{"id":303628,"date":"2001-01-01T00:00:40","date_gmt":"2000-12-31T23:00:40","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/dbnl\/kiki-coumansverdwaald-in-herinneringbij-rue-traversiere-van-yves-bonnefoy\/"},"modified":"2021-06-04T18:33:10","modified_gmt":"2021-06-04T17:33:10","slug":"kiki-coumansverdwaald-in-herinneringbij-rue-traversiere-van-yves-bonnefoy","status":"publish","type":"dbnl","link":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/kiki-coumansverdwaald-in-herinneringbij-rue-traversiere-van-yves-bonnefoy\/","title":{"rendered":"Kiki Coumans\r\nVerdwaald in herinnering\r\n(Bij \u2018Rue Traversi\u00e8re\u2019 van Yves Bonnefoy)"},"content":{"rendered":"
\r\n
[p. 307]<\/div>\r\n <\/interp><\/interp><\/a>\r\n

\r\nKiki Coumans<\/i>\r\n
\r\nVerdwaald in herinnering
\r\n(Bij \u2018Rue Traversi\u00e8re\u2019 van Yves Bonnefoy)<\/h3>\r\n\r\n

Een paar jaar geleden woonde ik in Parijs, op een piepklein dienstbodenkamertje van nog geen tien vierkante meter op de zevende verdieping. Vanuit het wc-raampje op de gang keek ik uit op de Eiffeltoren, die naast mijn huis stond. ‘s Avonds stond hij mooi verlicht in het kleine raamkozijn. Het kamertje had vaalgele muren en de vorm van een L (die boven mijn hoofd kleiner was dan onder mijn voeten omdat de muren aan de raamkant schuin waren, zodat de ruimte naar boven taps toeliep). Hier las ik ‘s avonds op mijn bed A la recherche du temps perdu<\/i> van Proust – althans een goed deel daarvan – en werd er verliefd op. En ik las gretig een aantal schrijvers waar ik tot dan toe nauwelijks van had gehoord, zoals Michel Leiris, Victor Segalen, Philippe Sollers en Yves Bonnefoy.<\/p>\r\n\r\n

Toen ik weer terug was in Nederland, merkte ik dat delen van sommige boeken die ik in Parijs las regelmatig in mijn gedachten bleven opduiken en ronddwalen, terwijl andere helemaal uit mijn hoofd verdwenen. Naast Proust, die ik levend hield door erin te blijven lezen, waren dat Rue Traversi\u00e8re et autres r\u00e9cits en r\u00eave<\/i> van Yves Bonnefoy en een experimentele roman van Philippe Sollers. Bij alledrie deze schrijvers speelde de herinnering en de werking van het geheugen een grote rol. Ook hadden de teksten een bijzondere band met po\u00ebzie: de romans van Proust en Sollers zijn m\u00e9\u00e9r po\u00ebzie dan de meeste romans, en Bonnefoy’s Rue Traversi\u00e8re et autres r\u00e9cits en r\u00eave<\/i>, hoewel in de po\u00ebziereeks van Gallimard uitgegeven, ziet er op het eerste gezicht meer uit als proza. De bundel bevat voor het merendeel paginalange teksten, \u2018r\u00e9cits po\u00e9tiques\u2019 genoemd: po\u00ebtische vertellingen. Ik zou het geen prozagedichten willen noemen, daarvoor is het prozagedicht teveel een genre op zich, met specifieke eigenschappen. Eigenlijk staat er in deze bundel po\u00ebzie in de bredere betekenis van het woord, po\u00ebzie zonder gedichtvorm. Net zoals de Recherche<\/i> van Proust po\u00ebzie is, of bevat, zonder iets met gedichten van doen te hebben.<\/p>\r\n\r\n

Ook \u2018Rue Traversi\u00e8re\u2019, het drieluik dat hierachter in vertaling is afgedrukt, is po\u00ebzie en proza tegelijkertijd. Het is vertelling, hoewel er niet veel\r\n<\/p>

[p. 308]<\/div>

\r\nsprake is van progressie (er wordt vooral stilgestaan bij<\/i>). Het is po\u00ebzie, maar geen gedicht. Het is eerder een aangelengd gedicht, verdund met uiteenzettingen en overpeinzingen over herinnering, vergissingen, verschuivingen. \u2018Rue Traversi\u00e8re\u2019 beschrijft de manier waarop de schrijver zich een bepaalde plek uit zijn kindertijd herinnert, en de ontdekking dat de plek in zijn geheugen is vervormd. In zijn evocatie lichten details op – een kleine beweging, een losliggende drempel, krijtsteen dat afbrokkelt in de hoek van een muur – en worden betekenisvol, terwijl het feitelijke, grotere verband is verdwaald: de zich herinnerende dichter heeft de voor hem beladen locatie ongemerkt naar een andere kant van de stad getransplanteerd, waar een heel andere sfeer heerst.<\/p>\r\n\r\n

Aanvankelijk moest ik bij het lezen van Bonnefoy een bepaalde tegenzin overwinnen. Zijn teksten zijn niet makkelijk verteerbaar. Daardoor blijven ze echter ook langer bij je; je hebt het blijkbaar toch de moeite waard gevonden de obstakels te overwinnen. Tijdens het lezen dwalen je gedachten gemakkelijk af, maar dat is waarschijnlijk ook deels de kracht ervan: het zijn teksten waarbij je eigen gedachten, fantasie en herinneringen al gauw inhaken.<\/p>\r\n\r\n

Ook tijdens het vertalen van \u2018Rue Traversi\u00e8re\u2019 bleek het moeilijk greep te krijgen op de tekst. Hoewel de gebruikelijke beperkingen bij het vertalen van po\u00ebzie (door rijm, klank en ritme) zich niet zozeer deden gelden, was tijdens het vertalen de po\u00ebzie goed voelbaar: op een aantal plekken werd de taal ineens stroperiger, begon te sputteren en verzette zich tegen vertaling. De woordkeuze drong aan op zijn unieke zeggingskracht en onvervangbaarheid. Een voorbeeld daarvan is de zin \u2018les toits sont une main qui tend \u00e0 une autre main une pierre\u2019, een schijnbaar eenvoudige zin waarin in het Frans (door de woordvolgorde in de bijzin) een subtiele nuance werkzaam is: even lijken de handen naar elkaar<\/i> te reiken (\u2018une main qui tend \u00e0 une autre main…\u2019), en pas dan zie je het woordje dat de \u2018handen\u2019 elkaar aanreiken: \u2018une pierre\u2019.<\/p>\r\n\r\n

Waar ik Proust in mijn hart heb gesloten houdt Bonnefoy zich vooral in mijn hoofd op. Toch heeft dat laatste een sympathieke kant. Een tekst als \u2018Rue Traversi\u00e8re\u2019 heeft niet de comfortabele afgerondheid van een meesterwerk zoals de Recherche<\/i> van Proust, maar is opener, onafgeronder. De tekst komt ervoor uit dat hij zichzelf niet helemaal begrijpt, dat hij zoekende is, en daardoor wordt er voor mij als lezer een bepaalde ruimte geschapen. Het verschil tussen Proust en Bonnefoy is in zekere zin het verschil tussen harmonie en disharmonie, tussen naadloosheid en de barst. Waar de gave ruit\r\n<\/p>

[p. 309]<\/div>

\r\nbij Proust zicht geeft op (en tegelijkertijd afscheidt van) een afgerond beeld, opent de barst bij Bonnefoy een wereld op zich. Het is een kier waar je doorheen kunt kijken naar wat erachter ligt, of, geholpen door de vertekening, naar wat je je erachter voorstelt<\/i>.<\/p>\r\n\r\n

\u00a0<\/p>\r\n\r\n

Yves Bonnefoy (1923) geldt in Frankrijk en in de rest van Europa als de belangrijkste levende Franse dichter en is de meest vertaalde Franse dichter in Europa. In Nederland kent echter slechts een handjevol mensen zijn werk en zijn er tot nu toe slechts sporadisch teksten van hem vertaald. Bonnefoy debuteerde in 1953 met het baanbrekende Du mouvement et de l’immobilit\u00e9 de Douve<\/i>. Verder schreef hij onder andere de bundels Pierre \u00e9crite<\/i> (1964), Dans le leurre du seuil<\/i> (1975) en D\u00e9but et fin de la neige<\/i> (1991). Naast dichter is hij een veelgeprezen essayist, vertaler van Shakespeare en Yeats en hoogleraar aan het Coll\u00e8ge de France. Zijn werk werd bekroond met o.a. de Prix Montaigne en de Grand Prix National de Po\u00e9sie.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Rue Traversi\u00e8re\u2019 werd in 1977 voor het eerst in boekvorm gepubliceerd. Later werd \u2018Tweede Rue Traversi\u00e8re\u2019 eraan toegevoegd en met de eerste tekst verbonden door het tussentekstje \u2018Huiswaarts, ‘s avonds\u2019. Dit drieluik vormde vervolgens het titelwerk van de bundel Rue Traversi\u00e8re et autres r\u00e9cits en r\u00eave<\/i> (Gallimard, 1992).<\/p>\r\n<\/div>

\n

Over het gehele werk<\/h3>\n

Tirade<\/a><\/p>\n

Over dit hoofdstuk\/artikel<\/h3>\n

Kiki Coumans<\/a><\/p>\n

over Yves Bonnefoy<\/a><\/p>\n
\n<\/div><\/div><\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

[p. 307] Kiki Coumans Verdwaald in herinnering (Bij \u2018Rue Traversi\u00e8re\u2019 van Yves Bonnefoy) Een paar jaar geleden woonde ik in Parijs, op een piepklein dienstbodenkamertje van nog geen tien vierkante meter op de zevende verdieping. Vanuit het wc-raampje op de gang keek ik uit op de Eiffeltoren, die naast mijn huis stond. ‘s Avonds stond… Lees verder <\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","class_list":["post-303628","dbnl","type-dbnl","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nKiki Coumans Verdwaald in herinnering (Bij \u2018Rue Traversi\u00e8re\u2019 van Yves Bonnefoy) · Uitgeverij Van Oorschot<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/kiki-coumansverdwaald-in-herinneringbij-rue-traversiere-van-yves-bonnefoy\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Kiki Coumans Verdwaald in herinnering (Bij \u2018Rue Traversi\u00e8re\u2019 van Yves Bonnefoy) · Uitgeverij Van Oorschot\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"[p. 307] Kiki Coumans Verdwaald in herinnering (Bij \u2018Rue Traversi\u00e8re\u2019 van Yves Bonnefoy) Een paar jaar geleden woonde ik in Parijs, op een piepklein dienstbodenkamertje van nog geen tien vierkante meter op de zevende verdieping. Vanuit het wc-raampje op de gang keek ik uit op de Eiffeltoren, die naast mijn huis stond. ‘s Avonds stond... Lees verder\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/kiki-coumansverdwaald-in-herinneringbij-rue-traversiere-van-yves-bonnefoy\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Uitgeverij Van Oorschot\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-06-04T17:33:10+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"5 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/kiki-coumansverdwaald-in-herinneringbij-rue-traversiere-van-yves-bonnefoy\/\",\"url\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/kiki-coumansverdwaald-in-herinneringbij-rue-traversiere-van-yves-bonnefoy\/\",\"name\":\"Kiki Coumans Verdwaald in herinnering (Bij \u2018Rue Traversi\u00e8re\u2019 van Yves Bonnefoy) · Uitgeverij Van Oorschot\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website\"},\"datePublished\":\"2000-12-31T23:00:40+00:00\",\"dateModified\":\"2021-06-04T17:33:10+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/kiki-coumansverdwaald-in-herinneringbij-rue-traversiere-van-yves-bonnefoy\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/kiki-coumansverdwaald-in-herinneringbij-rue-traversiere-van-yves-bonnefoy\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/kiki-coumansverdwaald-in-herinneringbij-rue-traversiere-van-yves-bonnefoy\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"DBNL\",\"item\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Kiki Coumans Verdwaald in herinnering (Bij \u2018Rue Traversi\u00e8re\u2019 van Yves Bonnefoy)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/\",\"name\":\"Uitgeverij Van Oorschot\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Kiki Coumans Verdwaald in herinnering (Bij \u2018Rue Traversi\u00e8re\u2019 van Yves Bonnefoy) · Uitgeverij Van Oorschot","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/kiki-coumansverdwaald-in-herinneringbij-rue-traversiere-van-yves-bonnefoy\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Kiki Coumans Verdwaald in herinnering (Bij \u2018Rue Traversi\u00e8re\u2019 van Yves Bonnefoy) · Uitgeverij Van Oorschot","og_description":"[p. 307] Kiki Coumans Verdwaald in herinnering (Bij \u2018Rue Traversi\u00e8re\u2019 van Yves Bonnefoy) Een paar jaar geleden woonde ik in Parijs, op een piepklein dienstbodenkamertje van nog geen tien vierkante meter op de zevende verdieping. Vanuit het wc-raampje op de gang keek ik uit op de Eiffeltoren, die naast mijn huis stond. ‘s Avonds stond... Lees verder","og_url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/kiki-coumansverdwaald-in-herinneringbij-rue-traversiere-van-yves-bonnefoy\/","og_site_name":"Uitgeverij Van Oorschot","article_modified_time":"2021-06-04T17:33:10+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"5 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/kiki-coumansverdwaald-in-herinneringbij-rue-traversiere-van-yves-bonnefoy\/","url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/kiki-coumansverdwaald-in-herinneringbij-rue-traversiere-van-yves-bonnefoy\/","name":"Kiki Coumans Verdwaald in herinnering (Bij \u2018Rue Traversi\u00e8re\u2019 van Yves Bonnefoy) · Uitgeverij Van Oorschot","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website"},"datePublished":"2000-12-31T23:00:40+00:00","dateModified":"2021-06-04T17:33:10+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/kiki-coumansverdwaald-in-herinneringbij-rue-traversiere-van-yves-bonnefoy\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/kiki-coumansverdwaald-in-herinneringbij-rue-traversiere-van-yves-bonnefoy\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/kiki-coumansverdwaald-in-herinneringbij-rue-traversiere-van-yves-bonnefoy\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"DBNL","item":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Kiki Coumans Verdwaald in herinnering (Bij \u2018Rue Traversi\u00e8re\u2019 van Yves Bonnefoy)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website","url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/","name":"Uitgeverij Van Oorschot","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/dbnl\/303628","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/dbnl"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/dbnl"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=303628"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=303628"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}