{"id":301049,"date":"1979-01-01T00:01:03","date_gmt":"1978-12-31T23:01:03","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/dbnl\/kees-verheulnegen-gedichten-van-achmatova-met-een-inleiding\/"},"modified":"2021-06-04T14:21:53","modified_gmt":"2021-06-04T13:21:53","slug":"kees-verheulnegen-gedichten-van-achmatova-met-een-inleiding","status":"publish","type":"dbnl","link":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/kees-verheulnegen-gedichten-van-achmatova-met-een-inleiding\/","title":{"rendered":"Kees Verheul\r\nNegen gedichten van Achmatova met een inleiding"},"content":{"rendered":"
\r\n\r\n <\/interp><\/interp>
[p. 626]<\/div>\r\n<\/a>\r\n

\r\nKees Verheul<\/i>\r\n\r\n
Negen gedichten van Achmatova met een inleiding<\/h3>\r\n\r\n

I<\/h4>\r\n\r\n

Anna Achmatova, de Russische dichteres die op 23 juni 1889, tijdens de regering van de voorlaatste tsaar, werd geboren en op 5 maart 1966, precies dertien jaar na Stalin, overleed, schreef op oudere leeftijd in een van haar cahiers het volgende versje:<\/p>\r\n\r\n

\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nBid voor het slapen gaan de Heer<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\ndat hij je niet beroemd ontwaken laat<\/i>.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n

Achmatova’s roem als de<\/i> dichteres van haar land en als een po\u00ebzievernieuwer met een verrassende stijl dateert van de periode tussen 1910 en 1920, toen ze een jonge vrouw was en haar eerste bundels verschenen. Onder de vele dichters van uiteenlopende richtingen en generaties, die deze periode tot het hoogtepunt van de moderne Russische po\u00ebziegeschiedenis hebben gemaakt, viel ze onmiddellijk op. Achmatova hoorde tot een groep jongeren die zichzelf naar het Griekse woord akme – dat o.a. \u2018scherpte\u2019 en \u2018bloeitijd\u2019 betekent – acme\u00efsten noemden. Hun benadering van de po\u00ebzie was nuchter en ambachtelijk. Ze kozen het liefst alledaagse onderwerpen. In hun werk kregen zulke onderwerpen niet, zoals bij de symbolisten, het suggestieve waas mee van een hogere of diepere werkelijkheid. De taak van de acme\u00efst bestond er uitsluitend in konkrete verschijnselen en ervaringen met behulp van een heldere, vakkundig uitgebalanceerde taal van banaliteit te zuiveren. Van de bekendste groep onder hun leeftijdgenoten in de Russische po\u00ebzie, de futuristen, onderscheidden de acme\u00efsten zich door hun besef van traditie. Ze schreven hun verzen in een klassieke vorm,\r\n<\/p>

[p. 627]<\/div>

metrisch en met vaste rijmen, en ze zochten hun originaliteit niet in opzienbarende experimenten, maar in een geduldig voortbouwen, vanuit een moderne gedachtenwereld, op wat andere dichters en schrijvers in de loop van de geschiedenis hadden gemaakt.<\/p>\r\n\r\n

Achmatova was, zowel voor haar mede-acme\u00efsten als voor critici die niet met haar groep waren verbonden, degeen die het ideaal van een onopgesmukte taal en tastbare, niet voor diepzinnige ontraadseling bestemde beelden het best verwezenlijkte. Haar sobere gedichten, waarin herkenbare situaties voorkwamen met aanschouwelijke details – bloemen in een vaas, een raam met een uitzicht, meubels, kledingstukken, gebaren en blikken – werkten omstreeks de eerste wereldoorlog als een sensatie. Die sensatie is nog steeds voelbaar. Maar om Achmatova’s po\u00ebzie historisch te kunnen plaatsen, moet men zich de achtergrond indenken van een literatuur die, bij de ouderen, een mystiek ritueel was voor uitverkorenen en bij de meeste jongeren een spel van ongewone klanken en beeldspraken, waarmee de lezer werd overbluft.<\/p>\r\n\r\n

Achmatova’s vriend en naaste kollega onder de acme\u00efsten, Osip Mandelstam, heeft een verband gelegd tussen haar po\u00ebzie en de traditie van het Russische proza. Het nieuwe van haar benadering lag volgens hem in een uitbuiten als grondstof voor po\u00ebzie van het psychologische raffinement dat Toergenjev, Tolstoj, Dostojevski en Tsjechov in hun romans en verhalen hadden ontwikkeld. Uiteraard ging de dichteres bij deze transformatie op haar eigen manier te werk. De gedichten van Achmatova’s eerste bundels zijn vaak gekarakteriseerd als miniatuurnovellen of fragmenten uit een roman of een dagboek. Maar ondanks zulke overeenkomsten met niet-po\u00ebtische genres en ondanks Achmatova’s ingetogen taalgebruik is geen lezer ooit op het idee gekomen haar verzen proza\u00efsch te noemen. Het is meer dan een kwestie van een verfijnde uiterlijke vorm. Het regelmatige versritme, nu en dan onderbroken door kleine schommelingen, maakt de emoties in de stem van de ik en de andere figuren hoorbaar. En door het patroon van rijmen en klankherhalingen binnen de regels krijgen sommige woorden een extra accent. Bij de lezer ontstaat daardoor het gevoel van een subtielere samenhang dan blijkt uit de letterlijke woordbetekenissen. De hele opzet van Achmatova’s po\u00ebtische miniaturen is anders dan die\r\n<\/p>

[p. 628]<\/div>

van een prozaschrijver. Haar gedichten bestaan uit een afwisseling van onverbonden indrukken: flarden dialoog, feitelijke beschrijvingen en daar tussendoor, in telegramstijl, de innerlijke reakties van de spreekster. Al deze bestanddelen zijn teruggebracht tot een minimum. Het effekt is dat van een lakoniek soort verhalend impressionisme. De dichter geeft met enkele veelzeggende gegevens de brokstukken weer van een voorval. De waarneming en de beoordeling van het voorval als geheel laat ze over aan anderen.<\/p>\r\n\r\n

Een van de bekendste voorbeelden van de stijl die Achmatova beroemd maakte, is te vinden in een gedicht van haar uit 1911, opgenomen in haar eerste bundel. Zelfs de volgende, door mij gemaakte vertaling die geen recht doet aan het rijm en het metrum\u22c6<\/span><\/a> kan misschien iets overbrengen van de trefzekerheid waarmee een liefdesdrama in drie strofen wordt verwoord:<\/p>\r\n\r\n

\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nIk wrong mijn handen onder de donkere voile<\/i>…<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\u2018Waarom ben je vandaag zo bleek?<\/i>\u2019<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
– Omdat ik hem dronken gevoerd heb<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nmet een wrang mensel van verdriet<\/i>.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nHoe moet ik het vergeten? Hij wankelde de deur uit<\/i>,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nzijn mond pijnlijk vertrokken<\/i>…<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nIk holde naar beneden zonder de trapleuning aan te raken<\/i>,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nik holde achter hem aan tot de poort<\/i>.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nBuiten adem riep ik:<\/i> \u2018Het was allemaal maar een grapje<\/i>.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nAls je wegloopt ga ik dood<\/i>.\u2019<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nHij glimlachte kalm en afgrijselijk<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nen zei:<\/i> \u2018Zo vat je kou<\/i>\u2019.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n
[p. 629]<\/div>\r\n

Liefde is het hoofdonderwerp in verreweg de meeste van Achmatova’s vroege gedichten. Haar po\u00ebzie is een poging om vanuit de gevoelswereld van een vrouw de nuances te vangen in het spel van aantrekking en afstoting tussen mensen. Veel gedichten beginnen met een aforisme – een algemeen inzicht, dat vervolgens aan een re\u00eble situatie wordt getoetst. Doordat het verband tussen de inleidende gedachte, het konkrete voorbeeld en de – meestal bittere – konklusie onuitgesproken blijft, ontwikkelt het thema zich in bruuske overgangen die intu\u00eftief leiden naar een geladen slot:<\/p>\r\n\r\n

\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nEchte tederheid herken je<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nmeteen. Het is iets stils<\/i>.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nHet heeft geen zin dat je zorgzaam<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nhet bont om mijn schouders en hals trekt<\/i>.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nEn het heeft geen zin dat je onderdanig<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\npraat over eerste liefde<\/i>.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nIk<\/i> ken die loerende<\/i>,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nonverzadigde blikken van jou<\/i>.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n

Het zojuist geciteerde gedicht is ook door zijn beknoptheid kenmerkend voor Achmatova. Het merendeel van haar vroege verzen bevat twaalf, hooguit zestien regels. Vaak zijn het er minder. Een enkele keer werkt ze haar onderwerp breder uit. De gelijkenis met een novelle wordt dan het sterkst. Het gedicht \u2018Een gast<\/i>\u2019 beschrijft een ontmoeting die op niets uitloopt maar die, onder de oppervlakte van een lichtzinnig gesprek, de spanning heeft van een duel. Behalve Achmatova’s vermogen om precies die details te noemen die de situatie meteen begrijpelijk maken, illustreert dit gedicht haar klassiek geori\u00ebnteerde taalgebruik. Ongewone uitdrukkingen of beeldspraken komen niet voor. Po\u00ebzie betekent hier een opeenvolging van woorden die door niets anders opvallen dan door de volmaaktheid waarmee ze naar klank en inhoud voldoen aan wat hun plaats in het gedicht vereist. Het zal duidelijk zijn dat juist van deze kwaliteit een vertaling maar een afschijn kan geven.<\/p>\r\n

[p. 630]<\/div>\r\n
\r\n\r\n
Een gast<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nAls vroeger: tegen de eetkamerramen<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nwaait de storm stuifsneeuw<\/i>.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nZelf ben ik ook niet veranderd<\/i>.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nEr kwam een man op bezoek<\/i>.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nIk vroeg hem:<\/i> \u2018Wat wil je?<\/i>\u2019<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nHij zei:<\/i> \u2018Samen met jou in de hel zijn<\/i>.\u2019<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nIk lachte:<\/i> \u2018Pas op<\/i>, zulke woorden<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nbrengen ons allebei ongeluk<\/i>.\u2019<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nMaar hij hief zijn droge hand op<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nen beroerde vluchtig de bloemen:<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\u2018Vertel eens hoe mannen je kussen<\/i>.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nVertel eens hoe je zelf kust<\/i>.\u2019<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nEn de blik van zijn doffe ogen<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nweek geen moment van mijn ring<\/i>.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nEr was geen spier die bewoog<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nin zijn verzaligd-valse gezicht<\/i>.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nO<\/i>, ik weet hoe heerlijk hij het vindt<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nom diep en met hartstocht te weten<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\ndat hij niets van mij nodig heeft<\/i>,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\ndat ik hem niets heb te weigeren<\/i>.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n

II<\/h4>\r\n\r\n

Behalve door het voorbeeld van de grote proza\u00efsten uit haar land wordt Achmatova’s vroege werk ook bepaald door een andere inspiratiebron: de folklore. Bijna alle belangrijke Russische dichters uit de negentiende en twintigste eeuw hebben in hun ontwikkeling, als tegenwicht tegen intellektualisme of een salonstijl, teruggegrepen op de volkspo\u00ebzie. Met de\r\n<\/p>

[p. 631]<\/div>

uitingen van een levende en nog onbedorven folklore – dansen in klederdrachten, muziek, liederen en sprookjes – was iedere Rus tot voor kort vertrouwd. In de tijd toen Achmatova debuteerde bestond er in toonaangevende Russische kringen zelfs een rage voor alles wat met de volkskunst verband hield. Het was de tijd van de \u2018style russe\u2019 – een mode die dankzij de schilderijen van bijvoorbeeld Chagall en de balletten van Diaghilev en Stravinsky, vlak voor de eerste wereldoorlog overal in Europa furore maakte. Met de \u2018style russe\u2019 als voorbijgaande mode is Achmatova’s po\u00ebzie alleen oppervlakkig verwant. Haar ontleningen aan de folklore pasten organisch bij haar werkwijze en zijn tot in haar laatste levensperiode een bestanddeel van haar po\u00ebzie gebleven. De eenvoud en de emotionele direktheid van het volkslied stemden, meer dan de gekompliceerde woordkunst van haar voorgangers, overeen met haar benadering van personen en gevoelens. Bovendien kregen haar thema’s door het gebruik van een volksliedachtige toon een ruimere achtergrond dan de exclusieve wereld van landhuizen, boudoirs, rijtuigen en restaurants, waartoe haar gezichtskring in veel van haar vroege gedichten leek beperkt. Door haar ik-figuur, via een wisseling van de stijl, nu eens als een aristokratisch levende vrouw en dan weer als een argeloos boerenmeisje uit te beelden, liet Achmatova zien dat het society-milieu in haar po\u00ebzie niet meer was dan een toevallig decor. De kern van de situaties die ze beschreef bleef bij alle veranderingen gelijk. Na de revolutie, toen Achmatova’s bundels in de partijpers werden afgedaan als een klasse-gebonden produkt van het verleden, bleken Russische fabrieks- en kolchozemeisjes die nog maar net het alfabet hadden geleerd, haar werk moeiteloos te begrijpen en het in hun vrije uren te spellen als een uitdrukking van hun eigen belevenissen. Maar een enkele keer zijn Achmatova’s verzen honderd procent\r\nvolksliedimitaties.<\/p>\r\n\r\n

Meestal blijven de folkloristische wendingen een nuance die zo natuurlijk met aanduidingen van een andere achtergrond samengaat, dat het kontrast niet opvalt. De spreekster in het nu volgende gedicht stelt zich voor dat ze is terecht gekomen in een sprookjesparadijs, hoog boven de woonplaats van haar en haar geliefde. Haar woorden hebben de klank van een plattelandsliedje, waarin een meisje haar jongen schalks op een afstand houdt. In de tweede strofe kijkt ze vanuit haar schuilplaats naar beneden.\r\n<\/p>

[p. 632]<\/div>

De details maken het stadje dat ze ontwaart herkenbaar als Tsarskoje Selo – de keizerlijke zomerresidentie dichtbij St. Petersburg, waar Achmatova een deel van haar jeugd heeft doorgebracht en waar ze omstreeks de eerste wereldoorlog woonde. Zoals in veel van haar gedichten wordt ook hier het belangrijkste gegeven – de fantasie van de ik dat ze gestorven is – pas in de laatste regel definitief duidelijk.<\/p>\r\n\r\n

\r\n\r\n
Aan de geliefde<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nJe moet geen duiven naar mij sturen<\/i>,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nje moet geen bange brieven schrijven<\/i>,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nde maartse wind niet laten waaien in mijn gezicht<\/i>.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nGisteren ben ik aangekomen in een groene gaarde<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nwaar ziel en lichaam mogen rusten<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nin de schaduw van een populierenbos<\/i>.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nVan hier kan ik ons stadje zien:<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nPaleis<\/i>, wachthuisjes<\/i>, legerplaatsen<\/i>,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nboven het ijs de gele boog van de chinese brug<\/i>.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nJe bent verkleumd van drie uur op mij wachten<\/i>,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nje durft niet weg te gaan van de veranda<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nen kijkt verbaasd naar al die nieuwe sterren<\/i>.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nAls een grauwe eekhoorn zal ik in de elzen springen<\/i>,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nals een wezel schichtig draven langs het pad<\/i>,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nals een zwaan zal ik je uit de verte roepen<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nopdat mijn bruidegom geen angst zal hebben<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nterwijl hij in de blauwe<\/i>, dwarrelende sneeuw<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nop het verschijnen van zijn dode bruidje wacht<\/i>.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
[p. 633]<\/div>\r\n

III<\/h4>\r\n\r\n

De ontwikkeling van Achmatova’s dichterschap was er een van het persoonlijke naar het algemene. Vanaf het begin van de eerste wereldoorlog komen er in haar bundels naast intieme po\u00ebzie gedichten voor die op de gebeurtenissen in haar land betrekking hebben. Soms worden de oorlogsomstandigheden – mobilisatie, militaire parades, berichten over gewonden en gesneuvelden – terloops genoemd. Maar soms vormen ze, in gedichten met een voor Achmatova ongewoon gedragen stijl, ook het hoofdonderwerp.<\/p>\r\n\r\n

Tijdens de revolutie van 1917 en de daarop volgende burgeroorlog werd Achmatova’s betrokkenheid bij het lot van de gemeenschap nog sterker. Anders dan veel van haar vrienden en familieleden besloot ze na de kommunistische machtsovername in haar land te blijven. Een van haar meest geciteerde gedichten uit het revolutiejaar beschrijft haar reaktie op een \u2018stem\u2019 die haar overhaalt de ontluistering van Rusland in de emigratie te ontvluchten. Ze weigert zelfs naar die stem te luisteren:<\/p>\r\n\r\n

\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nMaar onverschillig en kalm<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nbedekte ik mijn oren met mijn handen<\/i>,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nopdat door deze onwaardige woorden<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nmijn treurende geest niet werd bezoedeld<\/i>.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n

Het besef dat een schrijver, juist in een historische situatie van crisis en gevaar, zijn medeburgers niet in de steek mag laten en moeilijkheden welbewust moet doorstaan om ze onder woorden te kunnen brengen, bepaalt vanaf dit moment Achmatova’s opvatting van haar taak als dichter. Al gauw bleek dat de acme\u00efsten het in de nieuwe maatschappij moeilijk te verduren zouden krijgen. Volgens offici\u00eble revolutionaire publikaties was het acme\u00efsme met zijn nadruk op vakmanschap, integriteit en gevoel voor traditie bij uitstek \u2018bourgeois\u2019. In 1921 werd de acme\u00efst Nikolaj Goemiljov – een dichter met wie Achmatova acht jaar getrouwd was geweest – gearresteerd en op beschuldiging van het organiseren van een anti-sovjet komplot ter dood gebracht. Enkele jaren later kwam er een partijbesluit dat ver-<\/p>

[p. 634]<\/div>

dere edities van het werk van de twee belangrijkste overgebleven acme\u00efsten, Achmatova en Mandelstam, verbood.<\/p>\r\n\r\n

In Achmatova’s po\u00ebzie uit het begin van de twintiger jaren spreekt de dichteres nu en dan rechtstreeks over het heden – de hongersnood en de chaos in Rusland als gevolg van de omwenteling die ze ondanks alles, vanuit een trotse solidariteit met haar gemeenschap, aanvaardt. Andere gedichten geven de sfeer van haar leven in deze tijd indirekt weer. Het is een sfeer die wordt beheerst door angst, dreiging en het bewustzijn van een onherstelbaar persoonlijk verlies.<\/p>\r\n\r\n

In een gedicht aan het slot van de laatste bundel die ze in de jonge sovjetmaatschappij mocht laten verschijnen, beeldt Achmatova de ik-figuur uit als iemand uit een groep overledenen. De folkloristisch gekleurde droomsituatie maakt de omtrekken van haar lot langzaam duidelijk. Behalve als afsluiting van Achmatova’s vroege bundels laat deze \u2018ballade\u2019 zich ook opvatten als een inleiding op haar latere werk. De voornaamste thema’s die zij in de jaren dertig en veertig in stilte heeft uitgewerkt – haar sociale gedoemdheid als gevolg van haar po\u00ebzie, haar ge\u00efsoleerd zijn in het heden en haar dankbaarheid voor haar vermogen om door haar talent de herinnering aan haar tijdgenoten voor toekomstige generaties levend te houden – zijn hier al in hun kiem begrepen en geformuleerd:<\/p>\r\n\r\n

\r\n\r\n
Nieuwjaarsballade<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nEn de maan<\/i>, die achter wolken en nevels treurde<\/i>,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nwierp een doffe blik in het vertrek<\/i>.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nDaar stond een tafel<\/i>, gedekt voor zes gasten<\/i>.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nSlechts \u00e9\u00e9n van de plaatsen was leeg<\/i>.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nIk weet het: mijn man<\/i>, ikzelf en mijn vrienden<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nzijn bijeen om nieuwjaar te vieren<\/i>.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nWaarom lijkt het dan of mijn vingers bebloed zijn<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nen brandt de wijn als vergif?<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<\/div>
[p. 635]<\/div>
\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nDe gastheer nam een vol glas in zijn hand<\/i>,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nzijn houding was plechtig en stram:<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\u2018Een dronk op onze akkers en weiden<\/i>,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nop de grond waarin wij allen liggen!<\/i>\u2019<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nEen vriend keek mij in het gezicht<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nen scheen zich iets te herinneren<\/i>,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\ntot hij uitriep:<\/i> \u2018Ik drink op haar liederen<\/i>,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nwaarin elk van ons leeft!<\/i>\u2019<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nMaar de derde<\/i>, een jongen die van niets wist<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\ntoen hij de wereld verliet<\/i>,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nried mijn gedachten<\/i>.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nHij sprak:<\/i> \u2018Wij moeten drinken op degeen<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\ndie hier bij ons nog ontbreekt!<\/i>\u2019<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n

IV<\/h4>\r\n\r\n

Achmatova’s ontdekking van het nieuwe bereik van onderwerpen waarmee ze tijdens en na de burgeroorlog werd gekonfronteerd, ging gepaard met een geleidelijke verschuiving in haar manier van dichten. De moza\u00efekachtige vertelstijl die haar liefdespo\u00ebzie na het verschijnen van haar eerste bundels tot een succes had gemaakt en die al gauw door de imitaties van haar vele bewonderaarsters tot een clich\u00e9 was geworden\u22c6<\/span><\/a>, verdween steeds meer naar de achtergrond. Achmatova’s zinnen werden langer en in plaats van de konkrete, met persoonlijke emoties geladen indrukken kwamen er in haar gedichten beelden die algemenere, op het verleden van de taal en de gemeenschap gebaseerde associaties opriepen.<\/p>\r\n

[p. 636]<\/div>\r\n

In de twintiger en dertiger jaren, toen Achmatova haar plaats als dichter in Sovjet-Rusland voorgoed leek te verliezen, verdiepte ze zich intensief in de klassieke literaire bronnen van de Russische en West-Europese kultuur. Ze bestudeerde Shakespeare, Byron, Dante en de Bijbel en ze ontwikkelde zich tot een kenner van Poesjkin, over wie ze op latere leeftijd een serie uitvoerig gedokumenteerde wetenschappelijke studies heeft gepubliceerd. Achmatova’s po\u00ebzie van omstreeks 1930 weerspiegelt deze belangstellingssfeer. Er komen Bijbelse figuren in voor, beschrijvingen van de middeleeuwse en antieke maatschappij en situaties die aan Shakespeare’s toneelstukken zijn ontleend. Achmatova is vaak een neo-klassieke dichter genoemd. Maar het classicisme van haar werk bestaat allerminst in een po\u00ebtisch rekonstruktie van een voorbije tijd. De overgeleverde kultuur is voor haar een maatstaf om de eigen periode aan te toetsen. Tijdens de uitroeiing van alles wat aan het voor-revolutionaire verleden herinnerde en Stalins organisatie van een diktatoriaal schrikbewind kregen oude verhaal-motieven als Lots verdrijving uit Sodom, Dante’s ballingschap en Macbeth’s verstriktheid in het geweld een aktuele waarde. Door zulke motieven impliciet of expliciet met het heden te verbinden zocht Achmatova naar de betekenis van wat er in haar land gebeurde. Classicisme betekent in haar latere werk een recht op het wezen afgaande formulering van \u2018eeuwige\u2019 waarheden, waarover in de Stalin-tijd zelfs onder vier ogen niet werd gepraat.<\/p>\r\n\r\n

Al in het midden van de dertiger jaren schreef Achmatova een kort gedicht dat haar visie op de arrestaties, executies en verbanningen naar Siberi\u00eb uitdrukt. Het hoofdthema in deze elf regels die, evenals het meeste werk van Achmatova met een dergelijke inhoud, pas lang na Stalins dood bekend zijn geworden, is het woord \u2018bloed\u2019. De inleiding is een volksliedachtig versje met een liefelijk lijkend begin en een indringend slot. Daarna wordt de gedachte uitgewerkt dat geen van de betrokkenen zich kan ontdoen van zijn verantwoordelijkheid voor het bloedvergieten in de maatschappij. De dichteres gebruikt hiervoor twee parallellen – \u00e9\u00e9n uit het Nieuwe Testament en \u00e9\u00e9n uit Shakespeare’s somberste politieke tragedie, Macbeth:<\/p>\r\n

[p. 637]<\/div>\r\n
\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nWilde honing ruikt naar een vrij leven<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nstof ruikt naar zonneschijn<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\neen meisjesmond ruikt naar viooltjes<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\ngoud ruikt naar niets<\/i>.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nDe bloem van de reseda ruikt naar water<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nen liefde heeft een appelgeur<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nmaar wij hebben voorgoed ervaren<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\ndat alleen bloed maar ruikt naar bloed<\/i>…<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nTevergeefs waste de stadhouder van Rome<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nten aanschouwen van het hele volk zijn handen<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nonder de onheilspellende kreten van de schare<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nen de koningin van Schotland<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\npoogde tevergeefs de rode spatten<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nop haar slanke vingers af te wissen<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nin het zwoele duister van haar paleis<\/i>…<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n

In het klein geeft dit gedicht een voorbeeld van Achmatova’s stijl als klandestiene dichter. Haar belangrijkste werk uit de Stalin-periode is \u2018Requiem<\/i>\u2019 – een cyclus die in de Sovjet-Unie nooit volledig is uitgegeven maar die er, dankzij afschriften en buitenlandse edities, tot de meest geliefde stukken moderne po\u00ebzie is gaan behoren. \u2018Requiem<\/i>\u2019 is geschreven naar aanleiding van de arrestatie van Achmatova’s enig kind, de zoon van de in 1921 terechtgestelde Goemiljov. De cyclus bestaat uit een afwisseling van beschrijvende en lyrische fragmenten. In deze fragmenten vervloeit het beeld van de ik-figuur – de moeder die haar zoon heeft zien weghalen en dagelijks naar de gevangenis gaat in de hoop iets te horen over zijn lot – met dat van duizenden andere Russische vrouwen die in eenzelfde situatie verkeren. Het centrale fragment is een van al het toevallige en persoonlijke ontdane weergave van die situatie. Twee strak geordende kwatrijnen roepen, als een ikoon, de gestalte op van Maria, aanwezig bij de kruisiging van haar Zoon.<\/p>\r\n\r\n

[p. 638]<\/div>\r\n

V<\/h4>\r\n\r\n

\r\nRequiem<\/i> is van doorslaggevende betekenis geweest voor Achmatova’s ontwikkeling omdat de twee polen van haar gevoels- en gedachtewereld, het persoonlijke en het algemene, hier voor het eerst volledig samenvielen. Sprekend over haar omstandigheden als moeder van een arrestant werd de dichteres, zoals ze aan het eind van de cyclus schrijft, de woordvoerder van een \u2018volk van honderden miljoenen\u2019. Vanaf Requiem<\/i> is de ik-figuur in Achmatova’s po\u00ebzie definitief geen eenling meer. Haar biografie wordt in steeds meer facetten symbolisch voor de tragedie van een Russische generatie. Al in een gedicht uit de jaren twintig, dat de titel Aan velen<\/i> draagt, had Achmatova, vooruitlopend op de gerichtheid van haar latere werk, gezegd:<\/p>\r\n\r\n

\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nIk ben uw stem<\/i>, ik ben de warmte van uw adem<\/i>,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nik ben het spiegelbeeld van uw gezicht<\/i>.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n

Het voornaamste deel van Achmatova’s latere werk dateert uit de periode onmiddellijk voor en tijdens de tweede wereldoorlog. Haar grote kreativiteit in deze periode – behalve losse lyriek schreef ze verschillende cyclussen, een versdrama en twee lange verhalende gedichten – is gedeeltelijk te verklaren uit haar terugkeer in de openbaarheid. In 1940 verscheen, voor het eerst sinds 1923, een bundel van haar bij de staatsuitgeverij en twee jaar later publiceerde zelfs de Pravda een kort gedicht van Achmatova over de strijd tegen de Duitsers. Het was maar een tijdelijke come-back. Na de oorlog werd Achmatova’s po\u00ebzie opnieuw als \u2018ziekelijk\u2019, \u2018aristokratisch\u2019 en \u2018schadelijk voor het sovjet-volk\u2019 veroordeeld en kreeg een literair tijdschrift dat werk van haar had opgenomen, een verschijningsverbod. Het hoofdthema van Achmatova’s po\u00ebzie uit de veertiger jaren is het zoeken naar de samenhang tussen het persoonlijke leven van haar generatie en de historische gebeurtenissen die dit leven hebben be\u00efnvloed. De halve eeuw geschiedenis waarvan de dichteres getuige is geweest, wordt door haar gezien als een patroon van opeenvolgende katastrofes: de Russisch-Japanse oorlog van 1904-1905, die voor de Russen eindigde in een zinloos\r\n<\/p>

[p. 639]<\/div>

verlies van duizenden mensenlevens, de eerste wereldoorlog, de revolutie, de burgeroorlog, de terreur en de Duitse inval van 1941. De ontrafeling van dit patroon betekent voor de ik tegelijkertijd een gewetensonderzoek. Op de achtergrond van al haar herinneringen staat het religieuze besef dat zijzelf – en niet het een of andere \u2018regime\u2019 of het noodlot – de uiteindelijke verantwoordelijkheid draagt voor wat er sinds haar jeugd met haar en haar landgenoten is gebeurd. Het nu volgende gedicht begint met een terugblik op Achmatova’s kindertijd in Tsarskoje Selo en het daar vlakbij gelegen Pavlovsk. De beelden zijn levendig en scherp, als in haar vroege acme\u00efstische werk. Maar vanaf de eerste regels is er, naast het konkrete van de priv\u00e9-herinneringen, een bewustzijn van een wijder betekenisverband. Na de vermelding van Tsoesima – de plaats waar de Russische vloot in 1905 door de Japanners werd vernietigd – verschuift het beeld langzaam naar het heden dat op de schijnidylle van een onbezorgde jeugd is gevolgd. Het gedicht eindigt met een weergave van de angst en het instinktieve protest van de spreekster, wanneer ze zich met haar gevoel van historische schuld konfronteert.<\/p>\r\n\r\n

\r\n\r\n
Uit de cyclus \u2018een jeugd\u2019<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nMijn jongemeisjeshanden<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nhebben dat verdrag ondertekend<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\ntussen bloemenkiosken<\/i>,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nonder grammofoongeschetter<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nen de scheve<\/i>, beschonken blikken<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nvan gaslantaarns<\/i>.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nIk was precies tien jaar ouder<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\ndan de eeuw<\/i>.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<\/div>
[p. 640]<\/div>
\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nDe zon ging onder in witte rouw<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nachter vogelkersbloesem<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\ndie neerdwarrelde als een fijne<\/i>,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\ngeurige<\/i>, droge regen<\/i>…<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nIn de wolken schemerde<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nhet bloederig schuim van Tsoesima<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nen over straat rolden landauers<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nmet de doden van nu<\/i>…<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nToen zou ons die voorjaarsavond<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\neen maskerade hebben geleken<\/i>,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\neen fe\u00ebriek karnaval<\/i>,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\neen vertoning au grand gala<\/i>…<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nVan dat huis is geen spaan gebleven<\/i>,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nde bomen in die laan zijn gerooid<\/i>.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nIn een museum rusten<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\ndie hoeden en schoentjes<\/i>.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nHoe leeg lijkt de hemel<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nop de plaats waar een toren omviel<\/i>.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nHoe stil lijkt het huis<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nwaar een zoon nooit terug is gekeerd<\/i>.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nOnontkoombaar als mijn geweten<\/i>,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nals de lucht<\/i>, ben je altijd bij mij<\/i>.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nMaar waarom roep je mij ter verantwoording?<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nO<\/i>, ik ken je getuigen:<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nde koepel van het station in Pavlovsk<\/i> –<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nzijn bogen<\/i>, verhit door muziek<\/i> –<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nen de waterval met de witte haarvracht<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nbij het Babolovski-paleis<\/i>.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n
[p. 641]<\/div>\r\n

Een lange cyclus die Achmatova gedeeltelijk in de jaren veertig en gedeeltelijk in de jaren vijftig heeft geschreven, behandelt het leven van de ik vanuit wisselende gezichtspunten. Er is onder deze Noordelijke elegie\u00ebn<\/i> een gedicht dat de sfeer in Rusland oproept aan het eind van de negentiende eeuw – de periode waarin de dichteres werd geboren, \u2018feilloos op tijd\u2019, zoals ze ironisch schrijft, om de \u2018onvergelijkelijke schouwspelen\u2019 van de twintigste eeuw niet te missen. Andere gedichten bevatten een algemene bespiegeling over het pijnlijke proces van de terugkeer naar een diep begraven verleden. Soms is het onderwerp ook een persoonlijke herinnering – Achmatova’s vroege literaire succes, haar samenwonen met Goemiljov en haar afscheid van een levensgezel uit de dertiger jaren die, net als haar zoon, werd gearresteerd. Het thema van de derde elegie is het gevoel van de spreekster door de geschiedenis van haar werkelijke leven te zijn beroofd. Tegenover degene die zij door de tijdsomstandigheden is geworden stelt ze in haar gedachten de vrouw die zij, wanneer haar bestaan niet telkens door de geschiedenis was ontwricht, geweest had kunnen<\/i> zijn. De vergelijking vervult haar met een stroom van emoties: verbazing, bitterheid, vervreemding en tenslotte ook een gevoel van eigenwaarde en de ontdekking van een mogelijkheid tot aanvaarden. De toon van dit gedicht, dat evenals de andere Noordelijke elegie\u00ebn<\/i> in rijmloze jamben is gesteld, is meditatief. Het ritme, vloeiend en gedragen, versterkt de suggestie van het rivierbeeld, waarin de spreekster haar levensloop projekteert:<\/p>\r\n\r\n

\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nIk ben<\/i>, als een rivier<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\ndoor een hard tijdperk omgeleid<\/i>.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nIk kreeg een ander leven. In een nieuwe bedding<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nloopt nu de stroom<\/i>, door een nieuw landschap<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nen ik herken mijn eigen oevers niet<\/i>.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nO<\/i>, hoeveel schouwspelen heb ik gemist<\/i>.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nMijn plaats bleef leeg terwijl het doek<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nopging en viel. Er waren zoveel vrienden<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\ndie ik niet eenmaal in mijn leven heb ontmoet<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nen zoveel steden met een silhouet<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\ndat mij tot tranen toe had kunnen roeren<\/i>.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<\/div>
[p. 642]<\/div>
\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nMaar er is \u00e9\u00e9n stad op de wereld die ik ken<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nen die ik ook met dichte ogen vind<\/i>.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nEn hoeveel verzen heb ik nooit geschreven<\/i>.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nZe zweven om mij<\/i>, een onzichtbaar koor<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\ndat mij wellicht nog eens zal wurgen<\/i>…<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nIk ken de oorsprong van de dingen en hun eind<\/i>,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nhet leven na het einde en iets anders<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nwaar ik in stilte aan voorbij zal gaan<\/i>.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nEen vrouw<\/i>, een vreemde<\/i>, houdt mijn plaats bezet<\/i>.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nZij draagt de naam die mij van jongsaf toebehoorde<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nen liet mij niet meer over dan een naampje<\/i>,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\neen holle klank<\/i>, waarvan ik alles<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nwat in mijn macht lag<\/i>, heb gemaakt<\/i>.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nIk zal het graf van iemand anders krijgen<\/i>.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nMaar als ik van daarginds<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nzou kunnen kijken naar mijn leven nu<\/i>,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nzou ik tenslotte ondervinden<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nwat afgunst is<\/i>…<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n

VI<\/h4>\r\n\r\n

Tot besluit wil ik een kort gedicht citeren uit Achmatova’s laatste levensjaren. Ze waren voor de dichteres althans uiterlijk een gelukkige periode. Vanaf 1956 – het jaar van de destalinisatie – werd haar naam zonder de gebruikelijke afkeurende termen in de pers genoemd. Haar zoon kwam terug uit Siberi\u00eb en weldra werd Achmatova’s werk opnieuw gedrukt. Behalve door gedachten over de dood en door herinneringen aan vroeger, worden de verzen die ze omstreeks haar zeventigste schreef gekenmerkt door een waardig besef van de kracht die haar persoon en haar po\u00ebzie in het na-Stalinistische Rusland vertegenwoordigden. Van deze kracht geeft het gedicht uit 1960 een kernachtige omschrijving. Onder de oppervlakte van een speels gezegde vat Achmatova de levenservaring samen van iemand\r\n<\/p>

[p. 643]<\/div>

die, als een van de weinigen van haar generatie, een uiteindelijke overwinning op de omstandigheden heeft behaald. De verwijzingen gaan terug naar de tijd van v\u00f3\u00f3r de revolutie – gesymboliseerd door de dichter Koezmin, die het voorwoord schreef bij Achmatova’s eerste bundel – en naar de jaren dertig en veertig met hun volle strafkampen. Zoals altijd bij Achmatova, is de ondertoon tragisch. De spreekster realiseert zich dat haar morele kracht het gevolg is van haar verbondenheid met degenen die, anders dan zijzelf, de ogenschijnlijke verliezers van het \u2018harde tijdperk\u2019 zijn geworden:<\/p>\r\n\r\n

\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nAls allen die mij in hun zielsnood<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nom hulp hebben gevraagd<\/i> –<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nalle vrome narren<\/i>, alle sprakelozen<\/i>,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\ninvaliden<\/i>, in de steek gelaten vrouwen<\/i>,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nzelfmoordenaars en dwangarbeiders<\/i> –<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nmij ieder \u00e9\u00e9n kopeke hadden toegestuurd<\/i>,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nzou ik nu rijker zijn dan<\/i> \u2018wie ook in Egypte<\/i>\u2019,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nzoals Koezmin<\/i>, de dichter<\/i>, dikwijls zei<\/i>…<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nMaar niemand die mij een kopeke stuurde<\/i>.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nZij gaven mij een deel mee van hun kracht<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nen ik werd sterker dan wie ook ter wereld<\/i> –<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nzodat zelfs<\/i> dit mij nu geen moeite kost<\/i>.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div><\/div>
\n

Over dit hoofdstuk\/artikel<\/h3>\n

Kees Verheul<\/a><\/p>\n

over Anna Achmatova<\/a><\/p>\n
\n<\/div>

\r\n
\r\n
\n
\r\n?<\/span><\/a>\r\n<\/dt>\r\n
De slavist Hans Boland bereidt een Achmatova-bloemlezing in onze taal voor, waarin hij ook de uiterlijke vorm van het origineel zo dicht mogelijk probeert te benaderen.<\/dd>\r\n<\/dl>\n<\/div>\r\n<\/div>
\r\n
\r\n
\n
\r\n?<\/span><\/a>\r\n<\/dt>\r\n
In een van haar latere gedichten schreef Achmatova:\n
Ik heb de vrouwen leren spreken…\n
Maar mijn God<\/i>, hoe krijg ik ze weer stil?<\/i>\r\n<\/dd>\r\n<\/dl>\n<\/div>\r\n<\/div><\/div><\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

[p. 626] Kees Verheul Negen gedichten van Achmatova met een inleiding I Anna Achmatova, de Russische dichteres die op 23 juni 1889, tijdens de regering van de voorlaatste tsaar, werd geboren en op 5 maart 1966, precies dertien jaar na Stalin, overleed, schreef op oudere leeftijd in een van haar cahiers het volgende versje: \u00a0… Lees verder <\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","class_list":["post-301049","dbnl","type-dbnl","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nKees Verheul Negen gedichten van Achmatova met een inleiding · Uitgeverij Van Oorschot<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/kees-verheulnegen-gedichten-van-achmatova-met-een-inleiding\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Kees Verheul Negen gedichten van Achmatova met een inleiding · Uitgeverij Van Oorschot\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"[p. 626] Kees Verheul Negen gedichten van Achmatova met een inleiding I Anna Achmatova, de Russische dichteres die op 23 juni 1889, tijdens de regering van de voorlaatste tsaar, werd geboren en op 5 maart 1966, precies dertien jaar na Stalin, overleed, schreef op oudere leeftijd in een van haar cahiers het volgende versje: \u00a0... Lees verder\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/kees-verheulnegen-gedichten-van-achmatova-met-een-inleiding\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Uitgeverij Van Oorschot\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-06-04T13:21:53+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"24 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/kees-verheulnegen-gedichten-van-achmatova-met-een-inleiding\/\",\"url\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/kees-verheulnegen-gedichten-van-achmatova-met-een-inleiding\/\",\"name\":\"Kees Verheul Negen gedichten van Achmatova met een inleiding · Uitgeverij Van Oorschot\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website\"},\"datePublished\":\"1978-12-31T23:01:03+00:00\",\"dateModified\":\"2021-06-04T13:21:53+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/kees-verheulnegen-gedichten-van-achmatova-met-een-inleiding\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/kees-verheulnegen-gedichten-van-achmatova-met-een-inleiding\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/kees-verheulnegen-gedichten-van-achmatova-met-een-inleiding\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"DBNL\",\"item\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Kees Verheul Negen gedichten van Achmatova met een inleiding\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/\",\"name\":\"Uitgeverij Van Oorschot\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Kees Verheul Negen gedichten van Achmatova met een inleiding · Uitgeverij Van Oorschot","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/kees-verheulnegen-gedichten-van-achmatova-met-een-inleiding\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Kees Verheul Negen gedichten van Achmatova met een inleiding · Uitgeverij Van Oorschot","og_description":"[p. 626] Kees Verheul Negen gedichten van Achmatova met een inleiding I Anna Achmatova, de Russische dichteres die op 23 juni 1889, tijdens de regering van de voorlaatste tsaar, werd geboren en op 5 maart 1966, precies dertien jaar na Stalin, overleed, schreef op oudere leeftijd in een van haar cahiers het volgende versje: \u00a0... Lees verder","og_url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/kees-verheulnegen-gedichten-van-achmatova-met-een-inleiding\/","og_site_name":"Uitgeverij Van Oorschot","article_modified_time":"2021-06-04T13:21:53+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"24 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/kees-verheulnegen-gedichten-van-achmatova-met-een-inleiding\/","url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/kees-verheulnegen-gedichten-van-achmatova-met-een-inleiding\/","name":"Kees Verheul Negen gedichten van Achmatova met een inleiding · Uitgeverij Van Oorschot","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website"},"datePublished":"1978-12-31T23:01:03+00:00","dateModified":"2021-06-04T13:21:53+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/kees-verheulnegen-gedichten-van-achmatova-met-een-inleiding\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/kees-verheulnegen-gedichten-van-achmatova-met-een-inleiding\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/kees-verheulnegen-gedichten-van-achmatova-met-een-inleiding\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"DBNL","item":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Kees Verheul Negen gedichten van Achmatova met een inleiding"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website","url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/","name":"Uitgeverij Van Oorschot","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/dbnl\/301049","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/dbnl"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/dbnl"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=301049"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=301049"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}