{"id":303804,"date":"2003-01-01T00:00:05","date_gmt":"2002-12-31T23:00:05","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/dbnl\/gerard-rascheen-bretons-buffet\/"},"modified":"2021-06-04T18:35:47","modified_gmt":"2021-06-04T17:35:47","slug":"gerard-rascheen-bretons-buffet","status":"publish","type":"dbnl","link":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/gerard-rascheen-bretons-buffet\/","title":{"rendered":"Gerard Rasch\r\nEen Bretons buffet"},"content":{"rendered":"
\r\n
[p. 599]<\/div>\r\n <\/interp><\/a>\r\n

\r\nGerard Rasch<\/i>\r\n
\r\nEen Bretons buffet<\/h3>\r\n\r\n

De naam van Julia Hartwig ken ik al minstens dertig jaar, tot voor kort kende ik haar po\u00ebzie echter matig, ik wist alleen dat ze goed was. Pas toen ik een bloemlezing met moderne Poolse po\u00ebzie maakte, hield ik me wat grondiger met haar bezig. Maar bij mij overkwam haar hetzelfde als wat haar in Polen keer op keer overkwam: ze werd niet opgenomen; dat zou ik hier nu graag goedmaken. In eigen land werd ze niet genegeerd, wel ontbrak ze vreemd genoeg in de meeste naoorlogse bloemlezingen en overzichten, in tegenstelling tot aar man, Artur Midzyrzecki (1922-1996), wat absoluut niets met de kwaliteit te maken had; zij werd over het algemeen als de betere dichter beschouwd. Samen vertaalden ze veel po\u00ebzie, Franse en vooral Amerikaanse; zij heeft verder biografie\u00ebn van De Nerval en Apollinaire op haar naam staan. Pas de afgelopen jaren heeft ze niet alleen veel nieuwe po\u00ebzie uitgegeven, maar wordt ze ook meer besproken en vindt ze meer erkenning dan ooit; dit jaar drong ze met Er is geen antwoord<\/i> uit 2001 zelfs door tot de shortlist van de grootste Poolse literaire prijs, gesponsord door de firma Nike (ja, die van de schoenen).<\/p>\r\n\r\n

Julia Hartwig werd in 1921 geboren in Lublin; haar eerste bundel verscheen in 1956. Ze hoort tot de dichtergeneratie die in de tweede wereldoorlog volwassen werd, die van Zbigniew Herbert, Tadeusz R\u00f3\u017cewicz en Wis\u0142awa Szymborska en vele andere goede dichters. Er volgden nog zeven bundels, en een aantal bloemlezingen. Deze bloemlezingen vallen daardoor op dat ze telkens anders worden geordend, nooit strikt chronologisch, bundelsgewijs, maar nieuw gecomponeerd. Alsof er telkens een nieuw geheel moet worden gevormd, alsof de dichter steeds weer een nieuwe bundel samenstelt die haar po\u00ebtische summa op dat ogenblik omvat.<\/p>\r\n\r\n

Het niveau van haar po\u00ebzie is constant hoog; weinig gedichten schieten uit, naar boven of beneden. Dat bemoeilijkt de selectie. In zo’n geval is het altijd goed om te gaan vertalen: het is de beste manier van lezen. Blijft er na dat lezen genoeg over, voor mij en ook voor anderen? Houdt het gedicht stand in de mangel van het overzetten?<\/p>\r\n

[p. 600]<\/div>\r\n

Ik heb het bij mijn selectie uit haar po\u00ebzie noodgedwongen zonder anthologie\u00ebn (die een soort canon kunnen vormen) en zonder buitenlandse vertalingen (die zo’n canon doorgaans bevestigen) moeten stellen en weet dus alleen dat \u00edk deze gedichten mooi vind; ik begrijp ze niet allemaal, ik weet niet altijd wat mij erin aantrekt, mijn zekerheid is soms die van een slaapwandelaar – maar anderen kunnen andere dromen hebben. En een andere onrust. Er kunnen ook gedichten zijn die door hun Poolse context voor mij volkomen helder zijn, maar de \u2018gewone\u2019 Nederlandse lezer weinig zeggen.<\/p>\r\n\r\n

Het gedicht over het Bretonse buffet is – zonder dromen – mijn favoriet. En dat is meteen een punt: je zou een excellente anthologie Poolse \u2018meubelgedichten\u2019 kunnen maken, gedichten over de betrouwbaarheid, dierbaarheid, wonderheid van voorwerpen voor dagelijks gebruik. Zbigniew Herbert heeft een beroemd gedicht over een kruk geschreven; Czes\u0142aw Mi\u0142osz een prachtig tweeluik over een massief houten tafel; Miron Bia\u0142oszewski bezong hoogst origineel zijn kast, kachel, stoel. Het kan zijn dat deze liefde teruggaat op het Poolse verleden met al zijn verwoesting en vernietiging: het hebben van een tafel is niet vanzelfsprekend; in de jongere po\u00ebzie ontbreekt deze thematiek. Het lijkt of het hier erom gaat de metafysica van het concrete, alledaagse ding zichtbaar te maken. In dit opzicht is Hartwig duidelijk verwant met Mi\u0142osz die door goed naar de dingen te kijken hun transcendentie wil ontdekken. Maar de po\u00ebzie van Hartwig is meer homogeen dan die van Mi\u0142osz, stiller, smaller, gewoner, toegankelijker. Het is in zichzelf ge\u00efntegreerde po\u00ebzie zonder in zichzelf gekeerd te zijn; zonder spelletjes, zonder misleiding en verleiding, zonder zelfmedelijden. Als er wanhoop is, is er wanhoop. Als er eenzaamheid is, is er eenzaamheid.<\/p>\r\n\r\n

We vinden bij Hartwig ook veel landschappen, veel natuur, veel \u2018weer\u2019 en zonsondergangen. Sommige van die gedichten zijn verontrustend, omdat het om een negatief geladen natuur gaat, de mens niet welgezind. Ik weet niet precies wat ze met het brandmerken van de herfst en haar wrede hemel-dithyrambe wil, begrijp niet helemaal waarom een boom pas zichzelf zou zijn nadat hij zijn bladeren heeft verloren. Maar het verontrust. Deze gedichten verzwijgen iets, verbergen een donkerte, suggereren een verlies. Er is iets dat ze niet aanraakt, nauwelijks aanduidt. Ik zie nu pas dat ze op een abstracter plan hetzelfde uitdrukt in het laatste door mij geselecteerde gedicht, uit haar laatste bundel, Dus<\/i>. De pijn van een onzichtbare afwezigheid. Fantoompijn. De beweging van de tijd naar die pijn.<\/p>\r\n\r\n

Maar er is ook andere po\u00ebzie. Voor haar vroege werk waren meer droomachtige gedichten typerend, getuigend van existenti\u00eble onrust, nu en dan\r\n<\/p>

[p. 601]<\/div>

\r\nberoert ze de politiek en het Poolse lot, de kunst en andere dichters. Ook haar jarenlange verblijf in Amerika heeft haar sterk ge\u00efnspireerd. De laatste jaren is de ouderdom een thema.<\/p>\r\n\r\n

Mensenhand en natuur komen heel mooi bij elkaar in \u2018Op de aankomst in ons huis van het oude Bretonse buffet\u2019, een gedicht uit de jaren vijftig of zestig. In het Pools zijn \u2018hout\u2019 en \u2018boom\u2019 hetzelfde woord: \u2018drzewo\u2019. Het bezingen van een antiek houten buffet is tegelijk het bezingen van een eeuwenoude boom, van beschaving en natuur, van traditie en alledaagse praktijk, van continu\u00efteit, van liefde en respect voor de materie zonder meer.<\/p>\r\n\r\n

Daar houd ik van.<\/p>\r\n<\/div>

\n

Over het gehele werk<\/h3>\n

Tirade<\/a><\/p>\n

Over dit hoofdstuk\/artikel<\/h3>\n

Gerard Rasch<\/a><\/p>\n
\n<\/div><\/div><\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

[p. 599] Gerard Rasch Een Bretons buffet De naam van Julia Hartwig ken ik al minstens dertig jaar, tot voor kort kende ik haar po\u00ebzie echter matig, ik wist alleen dat ze goed was. Pas toen ik een bloemlezing met moderne Poolse po\u00ebzie maakte, hield ik me wat grondiger met haar bezig. Maar bij mij… Lees verder <\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","class_list":["post-303804","dbnl","type-dbnl","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nGerard Rasch Een Bretons buffet · Uitgeverij Van Oorschot<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/gerard-rascheen-bretons-buffet\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Gerard Rasch Een Bretons buffet · Uitgeverij Van Oorschot\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"[p. 599] Gerard Rasch Een Bretons buffet De naam van Julia Hartwig ken ik al minstens dertig jaar, tot voor kort kende ik haar po\u00ebzie echter matig, ik wist alleen dat ze goed was. Pas toen ik een bloemlezing met moderne Poolse po\u00ebzie maakte, hield ik me wat grondiger met haar bezig. Maar bij mij... Lees verder\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/gerard-rascheen-bretons-buffet\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Uitgeverij Van Oorschot\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-06-04T17:35:47+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"5 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/gerard-rascheen-bretons-buffet\/\",\"url\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/gerard-rascheen-bretons-buffet\/\",\"name\":\"Gerard Rasch Een Bretons buffet · Uitgeverij Van Oorschot\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website\"},\"datePublished\":\"2002-12-31T23:00:05+00:00\",\"dateModified\":\"2021-06-04T17:35:47+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/gerard-rascheen-bretons-buffet\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/gerard-rascheen-bretons-buffet\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/gerard-rascheen-bretons-buffet\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"DBNL\",\"item\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Gerard Rasch Een Bretons buffet\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/\",\"name\":\"Uitgeverij Van Oorschot\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Gerard Rasch Een Bretons buffet · Uitgeverij Van Oorschot","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/gerard-rascheen-bretons-buffet\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Gerard Rasch Een Bretons buffet · Uitgeverij Van Oorschot","og_description":"[p. 599] Gerard Rasch Een Bretons buffet De naam van Julia Hartwig ken ik al minstens dertig jaar, tot voor kort kende ik haar po\u00ebzie echter matig, ik wist alleen dat ze goed was. Pas toen ik een bloemlezing met moderne Poolse po\u00ebzie maakte, hield ik me wat grondiger met haar bezig. Maar bij mij... Lees verder","og_url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/gerard-rascheen-bretons-buffet\/","og_site_name":"Uitgeverij Van Oorschot","article_modified_time":"2021-06-04T17:35:47+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"5 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/gerard-rascheen-bretons-buffet\/","url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/gerard-rascheen-bretons-buffet\/","name":"Gerard Rasch Een Bretons buffet · Uitgeverij Van Oorschot","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website"},"datePublished":"2002-12-31T23:00:05+00:00","dateModified":"2021-06-04T17:35:47+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/gerard-rascheen-bretons-buffet\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/gerard-rascheen-bretons-buffet\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/gerard-rascheen-bretons-buffet\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"DBNL","item":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Gerard Rasch Een Bretons buffet"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website","url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/","name":"Uitgeverij Van Oorschot","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/dbnl\/303804","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/dbnl"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/dbnl"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=303804"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=303804"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}