{"id":301713,"date":"1986-01-01T00:00:26","date_gmt":"1985-12-31T23:00:26","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/dbnl\/jan-paul-hinrichseen-bulgaars-geweten\/"},"modified":"2021-06-04T15:07:20","modified_gmt":"2021-06-04T14:07:20","slug":"jan-paul-hinrichseen-bulgaars-geweten","status":"publish","type":"dbnl","link":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/jan-paul-hinrichseen-bulgaars-geweten\/","title":{"rendered":"Jan Paul Hinrichs\r\n\r\nEen Bulgaars geweten"},"content":{"rendered":"<div class=\"wp-block-columns alignwide is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\"><div class=\"wp-block-column dbnl-links is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:66.66%\">\r\n\r\n <interp type=\"primair\" value=\"hinr002\"><\/interp><div class=\"pb\" id=\"p36\">[p. 36]<\/div>\r\n<a name=\"24\"><\/a>\r\n<h3>\r\n<i>Jan Paul Hinrichs<\/i>\r\n\r\n<br>\r\nEen Bulgaars geweten<\/h3>\r\n\r\n<p>Nog altijd roert zich de Balkan: enige jaren geleden zorgden Albanezen in het Joegoslavische Kosovo voor ongeregeldheden, men hoort wel eens wat over Grieken die in Albani\u00eb onderdrukt zouden worden, en menigeen zal in 1985 uit berichten over onlusten in afgelegen delen van Bulgarije voor het eerst begrepen hebben, dat honderdduizenden Bulgaren eigenlijk Turken zijn. Aan de mengelmoes van volken, waardoor de Balkan van oudsher de reputatie van een roerig gebied heeft, is tot op de dag van vandaag geen einde gekomen. Niettemin hebben de ineenkrimping van het Ottomaanse rijk en, na de Tweede Wereldoorlog, de hermetische afsluiting van de Albaanse en Bulgaarse grenzen de Balkan ingrijpend gewijzigd.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">Hoe normaal het in zijn tijd was, ondenkbaar is in onze tijd een leven als van Atanas Daltsjev, een dichter wiens vooraanstaande plaats in de Bulgaarse letteren in buitenlandse publicaties telkenmale wordt benadrukt, maar die lange tijd van offici\u00eble zijde in zijn vaderland veel minder waardering kreeg. Hij werd in 1904 geboren in Thessaloniki, toentertijd een cosmopolitische stad, waar Turken, Bulgaren en Grieken woonden, maar waar nazaten van uit Spanje gevluchte joden de meerderheid van de bevolking vormden. In een prozagedicht keerde Daltsjev naar zijn geboortestad terug:<\/p>\r\n\r\n<div class=\"poem\">\r\n\r\n<div class=\"poem-head\">De koekoek<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">Ik begrijp de mensen niet die<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">naar waarzeggers en helderzienden gaan<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">en met bonen en horoscopen<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">willen ontdekken wat hen<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<\/div><div class=\"pb\" id=\"p37\">[p. 37]<\/div><div class=\"poem-small-margins\">\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">in de toekomst wacht. Wat voor troost<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">en zin zit er in het beleven<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">van wat al bekend is? Het geheimzinnige boek<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">van het leven moeten we<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">bladzijde voor bladzijde lezen, vol hoop,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">zonder vooruit te kijken. En wie<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">in de greep van slechte nieuwsgierigheid<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">of duivelse driestheid<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">het gordijn der dagen wil optillen,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">vindt het leven niet, maar de dood.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\u00a0<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">Als kind in Thessaloniki liep ik in de lente<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">met mijn grootmoeder langs de Turkse kazernes.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">Achter de gele hoge muren<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">hoopten zich ordeloos en opgewonden,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">als kwam er storm, de donkere en groene wolken<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">van de bomen samen. En ik herinner me,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">daar klonk altijd het roepen<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">van een koekoek. En omdat ik wist<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">dat koekoeken voorspellen hoeveel<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">jaar je zal leven, rende ik weg,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">bedekte met beide handen mijn oren,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">om niet te horen wat deze bovenmenselijke stem<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">voorspelde, onzichtbaar en angstaanjagend,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">vanuit de dichte duisternis van het loof.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<\/div>\r\n\r\n<p>1963<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">\u00a0<\/p>\r\n\r\n<p>Daltsjevs vader was advocaat en lid van het parlement van Turkije, dat Thraci\u00eb tot 1913 bestuurde. Toen hij vier was, vertrok het gezin naar Istanboel en vandaar kort voor het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog naar Bulgarije. In Sofia ging Daltsjev naar school en de universiteit. In 1927, na be\u00ebindiging van zijn studie filosofie, ging hij voor twee jaar op Bildungsreise naar Itali\u00eb en Frankrijk. Terug in Bulgarije was hij een aantal jaren in de provincie als leraar werkzaam, in de jaren 1936-1939 verbleef hij\r\n<\/p><div class=\"pb\" id=\"p38\">[p. 38]<\/div><p>weer in Frankrijk en Istanboel. Daarna bekleedde Daltsjev, die op foto&#8217;s een even beminnelijke als verstrooide indruk maakt, tot zijn pensionering diverse functies in het onderwijs te Sofia.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">Vanuit het perspectief van de hedendaagse Bulgaar was Daltsjev een bereisd man: Thessaloniki en Istanboel zijn nu, nadat deze steden eeuwenlang niet achter een grens hadden gelegen, even onbereikbaar als Parijs. Maar uit zijn werk komt Daltsjev in de eerste plaats naar voren als een man die overal alleen was en binnenskamers verbleef. Toen hij Parijs verliet, kon hij zijn verblijf van een jaar in vier regels afdoen:<\/p>\r\n\r\n<div class=\"poem\">\r\n\r\n<div class=\"poem-head\">Bij het vertrek<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">Waarover moet ik bedroefd zijn?<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">Een geliefde of een kennis had ik niet;<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">ik liep en nam mijn hoed in deze stad<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">alleen af voor de winden.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<\/div>\r\n\r\n<p>1929<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">Als hij zeven jaar later terug is in Frankrijk, is hij niet minder alleen. Een van de gedichten in proza die hij in 1967 onder de titel <i>Fragmenten<\/i> publiceerde, maakt duidelijk hoe Daltsjevs dagen eruit zagen:<\/p>\r\n\r\n<h4>De bibliotheek<\/h4>\r\n\r\n<p>In Toulouse werkte ik overdag in de openbare bibliotheek, maar ik hield ervan om &#8216;s avonds naar de universiteitsbibliotheek te gaan. &#8216;s Avonds was het daar mooier. De grote kroonluchters aan het plafond brandden niet, de muren verdwenen in de zaal waardoor het er ruimer werd, er ontstond een soort halfduister, waarin boven de tafels hier en daar lampen met groene kappen stilletjes brandden. En wie weet zag het er vanwege het duister nog stiller uit. Ik had niet het gevoel dat ik me in een afgesloten ruimte bevond. Het leek of ik ergens buiten was, in de nacht, op het veld. De groene lampenkappen riepen in mijn bewustzijn voorstellingen van bladeren, bomen, lichtkevers en maanlicht op.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">De bibliotheek werd bezocht door een klein aantal studenten, dat een\r\n<\/p><div class=\"pb\" id=\"p39\">[p. 39]<\/div><p>gelukkige uitzondering vormde op hun collega&#8217;s, liefhebbers van bioscopen, kroegen en andere vrolijke instellingen. Er kwamen ook een paar lange negers die kleurige kleren droegen. Hun gezichten vloeiden samen met de duisternis. En het was een beetje angstaanjagend, om, opgeschrikt door het onvermoede kraken van het parket, je ogen die nog vol onwerkelijke beelden zijn op te slaan van het boek, om te zien hoe als in een nachtmerrie een gestalte naar je toezweefde, een leeg kostuum zonder hoofd en handen.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">\u00a0<\/p>\r\n\r\n<p>Een sc\u00e8ne als bovenstaande had zich net zo goed in Sofia of Istanboel kunnen afspelen: de eigen innerlijke wereld vormde zijn enige decor. Maar ook in de beschrijving daarvan was Daltsjev weinig mededeelzaam, want als dichter was hij heel streng voor zichzelf: zijn eerste drie bundels, <i>Venster<\/i> (1926), <i>Gedichten<\/i> (1928) en <i>Parijs<\/i> (1930) bevatten maar 43 gedichten. Na een vierde bundel, <i>De engel van Chartres<\/i> (1943), duurde het meer dan twintig jaar eer een nieuwe bundel verscheen, <i>Gedichten<\/i> (1965). Dit lange zwijgen had veel te maken met het aantreden van een communistisch regime in Bulgarije, dat zijn po\u00ebzie als \u2018bourgeois\u2019 en \u2018pessimistisch\u2019 bestempelde, maar hem uiteindelijk schoorvoetend moest rehabiliteren. In 1978, het jaar van zijn dood, verscheen Daltsjevs verzameld werk; de uitgave bevat 74 gedichten en ongeveer 180 bladzijden \u2018fragmenten, gedachten en indrukken\u2019.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">Daltsjevs gedichten zijn soms berijmd, soms zijn het blanke verzen. Het verschil maakt voor de toon weinig uit: al zijn gedichten blinken uit door een karig taalgebruik en een grote nuchterheid; goedkope symbolen of pretentieuze metaforen treffen we er niet in aan. En steeds hebben we met dezelfde vereenzaamde intellectueel te maken, die peinst over boeken, de tijd, herinneringen, liefdeloosheid en de dood:<\/p>\r\n\r\n<div class=\"poem\">\r\n\r\n<div class=\"poem-head\">De boeken<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">Het boek ligt voor mij open,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">dag en nacht;<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">steeds alleen, ik ken de mensen<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">en de wereld niet.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<\/div><div class=\"pb\" id=\"p40\">[p. 40]<\/div><div class=\"poem-small-margins\">\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">De vogels vliegen af en aan,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">een dag brandt weg, gaat onder:<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">vermoeid sla ik de dagen<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">als bladzijden om.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\u00a0<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">Jaren lees je over het vreemde<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">leven van een vreemde,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">maar het jouwe, voor niemand nodig,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">gaat dof en leeg voorbij.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\u00a0<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">Nooit bereikte je me,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">o roep van de liefde,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">en om boeken verspeelde ik<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">het leven en de wereld.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<\/div>\r\n\r\n<p>1926<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">In zijn latere gedichten beeldt Daltsjev zich graag af als een wereldvreemde die door de mensen wordt geschuwd:<\/p>\r\n\r\n<div class=\"poem\">\r\n\r\n<div class=\"poem-head\">Uiteindelijk sterft ook het hart<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">De stroomversnelling der jaren voert alles af.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">Uiteindelijk sterft ook het hart.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">Onverschillig loop je je vijand voorbij,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">je houdt op te willen en te zoeken.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">\u00a0<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">Als je degene die je lief had ontmoet,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">weet je haar niets te zeggen.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">Voor jou trekt zelfs een bedelaar<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"\n\t\t\t\tline\n\t\t\t\t\">\r\n<div class=\"line-nr\">\u00a0<\/div>\r\n<div class=\"line-content-container\">\r\n<div class=\"line-content\">zijn grove hand verward weer terug.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<\/div>\r\n\r\n<p>1956<\/p>\r\n<div class=\"pb\" id=\"p41\">[p. 41]<\/div>\r\n<p>Binnen de Bulgaarse letteren is Atanas Daltsjev een eiland van rust. Hij begon te publiceren in een tijd dat in Bulgarije het symbolisme de boventoon voerde, met alle onbeheerste barok van dien. Na 1944 kwamen de socialistisch-realistische normen, die literatuur vol gemaakt pathos en na\u00efef patriottisme ten gevolge hadden. Daltsjev heeft zich daar nooit aan onderworpen. Toen in het midden van de jaren zestig het culturele klimaat wat milder was geworden en Daltsjev zijn gedichten weer mocht publiceren, werd hij meteen een inspiratiebron voor een nieuwe generatie auteurs.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">Het is dan ook geen wonder dat het slachtoffer van de Londense parapluiemoord van 1978, de Bulgaarse schrijver Georgi Markov, in zijn postuum verschenen <i>Literaire essays<\/i> (Parijs, 1982) twee enthousiaste stukken aan Daltsjev wijdde. In \u2018In memoriam Atanas Daltsjev\u2019 schreef Markov, kort voor zijn eigen dood: \u2018Van de hele generatie Bulgaarse dichters die tot in onze dagen leefden, bleef Atanas Daltsjev het meest trouw aan zichzelf&#8230; Hij hield ervan zich met jonge dichters en schrijvers te omgeven, die in hem de karaktereigenschappen vonden die in het huidige Bulgarije wel het meest gemist worden &#8211; waardigheid en wijsheid. Aan de andere kant uitte Daltsjev een onverholen minachting voor de offici\u00eble schrijverswereld, voor de door het regime gecre\u00eberde burocratie&#8230; Iedereen begreep dat Daltsjev niets gemeen had met hen die hem eerst negeerden en later, koketterend met zijn natuurlijke autoriteit en populariteit, titels en ordes toekenden, die hij nooit heeft gewild. Je krijgt een heel raar gevoel als je een offici\u00eble necrologie leest in de <i>Rabotnitsjesko delo<\/i> (communistische partijkrant, <span class=\"small-caps\">jph<\/span>), ondertekend door mensen die Daltsjev nooit gewaardeerd, begrepen of zelfs gelezen hebben. Nog veel vreemder is het dat in deze necrologie Daltsjev eigenschappen worden toegeschreven die hij nooit heeft bezeten\u2019.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">Georgi Markov was voor zijn vlucht naar het Westen een auteur die in de hoogste partijkringen verkeerde. Daltsjev heeft nooit zo&#8217;n ommezwaai gemaakt. Zijn kritiek uitte hij bedekt, maar voor de goede verstaander begrijpelijk, in veel van zijn <i>Fragmenten<\/i>:<\/p>\r\n\r\n\r\n<h4>De levenden en de doden<\/h4>\r\n\r\n<p>Het valt in Frankrijk op dat het nieuwe in gemeenschap met het oude leeft,\r\n<\/p><div class=\"pb\" id=\"p42\">[p. 42]<\/div><p>dat het heden het oude niet verstoot, maar naast en met het verleden leeft. En de mensen verbannen daar hun doden, zoals elders, niet naar een plaats buiten de stad: de begraafplaatsen zijn midden in de gemeente.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">Ik herinner me begraafplaatsen in Montparnasse, waar het laatste graf vlak naast het eerste huis stond. De levende en de dode wonen bij elkaar en als ze elkaar ontmoeten, zullen ze zeker als goede buren een gesprek voeren.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">\u00a0<\/p>\r\n\r\n<p>Een stukje als dit is te lezen als een verwijzing naar de culturele armoede van een communistisch land, waarin oude waarden vernietigd worden en allerlei mensen uit de geschiedenis worden weggeschrapt. Als proza\u00efst en essayist komt Daltjsev de eer toe dat hij namen van tal van Bulgaren, die na 1944 aanvankelijk niet meer genoemd mochten worden, voor het eerst weer door de censuur wist te loodsen.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">In Bulgarije kan een schrijver zich het nauwelijks veroorloven om dissident te zijn: het regime treedt onverbiddelijk op en de steun die menig gevangen Russisch of Pools auteur vanuit het Westen krijgt, is voor een Bulgaar ondenkbaar. Vluchten heeft ook weinig zin: je kunt je werk in het Westen weliswaar priv\u00e9 uitgeven, maar de markt voor Bulgaarse uitgaven is klein en de belangstelling van vertalers nog geringer. De enige schrijver die het lukte als emigrant vaste grond onder de voeten te krijgen, Georgi Markov, moest zijn onthullende radiopraatjes en opstellen met de dood bekopen, dit geheel in de traditie van de Bulgaarse literatuur waarin vele belangrijke auteurs een gewelddadige dood stierven.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">Hoe minder speelruimte je hebt, des te groter is ook voor een schrijver de verleiding om compromissen te sluiten. Wellicht is dat een reden waarom in dictatoriale landen, meer dan dissidenten die vanuit het buitenland opereren, die schrijvers geliefd zijn die hun land niet verlaten, maar zich zo minmogelijk aan opgelegde normen aanpassen en, hoe cryptisch ook, de vrijheid blijven verdedigen. In de Sovjetunie speelde Anna Achmatova zo&#8217;n rol, in Bulgarije Atanas Daltsjev. Voor propagandistische doeleinden liet hij zich niet gebruiken: nooit schreef hij een regel waarvoor hij zich later heeft moeten schamen. Zijn lijfspreuk zou het aforisme kunnen zijn, dat hij in <i>Fragmenten<\/i> als een vermaning aan zijn collega&#8217;s publiceerde: \u2018Een schrijver herken je ook aan datgene, dat hij zich niet veroorlooft te schrijven\u2019.<\/p>\r\n<\/div><div class=\"wp-block-column dbnl-rechts is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:33.33%\"><div id=\"noten-apparaat\"><div class=\"interp\">\n<h3>Over het gehele werk<\/h3>\n<p><label>auteurs<\/label><\/p>\n<p>over  <a href=\"https:\/\/www.dbnl.org\/auteurs\/auteur.php?id=scar008\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Domenico Scarlatti<\/a><\/p>\n<br><h3>Over dit hoofdstuk\/artikel<\/h3>\n<p><label>auteurs<\/label><\/p>\n<p> <a href=\"https:\/\/www.dbnl.org\/auteurs\/auteur.php?id=hinr002\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Jan Paul Hinrichs<\/a><\/p>\n<br>\n<\/div><\/div><\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[p. 36] Jan Paul Hinrichs Een Bulgaars geweten Nog altijd roert zich de Balkan: enige jaren geleden zorgden Albanezen in het Joegoslavische Kosovo voor ongeregeldheden, men hoort wel eens wat over Grieken die in Albani\u00eb onderdrukt zouden worden, en menigeen zal in 1985 uit berichten over onlusten in afgelegen delen van Bulgarije voor het eerst&#8230; <a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/jan-paul-hinrichseen-bulgaars-geweten\/\">Lees verder <span class=\"read-more-arrow\"><\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","class_list":["post-301713","dbnl","type-dbnl","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.4 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Jan Paul Hinrichs  Een Bulgaars geweten &#183; Uitgeverij Van Oorschot<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/jan-paul-hinrichseen-bulgaars-geweten\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Jan Paul Hinrichs  Een Bulgaars geweten &#183; Uitgeverij Van Oorschot\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"[p. 36] Jan Paul Hinrichs Een Bulgaars geweten Nog altijd roert zich de Balkan: enige jaren geleden zorgden Albanezen in het Joegoslavische Kosovo voor ongeregeldheden, men hoort wel eens wat over Grieken die in Albani\u00eb onderdrukt zouden worden, en menigeen zal in 1985 uit berichten over onlusten in afgelegen delen van Bulgarije voor het eerst... Lees verder\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/jan-paul-hinrichseen-bulgaars-geweten\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Uitgeverij Van Oorschot\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-06-04T14:07:20+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"10 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/jan-paul-hinrichseen-bulgaars-geweten\/\",\"url\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/jan-paul-hinrichseen-bulgaars-geweten\/\",\"name\":\"Jan Paul Hinrichs Een Bulgaars geweten &#183; Uitgeverij Van Oorschot\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website\"},\"datePublished\":\"1985-12-31T23:00:26+00:00\",\"dateModified\":\"2021-06-04T14:07:20+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/jan-paul-hinrichseen-bulgaars-geweten\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/jan-paul-hinrichseen-bulgaars-geweten\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/jan-paul-hinrichseen-bulgaars-geweten\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"DBNL\",\"item\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Jan Paul Hinrichs Een Bulgaars geweten\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/\",\"name\":\"Uitgeverij Van Oorschot\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Jan Paul Hinrichs  Een Bulgaars geweten &#183; Uitgeverij Van Oorschot","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/jan-paul-hinrichseen-bulgaars-geweten\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Jan Paul Hinrichs  Een Bulgaars geweten &#183; Uitgeverij Van Oorschot","og_description":"[p. 36] Jan Paul Hinrichs Een Bulgaars geweten Nog altijd roert zich de Balkan: enige jaren geleden zorgden Albanezen in het Joegoslavische Kosovo voor ongeregeldheden, men hoort wel eens wat over Grieken die in Albani\u00eb onderdrukt zouden worden, en menigeen zal in 1985 uit berichten over onlusten in afgelegen delen van Bulgarije voor het eerst... Lees verder","og_url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/jan-paul-hinrichseen-bulgaars-geweten\/","og_site_name":"Uitgeverij Van Oorschot","article_modified_time":"2021-06-04T14:07:20+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"10 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/jan-paul-hinrichseen-bulgaars-geweten\/","url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/jan-paul-hinrichseen-bulgaars-geweten\/","name":"Jan Paul Hinrichs Een Bulgaars geweten &#183; Uitgeverij Van Oorschot","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website"},"datePublished":"1985-12-31T23:00:26+00:00","dateModified":"2021-06-04T14:07:20+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/jan-paul-hinrichseen-bulgaars-geweten\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/jan-paul-hinrichseen-bulgaars-geweten\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/jan-paul-hinrichseen-bulgaars-geweten\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"DBNL","item":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Jan Paul Hinrichs Een Bulgaars geweten"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website","url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/","name":"Uitgeverij Van Oorschot","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/dbnl\/301713","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/dbnl"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/dbnl"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=301713"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=301713"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}