hij heeft huizen, hij heeft land, hij heeft aandelen. Natuurlijk kan ik de zorgen en de administratie daarvan overdragen aan de notaris. Hij zal ongetwijfeld mijn belangen uitstekend behartigen. Maar ik wil me nog wat koesteren in de omgeving die me met de dag liever wordt. Met het voorbijgaan van de dagen en weken gevoel ik me steeds meer verbonden met die omgeving en gedachten aan Marion komen alleen boven als ik haar brieven lees of aan haar schrijf. Ze bevindt zich niet\r\n<\/p>

[p. 503]<\/div>

langer in het centrum van mijn bestaan. Langzaam maar zeker beweegt zij zich naar de peripherie van mijn leven.<\/p>\r\n\r\n

Hoe langer ik op Santa Barbara vertoef, hoe meer ik tot de ontdekking kom, dat mijn vader het landhuis en de koenoekoe<\/i> daar om heen, ja al zijn bezittingen met grote zorg en toewijdig heeft beheerd. Het huis is in uitstekende staat, het hofje bloeit en er is zelfs een irrigatiesysteem aangelegd dat een klein fortuin moet hebben gekost. Paais zorgen hadden zich ook uitgestrekt tot de eenvoudige woning van Sharon en Pedro, tot het hoge hek dat het hele landgoed omgaf. Overal zag de beplanting er goed uit. \u2018Hoeveel man werken hier nu, Pedro?\u2019 vraag ik Sharons tengere echtgenoot op een keer.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Vijftien, mi sjon<\/i>,\u2019 antwoord hij. \u2018Is alles naar uw zin?\u2019<\/p>\r\n\r\n

\u2018Best,\u2019 zeg ik naar waarheid. \u2018ik wil zo spoedig mogelijk eens kennis met de mensen maken. Wonen ze allemaal hier?\u2019<\/p>\r\n\r\n

\u2018Alleen de getrouwden, mi sjon<\/i>. De ongetrouwden wonen overal hier in de buurt, maar niet op de plantage.\u2019<\/p>\r\n\r\n

Als ik later op de porch zit, brengt Sharon me een koele dronk.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Kom eens bij me zitten, Sharon,\u2019 vraag ik uitnodigend en schuif een stoel dichterbij. \u2018Ik wil eens met je praten.\u2019<\/p>\r\n\r\n

Sharon gaat zitten. Ze strijkt haar eenvoudige jurk glad over haar zware lichaam en kijkt me wat nerveus aan. Ik weet niet, hoe ik beginnen moet. De trinitaria bloeit met rode en rose bloemen en haar bloesems warrelen over de brede porch.<\/p>\r\n\r\n

\u2018De trinitaria was zeker paais lievelingsplant,\u2019 begin ik. Het lijkt me een seconde of ze werkelijk schrikt. Maar misschien vergis ik me want ze heeft zich wondersnel hersteld en kijkt me met wijd open ogen aan.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Wat bedoelt u, sjon<\/i> Edgar,\u2019 vraagt. Ze vraagt het misschien om tijd te winnen.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Wel Sharon,\u2019 glimlach ik, \u2018ik bedoel het zoals ik het zeg.\u2019 \u2018Een lievelingsplant betekent, dat hij erg gesteld was op die plant, op de trinitaria, niet?\u2019 \u2018Sjon<\/i> Boeli zorgde er goed voor,\u2019 stamelt ze en de tranen beginnen plotseling te stromen. Ik realiseer me, dat ik verkeerd begonnen ben en dus probeer ik het nu van een andere kant.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Sharon,\u2019 zeg ik nadat ze wat gekalmeerd is en de tranen niet langer stromen, \u2018je weet zeker wel, wat ik van plan ben?\u2019<\/p>\r\n

[p. 504]<\/div>\r\n

Ze kijkt me vragend aan en schudt het hoofd.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Ik ben van plan te blijven, Sharon,\u2019 vervolg ik. \u2018Ik ga niet meer terug naar Holland.\u2019<\/p>\r\n\r\n

Ze glimlacht en veegt de natte wangen met de palm van haar hand droog.<\/p>\r\n\r\n

Ze pakt dan mijn hand en streelt die.<\/p>\r\n\r\n

\u2018O Edgarcito,\u2019 fluistert ze en dan, zich herstellend: \u2018O sjon<\/i> Edgar! Dat is goed. Dat is goed.\u2019<\/p>\r\n\r\n

Ik weet, dat ze van me houdt en ik houd van haar, meer dan ik ooit tevoren besefte. Ze is mijn moeder, mijn zwarte moeder.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Daarom wil ik weten, wat jij en Pedro van plan zijn, Sharon,\u2019 vervolg ik.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Van plan zijn?\u2019 vraag ze verwonderd. \u2018Wat bedoelt u, sjon<\/i> Edgar?\u2019<\/p>\r\n\r\n

\u2018Wel, paai heeft jullie beiden goed verzorgd. Jullie behoeven niet meer te werken. Natuurlijk laat ik jullie in je huisje zitten, maar werken is er niet meer bij.\u2019<\/p>\r\n\r\n

Ze kijkt me aan, nog steeds verwonderd en weet waarschijnlijk niet, waar ik heen wil. Ze heeft, naar het me duidelijk wordt, nog helemaal niet aan die mogelijkheid gedacht.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Is het niet zo?\u2019 vraag ik glimlachend.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Als u blijft, blijven Pedro en ik ook,\u2019 zegt ze eenvoudig. \u2018Wie moet er anders voor U zorgen, mi sjon<\/i>?\u2019<\/p>\r\n\r\n

\u2018Dat is niet zo’n groot probleem, Sharon,\u2019 zeg ik ontroerd. \u2018Hulp is natuurlijk wel te vinden. Trouwens, het is best mogelijk dat ik ga trouwen. Ik heb een verloofde in Holland. Dat weet je toch, niet waar?\u2019<\/p>\r\n\r\n

Ze knikt. Dat weet ze.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Maar natuurlijk heb ik veel liever, dat jij en Pedro blijven, dan dat ik vreemde hulp moet zoeken. Jij kent het huis en Pedro kent de tuin en de stallen.\u2019<\/p>\r\n\r\n

\u2018De garage,\u2019 verbetert ze glimlachend. \u2018Er zijn geen stallen meer, mi sjon<\/i>.\u2019<\/p>\r\n\r\n

\u2018De garage,\u2019 herhaal ik.<\/p>\r\n\r\n

Ze staat op. Voor haar is de zaak geregeld.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Luister Sharon,\u2019 zeg ik haastig. \u2018Je wordt ook een dagje ouder. Je kunt misschien een of twee meisjes gebruiken, niet? Ga rustig je gang en probeer wat hulp te krijgen.\u2019<\/p>\r\n\r\n

\u2018Ik heb er al \u00e9\u00e9n een paar maal in de week, mi sjon<\/i>,\u2019 zegt ze. \u2018Sjon<\/i> Boeli had daar al voor gezorgd.\u2019<\/p>\r\n

[p. 505]<\/div>\r\n

Bij het noemen van paais naam beginnen de tranen weer te stromen.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Wel Sharon, neem de hulp die je nodig acht. Ik wil niet, dat je op je oude dag nog te veel sjouwt.\u2019<\/p>\r\n\r\n

Ik praat niet verder over de mogelijkheid, dat ik op een goede dag ga trouwen en zij vraagt daar ook niet verder naar. Met Pedro heb ik dan een soortgelijk gesprek met dezelfde uitkomst. Hij doet, wat zijn vrouw beslist. \u2018Jij werkt nu niet meer zelf, Pedro. Jij organiseert en verdeelt het werk, dat is jouw taak.\u2019<\/p>\r\n\r\n

Hij grijnst en knikt.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Best, mi sjon<\/i>,\u2019<\/p>\r\n\r\n

Moeilijker is het om Marion op de hoogte te brengen van mijn beslissing, Ik durf dat nog niet onmiddellijk te schrijven en deel haar dus alleen maar mede, dat ik langer op Santa Barbara wordt vastgehouden dan ik verwachtte. Er zal later wel een gelegenheid komen, hoop ik, om haar mijn definitief besluit in zo zoet mogelijk klinkende woorden te schrijven.<\/p>\r\n\r\n

Ik wandel om het huis. Een paar duifjes koeren in de trinitaria. Ik poog hun nest te ontdekken maar de bloesems beletten dat. Ze geuren als nooit te voren. Vol welbehagen snuif ik hun bedwelmende lucht. Ik weet, dat mijn besluit goed is: ik ga niet weg. Ik blijf.<\/p>\r\n\r\n

\u00a0<\/p>\r\n\r\n

Die avond, als ik naar wat schrijfpapier zoek in paais bureau, vind ik een paar oude foto’s. Ze prikkelen mijn nieuwsgierigheid. Nooit heb ik me bemoeid met paais zaken, nooit heb ik een blik geworpen in zijn correspondentie, nooit tevoren heb ik in zijn bureau geneusd. Maar nu is paai dood. Nu zijn zijn zaken de mijne geworden en dus heb ik nu het recht eens rond te kijken. Ik begin systematisch het hele bureau leeg te halen.<\/p>\r\n\r\n

Ik vind niets bizonders, niets sensationeels. Maar ik moet daarbij onmiddellijk bekennen, dat ik niet een bizonder doel voor ogen had bij mijn onderzoek. Ik verwachtte niets. Ik vind een collectie oude foto’s maar het zijn foto’s waarvan ik het merendeel eerder gezien heb. Op sommige van die foto’s ziet paai er nog erg jong uit. Er zijn er waarop hij lacht. Nooit heb ik paai zien lachen. Ik kan me hem niet voorstellen als een vrolijke jongeman die plezier heeft in het leven en die met zijn vrienden de koenoekoe<\/i> in gaat om te jagen op leguanen of naar de baaien om te vissen op bara-<\/p>

[p. 506]<\/div>

cuda’s. Ze vertellen me een stuk levensgeschiedenis van paai, dat ik vergeten waande, maar waarvan bij de beschouwing vele details plotseling weer scherp en duidelijk voor de geest staan. Natuurlijk heb ik paai zo gekend. Ik was toen klein, vijf, zes jaar, maar toen zag hij er zo uit, met die blonde lok haar onverschillig vallend over zijn voorhoofd, met die wat uitstaande oren, met die geprononceerde strot.<\/p>\r\n\r\n

Ik zoek verder. Een stapeltje brieven met een blauw lint er om heen doet mijn hart eensklaps sneller kloppen, tot ik ontdek dat het mijn eigen brieven zijn in den loop van mijn jarenlang verblijf in Holland met grote regelmaat, maar niet altijd met veel enthousiasme geschreven. Het ontroert me dat hij er zo zuinig op is geweest.<\/p>\r\n\r\n

Ik ga voort met mijn onderzoek, maar na de brieven valt er niet veel belangrijks meer te ontdekken. De zakelijke correspondentie is opgeborgen in een aparte afdeling van het bureau en bevindt zich, zo te zien, in goede staat, welgeordend in mappen met duidelijke titels: aankopen, verkoop, onkosten, loonlijsten enzovoort. Paai is altijd een buitengewoon ordelijk mens geweest, zelfs later toen hij aan de drank geraakte, deed hij dat nog op een ordelijke manier: eerst de zaken afhandelen en dan pas drinken.<\/p>\r\n\r\n

Ik kan die avond de slaap niet vatten. Het rommelen in paais bureau en de vage spanning misschien iets te ontdekken hebben me een hoofdpijn bezorgd die met een paar asperientjes niet te verdrijven is. Pas tegen de morgen sluimer ik in. Als ik wakker word is het helder licht. Sharon staat bij mijn bed.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Mi sjon<\/i>. U sliep zo vast. Ik heb U maar wat laten slapen.\u2019<\/p>\r\n\r\n

\u2018Het is goed, Sharon. Het is goed.\u2019<\/p>\r\n\r\n

Ik eet op de porch. Ik zit in paais schommelstoel en kijk uit over het groene water van de baai, over de paarse heuvels van de koenoekoe<\/i>. De schroeiende zon verbrandt de dorre grond. Kleine groepen cabrieten<\/i> lopen achter elkander een helling af op zoek naar iets eetbaars. De trinitaria geurt.<\/p>\r\n\r\n

Ik sta op en neem de tuinslang. Ik begin te spuiten. Paai is altijd verzot geweest op deze reuze struik. Niemand mocht er voor zorgen, niemand mocht haar water geven of bemesten. Zijn boom was het, meer dan de palmen op zij van het huis, meer dan alle bomen van het vruchtbare hofje.\r\n<\/p>

[p. 507]<\/div>

Sharon komt met de koffie de porch op. Ik laat de tuinslang vallen, sluit het water af. Samen drinken we koffie.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Wat bloeit die trinitaria, Sharon,\u2019 merk ik terloops op. \u2018Raakt ze ooit wel eens uitgebloeid?\u2019<\/p>\r\n\r\n

Is het wantrouwen in de blik, waarmee ze me aankijkt?<\/p>\r\n\r\n

\u2018Wat is het, Sharon?\u2019 vraag ik bruusk. \u2018Iedere keer dat ik over de trinitaria begin, lijkt het me of je schrikt of bang bent voor iets. Wat is er?\u2019<\/p>\r\n\r\n

Sharon tracht te glimlachen, ze tracht onverschillig te doen. Ze kan natuurlijk helemaal niet veinzen, daar is ze veel te eerlijk en eenvoudig voor.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Hou oud is de trinitaria?\u2019 vraag ik.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Haast net zo oud als u, mi sjon<\/i>,\u2019 zegt ze een beetje hortend.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Was mijn moeder hier toen nog?\u2019<\/p>\r\n\r\n

Nu schrikt ze wel erg duidelijk. Haar donkere ogen rollen even door de kassen. Haar tong likt de droge lippen nat.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Wel?\u2019 dring ik aan.<\/p>\r\n\r\n

Ze zwijgt. Ze doet haar mond open om wat te zeggen, maar er komt geen geluid uit.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Wel?\u2019 herhaal ik.<\/p>\r\n\r\n

Ze herstelt zich langzaam. Ze haalt diep adem. Haar zware boezem gaat langzaam op en neer.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Ik weet het niet meer zo precies, sjon<\/i> Edgarcito,\u2019 fluistert ze wat hulpeloos. Ze zegt sjon<\/i> maar tegelijk voegt ze er het vertederende verkleinwoordje van mijn naam aan toe: Edgarcito. \u2018Het is al zo lang geleden.\u2019<\/p>\r\n\r\n

\u2018Waarom is mijn maai weggelopen, Sharon,\u2019 ga ik voort.<\/p>\r\n\r\n

Ze kijkt me weer aan met een blik waarin ik niets anders kan vinden dan angst, een angst die ik niet begrijp.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Ik weet het niet, sjon<\/i> Edgar,\u2019 stamelt ze. \u2018Ik weet het niet.\u2019 Ze staat haastig op, neemt de kopjes en verdwijnt naar de keuken. Haar weggaan lijkt me een nerveuze vlucht. Ik laat haar gaan. Ik voel dat ik van haar niet veel wijzer zal worden. Goed, ze verraadt met woord, blik en gebaar, dat er iets is dat ik niet mag weten en daardoor prikkelt ze natuurlijk mijn nieuwsgierigheid. Aan de andere kant is ze koppig genoeg om te verzwijgen wat ze zich blijkbaar heeft voorgenomen te verzwijgen.<\/p>\r\n\r\n

Een nieuwe gedachte komt bij me op, een andere manier waarop ik wel-<\/p>

[p. 508]<\/div>

licht mijn nieuwsgierigheid zal kunnen bevredigen. Nog diezelfde dag begin ik het huis systematisch door te snuffelen, zoals ik te voren paais bureau had nagekeken. Ik open stuk voor stuk alle kasten en ledig hun inhoud die ik zorgvuldig na ga. Ik breng zelfs een paar dagen zoek op de enorme zolder die over de gehele lengte van het huis loopt en waar ik vele jeugdherinneringen in de vorm van bijna vergeten speelgoed opdiep. Ik onderzoek meubelen, beklop zelfs muren in de veronderstelling dat er misschien ergens een verborgen nis of een holte is, waar documenten of andere gegevens omtrent het verleden van mijn paai en maai verborgen liggen.<\/p>\r\n\r\n

Niets. Ik vind niets, zelfs geen aanwijzing, die me verder kan helpen bij de onthulling van mijn verleden. De verdwijning van mijn moeder blijft een mysterie.<\/p>\r\n\r\n

\u00a0<\/p>\r\n\r\n

Een week na het vruchteloze onderhoud met Sharon kom ik haar kleine echtgenoot Pedro tegen in het hofje. Hij is nu opzichter over het werkvolk, chauffeur, verzorger van de paarden, de vele cabrieten<\/i> en met de nodige hulp, van de beplanting in de onmiddellijke omgeving van het landhuis.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Ha, goeie morgen, sjon<\/i> Edgar,\u2019 begroet hij me met een prettige grijns die zijn mond doortrekt van het ene oor naar het andere en zijn vuil gele tanden laat zien. \u2018De mispels worden rijp.\u2019<\/p>\r\n\r\n

Hij geeft me een mispel. Ik eet de vrucht met smaak.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Hoe gaat het Pedro?\u2019 vraag ik. \u2018Alles goed?\u2019<\/p>\r\n\r\n

Hij legt uit wat er gedaan is en waarmee men nu bezig is. Zijn betoog is kort, krachtig en duidellijk. We lopen langzaam naar het huis.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Pedro,\u2019 zeg ik als we bij de hoge stoep stilstaan, \u2018was paai niet erg op de tuin gesteld?\u2019<\/p>\r\n\r\n

De kleine man knikt ernstig. \u2018Vooral toen u in Holland was, sjon<\/i> Edgar.\u2019 Ik kijk hem aan. \u2018Wat bedoel je met vooral toen ik in Holland was?\u2019 vraag ik wat verwonderd.<\/p>\r\n\r\n

Zijn donkere ogen knijpen zich plotseling dicht tot dunne repen. \u2018Ik bedoel niets, mi sjon<\/i>. Ik bedoel, dat uw paai de planten om het huis altijd zelf water gaf en dat hij dus uw taak overnam, toen u weg was. U weet toch nog wel,\r\n<\/p>

[p. 509]<\/div>

dat u dikwijls de planten water gaf. U had dan altijd reuze plezier.\u2019<\/p>\r\n\r\n

\u2018Behalve dan de trinitaria,\u2019 ontvalt me.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Die deed sjon<\/i> Boeli altijd zelf,\u2019 erkent de kleine man.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Hij werd boos, als ik de tuinslang naar de trinitaria richtte,\u2019 ging ik voort. Is het verbeelding, of voelt Pedro zich wat minder op zijn gemak?<\/p>\r\n\r\n

\u2018Hij was zeer gesteld op de trinitaria,\u2019 bevestigt Pedro. Dan slaat hij zijn gerimpelde en eeltige hand op zijn dikke lippen. Heeft hij zich verpraat? \u2018Waarom was mijn paai zo gesteld op de trinitaria Pedro?\u2019 vraag ik.<\/p>\r\n\r\n

Hij kijkt wat bedremmeld. Hij haalt zijn hoekige schouders op. Hij verplaatst zijn gewicht van het ene been op het andere.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Ik weet het niet, mi sjon<\/i>,\u2019 stottert hij dan. \u2018Misschien…\u2019 Hij zwijgt en slaat de ogen neer.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Misschien wat?\u2019<\/p>\r\n\r\n

\u2018Misschien, omdat hij hem zelf geplant heeft,\u2019 zegt hij dan.<\/p>\r\n\r\n

Dat is iets nieuws voor me. Dat is iets wat ik niet wist.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Paai plantte die trinitaria zelf?\u2019 vraag ik. \u2018Toen hij trouwde?\u2019 voeg ik er nonchalant aan toe.<\/p>\r\n\r\n

Pedro knikt. Hij wordt steeds onzekerder. Hij kijkt me niet meer aan en hij beweegt zijn grote, eeltige handen wat nerveus in en uit de zakken.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Je hebt mijn maai gekend, nietwaar Pedro?\u2019<\/p>\r\n\r\n

Hij knikt en zwijgt.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Heb je mijn maai gekend?\u2019 vraag ik wat luider.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Ja mi sjon<\/i>,\u2019 stamelt hij. \u2018Ik heb de sji<\/i> gekend. Natuurlijk heb ik uw maai gekend.\u2019<\/p>\r\n\r\n

\u2018Waarom is ze weggelopen?\u2019<\/p>\r\n\r\n

Hij is nu duidelijk verschrikt. Zijn mond valt open, zijn ogen kijken me bang aan.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Wie heeft het U verteld?\u2019 stottert hij. Zijn eeltige handen, veel te groot voor zijn tengere lichaam, beweegt hij nerveus heen en weer.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Dus ze is weggelopen, niet? Waarom? Waarheen?\u2019<\/p>\r\n\r\n

Hij kijkt rond. \u2018Ik moet naar de poos<\/i>,\u2019 stottert hij nog steeds ontdaan.<\/p>\r\n\r\n

Ik grijp hem bij een hand.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Waarom is ze weggelopen, Pedro? Geef me antwoord.\u2019<\/p>\r\n\r\n

\u2018Ik weet het niet, mi sjon<\/i>. Ik weet het niet. Ik moet naar de poos<\/i>.\u2019<\/p>\r\n

[p. 510]<\/div>\r\n

Ge\u00ebrgerd loop ik terug naar het huis. Steeds dezelfde reactie, steeds dezelfde ontwijkende houding.<\/p>\r\n\r\n

Langzaam beklim ik de bakstenen treden naar de porch en ga in de luie stoel zitten schommelen. De hemel kleurt zich groen. Het wordt avond. De trinitaria geurt bedwelmend.<\/p>\r\n\r\n

\u00a0<\/p>\r\n\r\n

De dagen vliegen voorbij, \u00e9\u00e9n of tweemaal per week door een brief van Marion onderbroken. Steeds trager schrijf ik terug. Ik begin haar hoe langer hoe minder te missen naarmate ik me meer thuis ga voelen. Dan schrijf ik haar om naar Cura\u00e7ao te komen en krijg per kerende post een brief met de vraag, of ik niet goed wijs ben. Een veelbelovende advokatenpraktijk kon niet zo maar de rug worden toegekeerd, schrijft ze. Het is al onverantwoordelijk genoeg, dat ik er zo lang tussen uit knijp en haar de zaken laat behartigen. Het wordt tijd, dat ik prioriteiten begrijp. Ge\u00ebrgerd verscheur ik haar brief. Na enige tijd schrijf ik haar, dat ik geen zin meer heb terug te keren. Blunt vertel ik haar de waarheid. Ik wil niet in Holland leven, ik blijf op dushi<\/i> Corsouw. Ik kom niet terug, mi dushi<\/i>.<\/p>\r\n\r\n

Daarmede is het uit tussen mij en haar. Even schrijnt de wond, maar ze heelt snel, te snel eigenlijk, het feit in aanmerking genomen dat we eens zo dicht bij elkander stonden, dat we trouwplannen hadden.<\/p>\r\n\r\n

Ik associeer me met een bekend advokatenkantoor op Pietermaai maar ik ben niet al te ge\u00efnteresseerd en de relatie wordt met wederzijds goedvinden reeds na een paar maanden verbroken. Wat geeft het? Ik ben rijk. Paai liet me genoeg na om mijn leven lang onbezorgd te zijn. Ik zeil, ik vis, ik fotografeer, ik krijg verscheidene andere hobbies. Om te relaxen ga ik wel eens naar Caracas waar ik weldra een paar aardige meisjes leer kennen. E\u00e9n boeit me spoedig zo, dat ik haar in een huisje in Macuto installeer, waar ik vervolgens elke twee weken een lang weekeinde doorbreng. Sharon zorgt thuis voor mij, terwijl Pedro de tuin verzorgt. Moeders met huwbare dochters maken het me wel eens lastig, maar ik weet ze toch met succes te weren. Voor zo lang het duurt, natuurlijk.<\/p>\r\n\r\n

Mijn onsuccesvolle pogingen te achterhalen wat er precies met mijn moeder gebeurd is, doen me de belangstelling in haar verdwijning langzamerhand vergeten. Niemand schijnt iets te weten, niets kan me enige ophel-<\/p>

[p. 511]<\/div>

dering geven. Maar nu ik mijn interesse voor die vreemde zaak begin te verliezen, wordt me volkomen onverwacht de oplossing in de schoot geworpen.<\/p>\r\n\r\n

Op een goede morgen, meer dan twee jaar na mijn aankomst op Cura\u00e7ao, zit ik op de porch, als de telefoon rinkelt. Zoals altijd neemt Sharon de hoorn op. Sinds ik geen zaken meer doe word ik feitelijk alleen maar gebeld over sociale gebeurtenissen en Sharon is mans genoeg om daarvoor mijn agenda bij te houden. Ze spreekt geruime tijd, maar ik volg het gesprek niet. Het bizonder prettig weekeinde dat ik in Macuto met het donkerharige meiske heb doorgebracht, maar vooral de hartige hoeveelheid alcohol die ik daar verzwolgen heb, hebben me een lichte kater bezorgd die ik met een aspirine en nietsdoen poog te verjagen. Sharon zal me wel inlichten als het voor mij is. En inderdaad, als ze me na een half uurtje een kop sterke koffie brengt, zegt ze zo langs haar neus weg:<\/p>\r\n\r\n

\u2018Sjon<\/i> Norman van Hermanus heeft gebeld. Hij vraagt, of u eens langs komt. Hij is ziek en wil eens met u praten.\u2019<\/p>\r\n\r\n

\u2018Sjon<\/i> Norman?\u2019 roep ik verbaasd uit. \u2018Wat wil die met me bespreken? Zei hij niets?\u2019<\/p>\r\n\r\n

Sharon schudt haar hoofd. Verbeeld ik het me en is ze wat zenuwachtig?\u2019 \u2018Hij was een goede vriend van uw paai, sjon<\/i> Edgar,\u2019 zegt ze nog. Ik zeg niets en Sharon zwijgt verder. Als ze mijn lege kopje van de tafel opneemt, zie ik haar hand duidelijk beven. Ze is nerveus.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Heeft hij wat gezegd?\u2019 vraag ik. Maar Sharon verdwijnt naar de keuken. Wat later, komt ze in de deuropening staan en zegt nog: \u2018Als het mogelijk is voor u, sjon<\/i> Edgar, had hij graag, dat u vandaag nog kwam.\u2019<\/p>\r\n\r\n

Ik ben zo onthutst, dat ik geen woord weet te zeggen.<\/p>\r\n\r\n

\u00a0<\/p>\r\n\r\n

Die middag rijd ik naar landhuis Hermanus dat langs de weg naar Westpunt ligt. Als ik op de porch kom, staat een oude dienstmeid mij al op te wachten. Ik word onmiddellijk in de grote zaal toegelaten en dan naar een zijkamer gebracht, waar een oude man te bed ligt. Een mager, sterk ingevallen gezicht met een witte pluk haar om het hoge voorhoofd en een grauwe snor om de dunne bloedloze lippen draait zich om. De ogen glanzen en zijn nog vol leven.<\/p>\r\n

[p. 512]<\/div>\r\n

\u2018Ga zitten, Edgarcito,\u2019 zegt sjon<\/i> Norman. Hij glimlacht en voegt er dan wat verontschuldigend aan toe: \u2018Ik moet eigenlijk Edgar zeggen, niet waar? Je bent een stuk gegroeid, jongen, sinds ik je voor het laatst zag.\u2019<\/p>\r\n\r\n

Ik ga zitten.<\/p>\r\n\r\n

Sluit de deur, Marta,\u2019 zegt hij dan tot de zwarte vrouw. \u2018Laat ons alleen voor een poosje.\u2019<\/p>\r\n\r\n

Hij wendt zich weer tot mij. Hij glimlacht.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Je bent gauw gekomen, Edgar. Daar ben ik je dankbaar voor.\u2019<\/p>\r\n\r\n

Ik zit en zwijg. Ik weet niet wat ik zeggen moet. Hij verwacht ook geen antwoord.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Het is met mij gedaan, Edgarcito,\u2019 vervolgt hij. Zijn stem klinkt helemaal niet droef. Integendeel, het lijkt wel, of hij opgelucht is.<\/p>\r\n\r\n

Ik maak een protesterend gebaar. Hij weert het af met twee magere handen.<\/p>\r\n\r\n

\u2018De dokters, beste jongen. De dokters zeggen het allemaal. Nog een week, nog een paar weken, een maand op zijn hoogst. Dan is het gebeurd.\u2019<\/p>\r\n\r\n

Zijn handen zakken omlaag op het witte laken en blijven daar roerloos liggen. Zijn ogen kijken me onderzoekend aan.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Je vraagt je natuurlijk af, waarom ik je heb laten roepen, Edgarcito,\u2019 zegt hij. Zijn stem daalt tot fluistering.<\/p>\r\n\r\n

Ik kijk naar de oude man en knik. Nog steeds heb ik geen woord geuit. \u2018Zie je, hoe ik veranderd ben?\u2019 vraagt hij. Weer steekt hij zijn magere handen omhoog. De aderen liggen dik op de rossige huid. Ze lijken kronkelende blauwe wormen. Hij is veranderd.<\/p>\r\n\r\n

De oude Marta komt binnen met een koele dronk. Ze zet een glas op het tafeltje naast me en een fles spuitwater.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Je zou ons niet storen, Marta,\u2019 klaagt de oude sjon<\/i>.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Sjon<\/i> Edgar moet toch wat drinken?\u2019 zegt de zwarte meid stug. Ze schuift alles voor mijn neus en verdwijnt snel.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Bedien je zelf, jongen,\u2019 zegt sjon<\/i> Norman. \u2018De oude Marta meent het niet kwaad. Ik moet zelfs zeggen, dat ze me uitstekend verzorgt, zo zwart als ze is. Maar ze is geen opwekkend gezelschap. Altijd even stuurs en zwijgzaam.\u2019<\/p>\r\n\r\n

Als ik mijn glas half leeg gedronken heb en hem vragend aankijk, begint hij:<\/p>\r\n

[p. 513]<\/div>\r\n

\u2018Ik ben jaren lang de beste vriend van je vader geweest, Edgarcito. Dat weet je nog wel, niet waar?\u2019<\/p>\r\n\r\n

Ik knik. Ja, dat weet ik. Sjon<\/i> Boeli en sjon Norman waren onafscheidelijk. \u2018Je lijkt op Boeli,\u2019 zegt hij peinzend. \u2018Maar toch niet helemaal. Je hebt het blonde haar van je moeder en ook haar blauwe ogen.\u2019<\/p>\r\n\r\n

Hij zegt het heel gewoon, zo langs zijn neus weg. Maar zijn woorden maken een nieuwe gewaarwording in mij wakker. Natuurlijk, sjon<\/i> Norman heeft mijn moeder gekend. Dat ik daar nu nooit aan gedacht heb!<\/p>\r\n\r\n

\u2018U hebt mijn maai gekend, niet waar, mi sjon<\/i>?\u2019 vraag ik gretig.<\/p>\r\n\r\n

Zijn magere handen gaan opnieuw omhoog.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Niet zo gauw, mijn jongen, niet zo gauw.\u2019 Hij neemt zijn glas. Het beeft in zijn knokige vingers.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Op je vader,\u2019 zegt hij, \u2018die me helaas is voorgegaan.\u2019 Werktuigelijk hef ik mijn eigen glas en beantwoord de dronk. Dan vraag ik weer, wat kalmer: \u2018U hebt mijn maai gekend, sjon<\/i> Norman?<\/p>\r\n\r\n

\u2018Rustig aan, Edgarcito,\u2019 zegt zijn ietwat schorre stem. \u2018Laat mij het jou op mijn manier vertellen.\u2019<\/p>\r\n\r\n

Ik bedwing mijn ongeduld.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Je paai heeft je nooit iets verteld, niet?\u2019 vraagt hij dan.<\/p>\r\n\r\n

Ik weet niet wat hij precies bedoelt. Ik zeg haastig: \u2018Wat zou hij me verteld moeten hebben, mi sjon<\/i>?\u2019<\/p>\r\n\r\n

De magere handen bewegen bevend over het witte laken. Zijn felle ogen rusten voor een ondeelbaar ogenblik in de mijne en dwalen dan onmiddellijk af, alsof ze een confrontatie willen vermijden. Ik zwijg. Ik begrijp niet goed, waar de oude sjon<\/i> heen wil.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Ik voel me verplicht je iets te vertellen, Edgarcito,\u2019 mompelt sjon<\/i> Norman dan. \u2018Ondanks mijn belofte aan je paai. Ik wil niet met een geheim het graf in gaan. Het bezwaart me te veel. Het is mijn plicht, geloof ik, je op de hoogte te stellen.\u2019 En na een korte stilte herhaalt hij: \u2018Ik voel het als mijn plicht.\u2019<\/p>\r\n\r\n

Het ligt op de tip van mijn tong om hem te vragen: \u2018Wat beschouwt U als Uw plicht, mi sjon<\/i>?\u2019 maar ik beheers me. Ik wacht geduldig op zijn verklaring en zwijg.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Natuurlijk heb ik sjon<\/i> Boeli beloofd te zwijgen,\u2019 gaat de oude man voort,\r\n<\/p>

[p. 514]<\/div>

\u2018natuurlijk. Maar mag ik dit vol blijven houden?\u2019 Hij praat eigenlijk helemaal niet tot mij, maar houdt een soort van luide monoloog waarin hij zichzelf tracht te overtuigen van het rechtmatige van zijn beslissing. \u2018Ik kan niet,\u2019 fluistert hij, \u2018ik kan niet.\u2019<\/p>\r\n\r\n

Hij zwijgt. Hij kijkt me weer even een korte seconde aan. Opnieuw ontwijken zijn ogen een langere confrontatie.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Hoe lang ben je weg geweest, Edgar?\u2019 vraagt hij.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Ruim acht jaar, sjon<\/i> Norman,\u2019<\/p>\r\n\r\n

\u2018Ik heb je gekend vanaf je geboorte tot dat je een jaar of achttien was. Hoe oud ben je dan nu?\u2019<\/p>\r\n\r\n

Volgende maand word ik acht en twintig, mi sjon<\/i>.\u2019<\/p>\r\n\r\n

\u2018Acht en twintig,\u2019 zegt hij, \u2018acht en twintig. Dan is het al zo lang geleden dat we Maria begroeven.\u2019<\/p>\r\n\r\n

\u2018Begroeven?\u2019 vraag ik verbaasd.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Begroeven,\u2019 zegt hij kort. \u2018Wat dacht je dan?\u2019<\/p>\r\n\r\n

\u2018Is ze dan niet weggelopen?\u2019<\/p>\r\n\r\n

Hij geeft geen antwoord op mijn vraag.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Ga je nog terug naar Holland?\u2019 vraagt hij.<\/p>\r\n\r\n

Ik schud mijn hoofd. \u2018Ik denk het niet, sjon<\/i> Norman. Het bevalt me hier uitstekend. Ik ga niet meer terug.\u2019<\/p>\r\n\r\n

\u2018Je vader en ik waren vrienden,\u2019 zegt hij na een kort stilzwijgen. \u2018Vrienden. Echte vrienden.\u2019<\/p>\r\n\r\n

Ik knik instemmend. Ik wilde, dat hij eindelijk eens voor de dag kwam met zijn verhaal.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Je weet waar Fuik is, niet?\u2019 vraagt hij dan. \u2018De oude plantage Fuik?\u2019<\/p>\r\n\r\n

Weer knik ik instemmend en denk: Schiet toch een beetje op, mi sjon<\/i>.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Ik woonde daar, toen jij geboren werd, Edgarcito. Het is nu op weg om een ru\u00efne te worden, maar toen was het in goede staat.\u2019<\/p>\r\n\r\n

Hij pauzeert weer en nipt van zijn glas. Ik weet niet of het medicijn of drank is. Sjon<\/i> Norman stond vroeger bekend als een stevige drinker.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Ik heb je laten roepen, mi joe<\/i>,\u2019 (werkelijk, hij zei mi joe<\/i>) vervolgt hij dan, \u2018omdat ik mijn geheim niet wil meenemen in het graf. Begrijp je. Het is met me gedaan. De dokter heeft me reeds herhaaldelijk gezegd, dat mijn hart versleten is. Ik wilde dat eigenlijk eerst niet geloven. Gisteren waar-<\/p>

[p. 515]<\/div>

schuwde hij me weer. Misschien nog een maand. Iedere dag nu kan mijn laatste zijn. Mijn hart geeft het op, volkomen versleten.\u2019<\/p>\r\n\r\n

\u2018Over mijn moeder,\u2019 zeg ik als hij weer in een lang stilzwijgen vervalt. \u2018U wilt praten over mijn moeder.\u2019<\/p>\r\n\r\n

Hij knikt. \u2018Juist. ik wil praten over je moeder. En over je vader. En over mezelf. Het is geen fraai verhaal, maar je zult het misschien toch wel boeiend vinden. Luister goed, Edgar. Je vindt het toch niet erg, dat ik je bij je voornaam noem?\u2019<\/p>\r\n\r\n

\u2018Natuurlijk niet, mi sjon<\/i>.\u2019<\/p>\r\n\r\n

\u2018Je vader en ik waren schoolkameraden. Hoe lang is dat al geleden? Veertig, vijftig jaar. We gingen samen naar de Hendrikschool, jouw vader van Santa Barbara en ik van Fuik. We brachten samen onze vakanties door op Fuik of Santa Barbara. Toen we groter werden, gingen we samen naar Holland, eerst om de HBS af te maken en later om rechten te studeren in Leiden. We woonden daar samen op een kamer, studeerden samen, aten samen, dronken samen. We hadden dezelfde feestjes, dezelfde vrienden en vriendinnetjes… Maar wij bleven echte vrienden en de anderen, dat was maar tijdelijk. Die zijn we al lang vergeten.\u2019<\/p>\r\n\r\n

Hij zwijgt eventjes, maar tot mijn grote opluchting, want ik vreesde reeds, dat hij weer af zou dwalen, vervolgde hij: \u2018We bleven geen vrienden. We werden verliefd op hetzelfde meisje. Dat maakte aan onze jarenlange vriendschap een einde.\u2019<\/p>\r\n\r\n

\u2018Maai?\u2019 vraag ik.<\/p>\r\n\r\n

Hij knikt.<\/p>\r\n\r\n

\u2018We spraken niet meer met elkaar. Ik huurde een andere kamer. We ontweken elkaar. Zo gingen maanden voorbij. We maakten afspraakjes met haar. Soms ging ze met mij uit en soms met je vader. We begonnen elkander te haten om dat meisje.\u2019<\/p>\r\n\r\n

\u2018En maai?\u2019 vroeg ik.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Je vader was de gelukkige,\u2019 zegt de oude sjon<\/i>. \u2018Ik weet niet, of gelukkige het juiste woord is. Op een goede middag komt je vader me opzoeken en vraagt me om weer vrienden te worden, als voorheen. Ik vroeg niet verder. We gaven elkander de hand en werden weer vrienden.\u2019<\/p>\r\n\r\n

\u2018En maai?\u2019 vraag ik verbaasd.<\/p>\r\n

[p. 516]<\/div>\r\n

\u2018We spraken niet over het meisje. We zagen haar niet. Maar kort daarna kwam je vader me weer eens opzoeken en vertelde me, dat hij terug ging naar Cura\u00e7ao. En dat hij ging trouwen. Met dat meisje.\u2019<\/p>\r\n\r\n

\u2018Ging trouwen?\u2019<\/p>\r\n\r\n

\u2018Moest trouwen,\u2019 verbeterde de oude sjon<\/i>.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Moest trouwen?\u2019<\/p>\r\n\r\n

\u2018Ze was zwanger. Ze had je paai met opzet zo ver gebracht. Je paai was een man van eer. Hij trouwde met haar.\u2019<\/p>\r\n\r\n

\u2018Ze was mijn moeder?\u2019<\/p>\r\n\r\n

\u2018Ze werd je maai.\u2019<\/p>\r\n\r\n

Die mededeling moest eerst wat bezinken, voor ik meer kon zeggen. Ik zit daar en kijk sjon<\/i> Norman zwijgend aan.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Het ging mis vanaf het begin,\u2019 gaat de sjon<\/i> verder. \u2018Zie je, mi joe<\/i>, ze deugde niet. Ze was een kleine, blonde heks, geestig, knap en door en door slecht. Ze deugde niet. Ze flirtte met ieder man die ze zag. Ze was met je vader getrouwd om zijn geld. Dat was het, zijn geld. Ik geloof niet, dat ze ooit van hem gehouden heeft, dat ze ooit van iemand houden kon. Ze hield alleen van zichzelf. En toen jij kwam, keek ze nauwelijks naar je om.\u2019<\/p>\r\n\r\n

Hij zwijgt en drinkt uit zijn glas.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Ik kwam op Cura\u00e7ao, toen jij geboren was. Ik herinner me nog, hoe trots je vader was. Je lag in de wieg en Sharon haalde je er uit. Leeft Sharon nog?\u2019 Ik knik.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Wat zette je een mond op,\u2019 lacht de oude sjon<\/i>. \u2018Je schreeuwde als een mager varken.\u2019<\/p>\r\n\r\n

Hij wacht even en zijn magere hand strijkt het witte laken glad. Dan neemt hij bedaard een teug van zijn glas.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Het ging mis vanaf het begin. Zoals trouwens wel te voorzien was. Er waren ruzies, eindeloze ruzies. Ze flirtte. Ze had afspraakjes met andere mannen achter je vaders rug. Ik was meer dan eens getuige van de heftige scenes die zich tussen je paai en je maai afspeelden. Ze probeerde het ook eens met mij. En ze was helemaal niet kieskeurig. Met doodgewone peonnen<\/i> sprak ze af.\u2019<\/p>\r\n\r\n

Hij kijkt me onderzoekend aan. Nu ontwijken zijn ogen de mijne helemaal niet.<\/p>\r\n

[p. 517]<\/div>\r\n

\u2018Je vader verraste haar op een middag, toen hij onverwacht thuis kwam. Er was een man, een gekleurde man van Mordechai. Je moeder lachte en lachte. Ik weet het. Ik was met je paai. We kwamen samen van de stad.\u2019 \u2018Die man… die gekleurde man,\u2019 stamel ik.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Je paai had een revolver. Hij schoot beiden dood.\u2019<\/p>\r\n\r\n

\u2018Beiden! roep ik uit, \u2018dood!\u2019<\/p>\r\n\r\n

\u2018Die man en je maai. Het was gebeurd, voor ik iets kon doen, voordat ik hem kon tegenhouden.\u2019<\/p>\r\n\r\n

\u2018Paai vermoordde beiden?\u2019<\/p>\r\n\r\n

\r\nSjon<\/i> Norman knikt. Hij ziet er plotseling zeldzaam opgeruimd uit.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Ik ben blij, dat het er uit is, Edgarcito,\u2019 zegt hij. \u2018Het is misschien heel erg, voor je, mi joe<\/i>. Maar ik wilde niet met dit geheim sterven. Nu je het weet, kan ik rustig dood gaan. Het heeft me jaren lang benauwd, dit geheim. Nu ik het heb verteld, voel ik me opgelucht.\u2019<\/p>\r\n\r\n

Ik hoor maar half wat hij zegt.<\/p>\r\n\r\n

\u2018En de politie? Heeft paai in de gevangenis gezeten?\u2019<\/p>\r\n\r\n

De oude sjon<\/i> schudt ontkennend het hoofd. \u2018Niemand weet wat er is gebeurd, behalve je maai en ik. Je paai heeft dit geheim meegenomen in het graf.<\/p>\r\n\r\n

Natuurlijk konden we het niet geheim houden voor Sharon en Pedro. We moesten de lijken begraven en de kamer was vol bloed. In hun ogen was je vader geen moordenaar en in de mijne ook niet. Hij verdedigde de eer van zijn huis. Hij had het volste recht te doen wat hij deed.\u2019<\/p>\r\n\r\n

Hij zwijgt. Ik zwijg. Dan gaat hij verder.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Je paai had hulp nodig. Hij riep Sharon. Die was toen nog jong, misschien twintig jaar. Ze is jouw mama di leche<\/i> nietwaar?\u2019<\/p>\r\n\r\n

Ik knik.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Je paai had hun hulp nodig. Hij riep Sharon. Sharon was niet eens erg verschrikt, toen ze begreep wat er gebeurd was. Ze maakte de kamer schoon. En Pedro hielp met het begraven van de beide lijken.\u2019<\/p>\r\n\r\n

\r\nSjon<\/i> Norman wacht even en drinkt van zijn glas. Hij kijkt me scherp aan en vervolgt:<\/p>\r\n\r\n

\u2018Je maai had niet veel bloed verloren. Je vader had haar dwars door het hart geschoten, terwijl ze lachte. Ze had die lach nog op haar gezicht, toen we\r\n<\/p>

[p. 518]<\/div>

haar in een groot laken wikkelden. Daarin hebben we haar begraven, in een groot wit laken. Met die man was het erger. Die had heel wat gebloed.\u2019 Weer zwijgt hij even.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Pedro groef een graf in de hoek waar nu de trinitaria staat. Die staat er toch nog, niet? Pedro is een man met een hart van goud, helemaal je vader toegewijd. De maan scheen, toen we je maai naar buiten droegen, je vader en ik, over de porch, de stoep af. Ik hield het voeteneinde en je paai het hoofdeinde. Ik vergeet het nooit. De maan scheen. Het was een wonderlijk mooie nacht met een hemel diep van sterren. En juist toen we je moeder in die kuil lieten zakken, begon jij te huilen. Gelukkig was Sharon dadelijk bij je om je te kalmeren. Jongen, wat schrokken we. Ik hoor het nog: jouw kindergehuil in die stille nacht vol sterren.<\/p>\r\n\r\n

Het was een dorre hoek met wat onkruid. Pedro had een diepe kuil moeten hakken in het harde diabaas en de kalkachtige grond. Een heidens werk. Je moeder lag al half over de rand toen jij huilde. Wat schrokken we. Maar we herstelden ons en legden je maai toen recht in de kuil. Toen gooiden we er een massa diabaas op, goede, rode diabaas en daar doorheen zo nu en dan kalk. De volgende dag kruide Pedro de overtollige kalk weg en zorgde dat er geen sporen waren te zien, van wat daar had plaats gevonden.\u2019 \u2018En die man?\u2019 vraag ik.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Die hebben we ergens in het hofje begraven. Ik zou niet meer precies weten waar. Een paar dagen later plantte je paai een trinitaria in die hoek. Het was een stekje, nauwelijks een meter hoog.\u2019<\/p>\r\n\r\n

Hij leunt achterover in de kussens en glimlacht. \u2018Ik ben blij, dat je het weet, Edgarcito. Ik heb jaren lang met dit geheim geleefd. Het bezwaarde mijn geweten. Je paai had ik beloofd er nooit over te praten. Maar ik dacht, dat jij het recht had om dit alles te weten. Ik kan nu rustig sterven.\u2019 Hij sprak met de hoge ernst van een stervende.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Ik kon het op Fuik niet langer uithouden en verhuisde naar hier. Ik ontmoette je paai hoe langer hoe minder en op het laatst helemaal niet meer. Je maai heeft ons blijvend gescheiden.\u2019<\/p>\r\n\r\n

Hij sluit zijn ogen. Dan opent hij ze weer. \u2018Pedro en Sharon hebben nooit iets gezegd, niet waar?\u2019<\/p>\r\n\r\n

Dan sluit hij zijn ogen weer en glimlacht.<\/p>\r\n

[p. 519]<\/div>\r\n

Van Pedro en Sharon hoor ik de rest.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Heeft de politie nooit een onderzoek ingesteld?\u2019<\/p>\r\n\r\n

Sharon doet het woord. Ze haalt haar machtige schouders op.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Die man had geen familie. Hij leefde helemaal alleen. En Uw paai en sjon<\/i> Norman vertelden iedereen, dat Uw maai met hem weggelopen was. Iedereen wist, dat hij Uw maai regelmatig bezocht. Iedereen kende bovendien Uw paai en sjon<\/i> Norman. Iedereen geloofde hen. De politie? Het is zo lang geleden, mi sjon<\/i>. De politie was nog niet zo goed als nu. Uw paai en sjon<\/i> Norman legden een verklaring af. Dat was alles. Pedro en ik werden nooit verhoord.\u2019<\/p>\r\n\r\n

Ik kijk naar de trinitaria die in volle bloei staat.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Ik heb die trinitaria goed verzorgd, niet, mi sjon<\/i>?\u2019 zegt Pedro.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Dat heb je, Pedro, dat heb je.\u2019<\/p>\r\n\r\n

Een week later krijg ik bericht, dat sjon<\/i> Norman gestorven is.<\/p>\r\n\r\n

\u00a0<\/p>\r\n\r\n

Wanneer de gedachte voor het eerst bij me opkomt om het stoffelijk overschot van mijn moeder in het familiegraf bij te zetten, weet ik niet precies meer. Maar op een goede morgen roep ik Pedro bij me.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Pedro, ik wil mijn maai in het grote graf begraven.\u2019<\/p>\r\n\r\n

Hij kijkt me verschrikt aan.<\/p>\r\n\r\n

\u2018U wilt Uw maai opgraven, mi sjon<\/i>?\u2019<\/p>\r\n\r\n

Ik knik. Pedro zegt niets, maar aan zijn gezicht zie ik, dat het hem helemaal niet bevalt.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Verstoor haar rust niet, mi sjon<\/i>,\u2019 zegt hij ernstig. \u2018Ze ligt daar goed en gelukkig onder de trinitaria.\u2019<\/p>\r\n\r\n

\u2018Ik wil haar in ons graf hebben, Pedro,\u2019 reageer ik wat ge\u00ebrgerd. Ze is mijn maai. Ze hoort daar.\u2019<\/p>\r\n\r\n

\u00a0<\/p>\r\n\r\n

Die avond beginnen we met het graafwerk terwijl Sharon ontstemd en ontsteld toekijkt. Pedro heeft reeds het graf van paai op het kleine familiekerkhof in het hofje geopend. Daar zullen we maai brengen. Een eenvoudige kist staat klaar, door Pedro in elkaar gezet. Het moest allemaal gebeuren, nadat de andere peonnen<\/i> de plaats verlaten hadden, maar Pedro is handig en ik kan dit soort karweitjes aan hem overlaten.<\/p>\r\n

[p. 520]<\/div>\r\n

Terwijl ik graaf, kapt Pedro met een lange machete<\/i> de dikste wortels weg van de trinitaria. Ze hebben een bijna ondoordringbaar netwerk gevormd, dat het lijk van mijn maai beschermt. Ik graaf, Pedro kapt en Sharon kijkt. Een bijna volle maan licht ons bij. Het werk vereist meer tijd dan ik dacht, maar eindelijk stuiten we op wat het witte laken moet zijn geweest: een half verteerde bruinzwarte gerafelde lap die wat dorre beenderen bedekt. Het geeft me een schok. Ik kan mijn ontroering nauwelijks bedwingen. Dan is het toch waar! Heel het absurde verhaal van sjon<\/i> Norman wordt sinistere realiteit waarin het bleke maanlicht lugubere schaduwen werpt. Het laatste sprankje twijfel dat misschien nog in mijn hart gloeide, was hiermede gedoofd. Het is waar. Voorzichtig verzamelen Pedro en ik de beenderen, waarbij Pedro zich wel hoedt enig been met zijn vingers aan te pakken. Ze worden gedeponeerd in de kist. Dan spijkert Pedro die dicht en samen dragen we maai naar het hofje, waar we haar voorzichtig in paais graf plaatsen. Daarna sluit Pedro het graf met de zware steen. Het is de zonderlingste begrafenis die ooit iemand heeft bijgewoond.<\/p>\r\n\r\n

De volgende dag metselt Pedro het graf van paai dicht. Ik voeg niets toe aan het opschrift op de steen. Het is niet nodig en voorkomt lastige vragen. Dan gooit Pedro goede, vette aarde in de kuil onder de trinitaria en bedekt de plek met wat zand en kalksteen. Niemand kan zien dat daar gegraven is, stel ik gerust vast.<\/p>\r\n\r\n

Een dag later beginnen de dunste twijgjes van de trinitaria te hangen.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Sharon, de trinitaria! Heb je haar water gegeven?\u2019<\/p>\r\n\r\n

\u2018Pedro deed het, mi sjon<\/i>. Vanmorgen. Een heleboel…\u2019<\/p>\r\n\r\n

De volgende dag hangen nog meer twijgen en ligt de porch bezaaid met rode bloesems. De boom begint er triest uit te zien.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Water, Pedro, meer water.\u2019<\/p>\r\n\r\n

\u2018De trinitaria gaat dood, mi sjon<\/i>.\u2019<\/p>\r\n\r\n

En dat was zo.<\/p>\r\n

[p. 521]<\/div>\r\n

\r\n\r\n<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
bacovapalmen<\/td>\r\n– bananenpalmen<\/td>\r\nnausi<\/td>\r\n– hoofdfiguur in Cur. sprookjes<\/td>\r\n<\/tr>\n
baracuda<\/td>\r\n– roofvis<\/td>\r\n\u00a0<\/td>\r\n<\/tr>\n
bruha<\/td>\r\n– spook<\/td>\r\npaai<\/td>\r\n– pa<\/td>\r\n<\/tr>\n
cabrieten<\/td>\r\n– geesten<\/td>\r\npeonnen<\/td>\r\n– werklui<\/td>\r\n<\/tr>\n
dushi<\/td>\r\n– lief<\/td>\r\npoos<\/td>\r\n– put<\/td>\r\n<\/tr>\n
jaja<\/td>\r\n– min of kindermeid<\/td>\r\nposah<\/td>\r\n– veranda<\/td>\r\n<\/tr>\n
koenoekoe<\/td>\r\n– land buiten de stad<\/td>\r\nsji<\/td>\r\n– mevrouw<\/td>\r\n<\/tr>\n
maai<\/td>\r\n– moeder<\/td>\r\nsjon<\/td>\r\n– meneer<\/td>\r\n<\/tr>\n
machete<\/td>\r\n– kapmes<\/td>\r\nta morto<\/td>\r\n– hij is dood<\/td>\r\n<\/tr>\n
mama de leche<\/td>\r\n– melkmoeder min<\/td>\r\ntata<\/td>\r\n– vader<\/td>\r\n<\/tr>\n
mi joe<\/td>\r\n– mijn kind<\/td>\r\ntia<\/td>\r\n– tante<\/td>\r\n<\/tr>\n<\/table><\/div>
\n

Over dit hoofdstuk\/artikel<\/h3>\n

C.C. Goslinga<\/a><\/p>\n

Nederlandse Antillen<\/a><\/p>\n
\n<\/div><\/div><\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

[p. 493] C.C. Goslinga De trinitaria Het was al laat in de avond, toen ik Sharons telegram kreeg: \u2018Sjon Boeli ernstig ziek. Overkomst dringend gewenst.\u2019 Ik reserveerde onmiddellijk een vlucht en begon mijn spullen te pakken. Ik dankte de hemel dat Marion niet bij me was, die avond. Ze kon wel eens hinderlijk in de… Lees verder <\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","class_list":["post-301031","dbnl","type-dbnl","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nC.C. Goslinga De trinitaria · Uitgeverij Van Oorschot<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/c-c-goslingade-trinitaria\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"C.C. Goslinga De trinitaria · Uitgeverij Van Oorschot\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"[p. 493] C.C. Goslinga De trinitaria Het was al laat in de avond, toen ik Sharons telegram kreeg: \u2018Sjon Boeli ernstig ziek. Overkomst dringend gewenst.\u2019 Ik reserveerde onmiddellijk een vlucht en begon mijn spullen te pakken. Ik dankte de hemel dat Marion niet bij me was, die avond. Ze kon wel eens hinderlijk in de... Lees verder\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/c-c-goslingade-trinitaria\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Uitgeverij Van Oorschot\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-06-04T13:19:14+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"51 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/c-c-goslingade-trinitaria\/\",\"url\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/c-c-goslingade-trinitaria\/\",\"name\":\"C.C. Goslinga De trinitaria · Uitgeverij Van Oorschot\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website\"},\"datePublished\":\"1978-12-31T23:00:58+00:00\",\"dateModified\":\"2021-06-04T13:19:14+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/c-c-goslingade-trinitaria\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/c-c-goslingade-trinitaria\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/c-c-goslingade-trinitaria\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"DBNL\",\"item\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"C.C. Goslinga De trinitaria\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/\",\"name\":\"Uitgeverij Van Oorschot\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"C.C. Goslinga De trinitaria · Uitgeverij Van Oorschot","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/c-c-goslingade-trinitaria\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"C.C. Goslinga De trinitaria · Uitgeverij Van Oorschot","og_description":"[p. 493] C.C. Goslinga De trinitaria Het was al laat in de avond, toen ik Sharons telegram kreeg: \u2018Sjon Boeli ernstig ziek. Overkomst dringend gewenst.\u2019 Ik reserveerde onmiddellijk een vlucht en begon mijn spullen te pakken. Ik dankte de hemel dat Marion niet bij me was, die avond. Ze kon wel eens hinderlijk in de... Lees verder","og_url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/c-c-goslingade-trinitaria\/","og_site_name":"Uitgeverij Van Oorschot","article_modified_time":"2021-06-04T13:19:14+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"51 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/c-c-goslingade-trinitaria\/","url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/c-c-goslingade-trinitaria\/","name":"C.C. Goslinga De trinitaria · Uitgeverij Van Oorschot","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website"},"datePublished":"1978-12-31T23:00:58+00:00","dateModified":"2021-06-04T13:19:14+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/c-c-goslingade-trinitaria\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/c-c-goslingade-trinitaria\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/c-c-goslingade-trinitaria\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"DBNL","item":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"C.C. Goslinga De trinitaria"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website","url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/","name":"Uitgeverij Van Oorschot","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/dbnl\/301031","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/dbnl"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/dbnl"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=301031"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=301031"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}