{"id":301299,"date":"1982-01-01T00:00:48","date_gmt":"1981-12-31T23:00:48","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/dbnl\/wiel-kustersentree-1\/"},"modified":"2021-06-04T15:05:05","modified_gmt":"2021-06-04T14:05:05","slug":"wiel-kustersentree-1","status":"publish","type":"dbnl","link":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/wiel-kustersentree-1\/","title":{"rendered":"Wiel Kusters\r\nEntree (1)"},"content":{"rendered":"
\r\n\r\n <\/interp><\/interp><\/interp><\/interp>
[p. 496]<\/div>\r\n<\/a>\r\n

\r\nWiel Kusters<\/i>\r\n\r\n
Entree (1)<\/h3>\r\n\r\n

De bomen van Beltjens<\/h4>\r\n\r\n

Nummer 28 is een Chinees restaurant.<\/p>\r\n\r\n

Ik heb gehoord, zeg ik, dat u zo’n mooie tuin hebt. \u2018Aan de Markt, achter nummer 28, bevindt zich een grote tuin, die zijn negentiende-eeuwse karakter vrijwel onveranderd heeft bewaard.\u2019 Mag ik hem eens zien? De vrouw achter het buffet herhaalt mijn woorden. Tuin, mooie tuin. Het klinkt als een vraag. De Chinees aan het tafeltje bij het aquarium komt overeind en loopt achter mij heen en weer. Ge\u00ebrgerd. Er zijn geen gasten. Mooie tuin? vraagt de Chinese. Ze weet wat ik bedoel, maar begrijpt niet wat ik wil. Ik ben niet in orde, ik zie het aan haar ogen. Als ik naar buiten loop, hoor ik hoe iemand met een luide tik het luikje van de keuken openschuift.<\/p>\r\n\r\n

\u00a0<\/p>\r\n\r\n

Via een gangetje langs de kerk bereik ik het restant van een stadswal, achter de huizen. De tuin van het restaurant blijkt van hier uit vrij toegankelijk. Er is een poort, maar die staat open. Ik had een gesloten tuin verwacht. Beltjens’ tijd is voorgoed voorbij. Of maakt dit feit nu juist een toegang mogelijk? Het voorbije verwildert. We lopen er, eerder dan we dachten, zelf verwilderend, in en uit.<\/p>\r\n\r\n

\u00a0<\/p>\r\n\r\n

Charles Beltjens werd in 1832 geboren, in Sittard. Het huis en de door mij gezochte tuin heeft hij tamelijk goed gekend. Hier woonde in zijn tijd F.C. de Borman, geneesheer. Een kunstlievende verzamelaar van artistieke gasten. Beltjens kwam in zijn cercle terecht als violist en dichter. Zijn verzen schreef hij in het Frans. Hij werd verliefd op de jongste der dochters-De\r\n<\/p>

[p. 497]<\/div>

Borman, Isabella, en had met haar menige ontmoeting in de tuin, waar ze hem opwachtte bij het poortje dat via de wal toegang bood (en dat dus wel een heel erg vrouwelijk poortje was). Veel meer is ons niet bekend van Beltjens’ omgang met dit meisje. Zeker is wel, dat hij op zekere dag naar Brussel vertrok, waar hij bittere verzen schreef. Pas in 1872 keerde hij naar Sittard terug. Dagelijks was hij sindsdien te vinden in het caf\u00e9 van \u2018Vatter\u2019 Schiffelers, drinkend, schrijvend, discussi\u00ebrend. Onder veel meer publiceert hij in 1881 in Parijs zijn lange gedicht Nox<\/i>. Hij verlangt naar verlossing uit de \u2018Y-grec inexplicable\u2019. Een huiveringwekkende formulering: het leven als vreemde letter, knellend benenpaar van een succubus.<\/p>\r\n\r\n

In de carnavalskrant begint men, naarmate hij ouder wordt, de spot met hem te drijven. De leerlingen van het jezu\u00efetencollege noemen hem Rinaldo Rinaldini. In 1891, het jaar na zijn overlijden, wordt hij in de Revue Belge herdacht met de publicatie van zijn gedicht Lamento<\/i> en een prijzend memento van Alfred de Vigny.<\/p>\r\n\r\n

\u00a0<\/p>\r\n\r\n

Ik loop de tuin van De Borman in. Geen gras, geen planten of struiken. Wel bomen. Voorin, bij de keuken van het restaurant, liggen grote lege voedselblikken. Ik draai me om en loop langzaam achteruit. Ik zie de bomen van Beltjens, rechtop in hun windloze tijd. Et l’espace et le temps ne peuvent rien sur nous. Al jaagt een ventilator ons vette walmen door de kruin.<\/p>\r\n\r\n

Jacob Hiegentlich: het vochtige park<\/h4>\r\n\r\n

De roman Onbewoonbare wereld<\/i> van Jacob Hiegentlich (1907-1940) is volgens Jeroen Brouwers in Maatstaf<\/i> 1982\/1 het enige boek van deze schrijver \u2018waarin een zelfmoord wordt beschreven en in indirecte zin (…) naar zelfmoord wordt verwezen.\u2019 Het is een onjuiste opmerking.<\/p>\r\n\r\n

\r\nOnbewoonbare wereld<\/i> verscheen in 1937. Twee jaar tevoren had Hiegentlich bij A.A.M. Stols in Maastricht zijn verhalenbundel Het vochtige park<\/i> gepubliceerd. Jeroen Brouwers, die uit het negatieve oordeel van Menno ter Braak over dit boek citeert, heeft de verhalen zelf blijkbaar niet gelezen: het verhaal \u2018De horoscoop\u2019 eindigt met een zelfmoord door verdrinking;\r\n<\/p>

[p. 498]<\/div>

\u2018L’invitation au voyage\u2019 suggereert het ontstaan van een zelfmoordplan.<\/p>\r\n\r\n

Brouwers’ stelligheid inzake Jacob Hiegentlichs occupatie met het zelfmoordthema mag roekeloos heten, temeer daar ze mede aanleiding geeft tot deze conclusie: \u2018Hiegentlich is de enige Nederlandstalige schrijver-zelf-moordenaar die een \u00e0ndere zelfmoordmethode heeft beschreven dan die waarmee hij later zijn eigen zelfmoord zou volvoeren.\u2019 (Hij nam vergif in; in Onbewoonbare wereld<\/i> wordt een revolver gebruikt). Brouwers waagt hier een gok… en wint, wat hem gezien de sympathie waarmee hij over Hiegentlich schrijft van harte gegund is. De schilder Van Wessem uit \u2018De horoscoop\u2019 verdrinkt zich, zoals ik al vermeldde. Geen gif dus, maar dat kon Jeroen Brouwers niet weten, gezien zijn onbekendheid met Het vochtige park<\/i>. Ik teken hier overigens meteen bij aan, dat de werken van Jacob Hiegentlich zelfs voor de meest volhardende bibliotheekbezoeker vrijwel onbereikbaar zijn geworden. Welke uitgever waagt eens een herdruk van bijvoorbeeld de roman Met de stroom mee<\/i>?<\/p>\r\n\r\n

\u00a0<\/p>\r\n\r\n

De hoofdpersoon uit \u2018L’invitation au voyage\u2019 – de titel herinnert aan een gedicht van Baudelaire – is een vrouw die terugblikt op haar leven met een invalide en impotent geworden man. Bijzondere herinneringen heeft ze aan hun beider verblijf in een Duitse badplaats. In deze stad, die zich op grond van een aantal topografische bijzonderheden gemakkelijk laat identificeren als Aken, heeft het echtpaar kennisgemaakt met een uit Amsterdam afkomstige jongeman, Goldschmitt, die \u2018’n vreeselijken zenuwschok\u2019 heeft gehad. Zijn genezing wordt door zijn vriendschappelijke omgang met de invalide aanmerkelijk bevorderd. De geleidelijke toenadering tussen hem en de vrouwelijke hoofdpersoon blijft beperkt tot een wilde kus: \u2018En toen niet meer. Hij sprak met droogsnikkende stem, dat hij dat niet mocht, dat zij de vrouw was van z’n vriend. En toen is hij den volgenden morgen afgereisd.\u2019<\/p>\r\n\r\n

Het ziet ernaar uit dat Hiegentlich voor het schrijven van dit en andere verhalen uit Het vochtige park<\/i> bij Freud in de leer is gegaan. De vrouw die hij beschrijft is in haar verlangens teleurgesteld en ervaart hoe haar weerzin tegen de man voor wie ze \u2018haar leven opoffert\u2019 omslaat in schuldgevoelens en afschuw van zichzelf. Hoe kan ze h\u00e9m verraden, \u2018die eens alles geweest\r\n<\/p>

[p. 499]<\/div>

was.\u2019 Met de toenemende paralysie van haar man keren de beangstigende dromen terug, die ze op haar twee\u00ebntwintigste had, \u2018altoos het zelfde, beangstigende motief: ze was in ‘n boom geklommen, keek uit naar den trein die naderde, naderde, maar nimmer stilhield – langs haar, onder haar wegdonderde. Tot ze met den scheikundige huwde (…). Toen droomde ze niet meer.\u2019<\/p>\r\n\r\n

Hiegentlich wil zonder twijfel dat we de zich herhalende droom van de trein als een symbool van afwachtend verlangen zien. Natuurlijk klimt zij in zijn droomscenario niet voor niets in een boom. En die trein kan, afgezien van de mogelijkheid dat hij stopt en er iemand uitstapt, ook wel iets fallisch beduiden.<\/p>\r\n\r\n

Er is in \u2018L’invitation au voyage\u2019 wel meer dat zich in Freuds sexuele sferen beweegt, zoals het merkwaardige gedoe met de hak van een damesschoen, die ergens in de bossen bij Aken ligt en die, het verhaal is er naar, bij de lezer gedachten aan androgynie of homosexualiteit moet activeren. Goldschmitt maakt vanuit zijn hotel geregeld een \u2018babyachtige bedevaart naar den dameshak.\u2019 De vrouwelijke hoofdpersoon zet deze gewoonte na zijn vertrek nog een tijdje voort, neemt de hak tenslotte zelfs mee naar huis, maar gooit hem, terug in Nederland, plotseling uit de trein, alsof ze zich realiseert dat Goldschmitt zich in zijn halfironische passie voor deze fetisj als een \u2018onechte\u2019 man heeft gemanifesteerd. Heeft hij haar impotente echtgenoot trouwens niet voorgehouden, \u2018dat de grootsten, Nietzsche of Flaubert, juist zich er geheel van onthouden hebben? Men geeft z’n kracht aan ‘t een, \u00f3f aan ‘t ander, men moet kiezen tusschen ‘t leven in den geest of in de natuur.\u2019<\/p>\r\n\r\n

Wanneer we nu terugkeren naar het droombeeld van de trein, dan merken we op, dat Hiegentlich er in de loop van zijn verhaal in slaagt de \u2018puur\u2019 sexuele betekenis hiervan met een andere uit te breiden. Zwaar wegen doodsgedachten mee. Ook hier is Freud niet ver. De dromen heten van meet af aan \u2018beangstigend\u2019. Bovendien schrijft Hiegentlich met zo veel nadruk dat de trein steeds langs<\/i> haar, onder<\/i> haar wegdondert, dat de lezer als vanzelf ook de mogelijkheid van \u2018over<\/i> haar\u2019 begint te overwegen. Het verlangen naar bevrediging slaat om in een verlangen naar de dood. \u2018Ze wist immers dat de wereld anders was, dat onder alle schijnschoon het\r\n<\/p>

[p. 500]<\/div>

meineedige valsche hart klopte, dat de bevrediging d\u00e0\u00e0r evenmin, als bij haar zieken man te vinden was.\u2019<\/p>\r\n\r\n

Wie niet meer wil wachten, moet zelf op reis. De trein die niemand brengt, neemt je vast wel mee, ook zonder dat hij stopt. Dat lijkt me de \u2018uitkomst\u2019 van Hiegentlichs verhaal. De vrouw heeft tegen het einde het gevoel dat iemand haar drie maal zachtjes op de rug klopt, of iemand haar roept. Onder een voorwendsel verlaat ze het huis, invit\u00e9e au voyage.<\/p>\r\n\r\n

\u00a0<\/p>\r\n\r\n

In \u2018De horoscoop\u2019 vertelt Hiegentlich over het einde van de schilder Van Wessem. Dat einde komt niet als een verrassing: Van Wessem sterft een noodlottige<\/i> dood, overeenkomstig een voorspelling in \u2018den bijgeloovigen brief\u2019, zijn horoscoop, die hij zich – niet zonder g\u00eane – heeft laten sturen. \u2018Wat absoluut dringend noodig is voor d\u00e9zen Stiermensch is de liefde. (Hiegentlich, geboren 30 april, was zelf een Stier. – W.K.) De liefde moet hij leeren kennen. Gebeurt dit niet, dan komt de catastrofe van zijn leven. Er staat ook dat zijn kunst zoo bizonder is, dat weet hij. De liefde moet hij leeren kennen. Het is ‘n banaal zinnetje. Maar wat is dit alles gruwelijk geheimzinnig voor dezen kinderlijken, mooidikken man. En weerom leest hij dat hij noodzakelijk de liefde moet leeren kennen. Maar hoe? En dan jacht het bijziend oog naar ‘t einde: het water zal hem ten verderve voeren.\u2019<\/p>\r\n\r\n

Van Wessems tekeningen en pastels geven uitdrukking aan wat wij nu een pedofiele geaardheid zouden noemen. \u2018Zij stellen voor ‘t meerendeel onvolwassen meisjes voor van knaapachtige slankheid, (…) jong, onvolgroeid, de onaanraakbare, wazige idealen. (…) Het bruine, slanke meisje met de blauwzwarte vlechten, het is naar ‘n vage foto gemaakt. En dan de dansende, badende en mijmerende kinderlichamen.\u2019<\/p>\r\n\r\n

Van Wessem dwaalt graag langs meisjesscholen, \u2018waar dansende vlechten op smalle ruggen hem in vervoering brachten.\u2019 Zijn gefantaseerde omgang met hen heeft echter \u2018niets onzedelijks. Enkel maar streelen, of optillen en spelend ermee gooien, dat ze juichten met vroolijke oogen van plezier.\u2019<\/p>\r\n\r\n

Bij een zin als die over de meisjesscholen denken we anno 1982 aan het werk van Louis Paul Boon. Maar ook een gedicht als \u2018Over kinderen\u2019 van Jan Hanlo (\u2018ieder kind is van marmer\u2019) staat Hiegentlich terzijde. Tijdens\r\n<\/p>

[p. 501]<\/div>

een nogal treurig rendez-vous met een prostitu\u00e9e, vlak voor zijn dood, denkt Van Wessem met spijt aan \u2018de schoonheden van zijn atelier, dit vleesch was week en slap, hij had zich ‘t heel anders voorgesteld, onaanraakbaar, gloed onder hard marmer<\/i>.\u2019 (Mijn cursivering). Weer een andere passage, die waarin sprake is van het onvoltooide meesterwerk \u2018Leda met de zwaan\u2019, maakt associaties mogelijk met Lydia en de zwaan<\/i> (1963), de onlangs herdrukte roman van Jos Ruting. Bij Ruting droomt een tienjarig meisje dat zij, overeenkomstig het bekende verhaal van Zeus en Leda, door een zwaan bezeten wordt. Van Wessems getekende Leda-verbeelding is een uiterst merkwaardige: \u2018Leda stond er op met heerlijk open mond, maar de zwaan was er niet, hij wist niet waar hij die zetten zou…\u2019 De afloop van het verhaal maakt het mogelijk aan dit compositorische probleem een \u2018diepere\u2019 betekenis te hechten. Van Wessem verdrinkt zich in de vijver van het park. En dit is wat daar dan staat: \u2018Met doffen plons viel zijn lichaam in het water. De zwanen werden wakker en begonnen te schreeuwen.\u2019<\/p>\r\n\r\n

De zwaan die Van Wessem al tekenende niet weet te plaatsen<\/i>, die zwaan is hijzelf. Ze symboliseert zijn dubbelzinnige en onmogelijke verlangen naar zowel \u2018goddelijke, verlangende reinheid\u2019 als sensualiteit. Zeus’ handige metamorfose suggereert dat het mogelijk is \u2018als een ander\u2019 toe te geven aan zijn lusten. Maar Van Wessems zinnelijkheid, lange tijd gekoesterd en achter de hand gehouden als \u2018’t waardeloze fonds van zijn leven\u2019, is na zijn fundamenteel onbevredigende ervaring met een prostitu\u00e9e afgestorven. Daarmee heeft hij zijn laatste en enige illusie, de gedachte dat er op het niveau van de zinnen iets superieurs mogelijk<\/i> is, verloren. Zijn dood temidden van zwanen doet zich in dit verband als uiterst betekenisvol voor. Net zo betekenisvol als het feit dat dit, kort na zijn matte verzinken in een vrouw, in een vijver<\/i> gebeurt. In een park<\/i> bovendien, dat op de derde pagina van het verhaal \u2018vochtig en teeder\u2019 is genoemd: \u2018Hij was nu al over de vijftig. ‘n Heele leeftijd. En nooit ‘n vrouw beroerd. Hij nam zijn weg door ‘t park. Dat was vochtig en teeder.\u2019<\/p>\r\n\r\n

[p. 502]<\/div>\r\n

Jan Hanlo: overweging en conclusie<\/h4>\r\n\r\n

Jan Hanlo’s \u2018Overweging met lyrische component\u2019, een gedicht uit 1947, kreeg in 1951 een vervolg: \u2018Conclusie met impliciete gegevens\u2019.<\/p>\r\n\r\n

Over het verband tussen beide gedichten – men vindt ze op de bladzijden 53 en 89 van de Verzamelde gedichten<\/i> – zei de dichter in 1964 tegen Bernlef & Schippers (Wat zij bedoelen<\/i>): \u2018Het tweede is de uitleg van het eerste.\u2019<\/p>\r\n\r\n

De \u2018Overweging met lyrische component\u2019 had zo’n toelichting ook wel nodig. Niet omdat ze moeilijk toegankelijk zou zijn, maar omdat ze, juist als specimen van wat je gedachtenlyriek kunt noemen, een zekere logica ontbeert.<\/p>\r\n\r\n

\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nEen jongen – tussen zijn kameraden – lachte<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nIk ving toevallig zijn lach op<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nEn deze doofde niet uit<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nOf werd niet veranderd<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nWaarom was hij zo<\/i> mooi toen hij lachte<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nNiemand z\u00e1g hem toch<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n

Vooral die laatste regel wekt bevreemding: \u2018ik\u2019 ziet hem toch? In het vervolggedicht worden mooi zijn<\/i> en lachen<\/i> ge\u00efnterpreteerd als verweer tegen een plagerige opmerking.<\/p>\r\n\r\n

\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nDe anderen konden haar immers<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nbij nader inzien heel g\u00f3\u00e9d zien<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n

Dat de lach gezien k\u00f3n worden, en dat het in \u2018Overweging met lyrische component\u2019 vooral op deze mogelijkheid<\/i> aankomt, is iedere lezer, dunkt me, onmiddellijk duidelijk geweest. De traagheid die Hanlo’s overpeinzing in etappen kenmerkt, is voor mij de lyrische component van beide gedichten. We hebben hier te maken met een vier jaar lang in stand gebleven verwarring. Voor de lezer die Hanlo’s Verzamelde gedichten<\/i> in chronologische\r\n<\/p>

[p. 503]<\/div>

volgorde leest, vallen die jaren samen met twee\u00ebndertig gedichten. Opmerkelijk is wel, dat \u2018een jongen\u2019 is veranderd in \u2018zij\u2019: een verschuivinkje dat de heel eigen aard van het tweede gedicht accentueert. Hierin wordt een \u2018probleem\u2019 opgelost: de concrete, historische situatie van toen (betrof het een jongen of een meisje, waar was het en wanneer?) doet volstrekt niet meer ter zake.<\/p>\r\n\r\n

Dan is er nog iets. Het feit dat zijn of haar lach niet uitdoofde of veranderde toen de dichter hem opving, mocht in \u2018Overweging met lyrische component\u2019 blijkbaar niet worden uitgelegd als een uiting van onbekommerdheid of sympathie jegens de waarnemer. In dat eerste gedicht ging Hanlo er vanuit, dat de jongen zich ongezien achtte, omdat zijn kameraden hem niet zagen<\/i>. En omdat hij aan de buitenstaander Hanlo geen boodschap had. In \u2018Conclusie met impliciete gegevens\u2019 echter is de zichzelf uitvlakkende observator van toen duidelijk aanwezig. De niet gedoofde en onveranderde lach is eindelijk zijn deel geworden:<\/p>\r\n\r\n

\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nIk denk dat het was omdat men<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\ntoevallig ook mij juist geplaagd had<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nmet iets dat het beste door lachen gered werd<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nGelijk voelt zich vrij bij gelijk<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n

In 1935 verschenen de Verzamelde verzen<\/i> van J.H. Leopold, bezorgd door P.N. van Eyck. In het jaar van \u2018Conclusie met impliciete gegevens\u2019 volgde de uitgave van Verzameld Werk I. Verzen. Fragmenten<\/i>. Temidden van de \u2018Schetsen en fragmenten\u2019 vinden we in beide Leopold-edities deze regels:<\/p>\r\n\r\n

\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nIk ben nabij: ik ben aan u verschenen:<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nwanneer gij<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nzonder om iets te denken<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nonbezorgd<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\ndruk lacht<\/i>,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\ngij ziet mij<\/i>, maar een wenk<\/i>, een teeken<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\ndoor u en mij geweten<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n
[p. 504]<\/div>\r\n

…Hier stokt het gedicht. Na lezing van Hanlo’s \u2018Overweging\u2019 en \u2018Conclusie\u2019 denk ik dat hij Leopolds fragment zou hebben voltooid met de woorden<\/p>\r\n\r\n

\u00a0<\/p>\r\n\r\n

is uwe lach.<\/p><\/div>

\n

Over dit hoofdstuk\/artikel<\/h3>\n

Wiel Kusters<\/a><\/p>\n

over Charles Beltjens<\/a><\/p>\n

over Jacob Hiegentlich<\/a><\/p>\n

over Jan Hanlo<\/a><\/p>\n
\n<\/div><\/div><\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

[p. 496] Wiel Kusters Entree (1) De bomen van Beltjens Nummer 28 is een Chinees restaurant. Ik heb gehoord, zeg ik, dat u zo’n mooie tuin hebt. \u2018Aan de Markt, achter nummer 28, bevindt zich een grote tuin, die zijn negentiende-eeuwse karakter vrijwel onveranderd heeft bewaard.\u2019 Mag ik hem eens zien? De vrouw achter het… Lees verder <\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","class_list":["post-301299","dbnl","type-dbnl","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nWiel Kusters Entree (1) · Uitgeverij Van Oorschot<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/wiel-kustersentree-1\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Wiel Kusters Entree (1) · Uitgeverij Van Oorschot\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"[p. 496] Wiel Kusters Entree (1) De bomen van Beltjens Nummer 28 is een Chinees restaurant. Ik heb gehoord, zeg ik, dat u zo’n mooie tuin hebt. \u2018Aan de Markt, achter nummer 28, bevindt zich een grote tuin, die zijn negentiende-eeuwse karakter vrijwel onveranderd heeft bewaard.\u2019 Mag ik hem eens zien? De vrouw achter het... Lees verder\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/wiel-kustersentree-1\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Uitgeverij Van Oorschot\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-06-04T14:05:05+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"13 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/wiel-kustersentree-1\/\",\"url\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/wiel-kustersentree-1\/\",\"name\":\"Wiel Kusters Entree (1) · Uitgeverij Van Oorschot\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website\"},\"datePublished\":\"1981-12-31T23:00:48+00:00\",\"dateModified\":\"2021-06-04T14:05:05+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/wiel-kustersentree-1\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/wiel-kustersentree-1\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/wiel-kustersentree-1\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"DBNL\",\"item\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Wiel Kusters Entree (1)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/\",\"name\":\"Uitgeverij Van Oorschot\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Wiel Kusters Entree (1) · Uitgeverij Van Oorschot","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/wiel-kustersentree-1\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Wiel Kusters Entree (1) · Uitgeverij Van Oorschot","og_description":"[p. 496] Wiel Kusters Entree (1) De bomen van Beltjens Nummer 28 is een Chinees restaurant. Ik heb gehoord, zeg ik, dat u zo’n mooie tuin hebt. \u2018Aan de Markt, achter nummer 28, bevindt zich een grote tuin, die zijn negentiende-eeuwse karakter vrijwel onveranderd heeft bewaard.\u2019 Mag ik hem eens zien? De vrouw achter het... Lees verder","og_url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/wiel-kustersentree-1\/","og_site_name":"Uitgeverij Van Oorschot","article_modified_time":"2021-06-04T14:05:05+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"13 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/wiel-kustersentree-1\/","url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/wiel-kustersentree-1\/","name":"Wiel Kusters Entree (1) · Uitgeverij Van Oorschot","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website"},"datePublished":"1981-12-31T23:00:48+00:00","dateModified":"2021-06-04T14:05:05+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/wiel-kustersentree-1\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/wiel-kustersentree-1\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/wiel-kustersentree-1\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"DBNL","item":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Wiel Kusters Entree (1)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website","url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/","name":"Uitgeverij Van Oorschot","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/dbnl\/301299","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/dbnl"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/dbnl"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=301299"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=301299"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}