{"id":303875,"date":"2003-01-01T00:00:56","date_gmt":"2002-12-31T23:00:56","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/dbnl\/over-de-veronachtzaming-van-slauerhoffguus-middag\/"},"modified":"2021-06-04T18:39:22","modified_gmt":"2021-06-04T17:39:22","slug":"over-de-veronachtzaming-van-slauerhoffguus-middag","status":"publish","type":"dbnl","link":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/over-de-veronachtzaming-van-slauerhoffguus-middag\/","title":{"rendered":"Over de veronachtzaming van Slauerhoff\r\nGuus Middag"},"content":{"rendered":"
\r\n
[p. 189]<\/div>\r\n <\/interp><\/interp><\/interp><\/a>\r\n

Over de veronachtzaming van Slauerhoff
Guus Middag<\/i>\r\n<\/h3>\r\n\r\n

Ik sloeg het dunne boek open en las op de eerste bladzijde een kort gedicht. Het trof me meteen, door de eenvoud vermoedelijk, en door de onbevangen toon. Het leek wel een liedje, een Chinees bootjesliedje:<\/p>\r\n\r\n

\r\n\r\n
Wachten<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Mijn bootje is van dun riet<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Gebonden door vezels van lisch.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Toch bevaar ik den stroom.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Geen wachtlicht op de andere oever<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Alleen bewaakt door de poolster.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Kom je niet?<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Jouw boot is van sterk hout.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Deze stroom is nog lang niet<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
De woeste Yang Tse en toch ben je bang.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Kom je niet?<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<\/div>\r\n\r\n

Het ziet eruit als een stille monoloog, als de gedachten en overwegingen van iemand die in zichzelf praat, of zichzelf moed inspreekt, en in stilte vragen stelt aan een afwezige. Door de herhaalde regel \u2018Kom je niet?\u2019 heeft het ook wel iets van een lied.<\/p>\r\n\r\n

Een klein wachtlied om de tijd te doden? De spreker of spreekster bevindt zich in een fragiel bootje, niet veel meer dan een biezen mandje: het is van riet gemaakt, en ook nog eens van dun riet, gebonden door niets anders dan vezels van lis. Toch durft hij of zij zich daarmee wel op de stroom te wagen. Het varen wordt nog eens extra bemoeilijkt door de duisternis: er is geen licht aan de overkant, er is geen licht van de maan, er is alleen het licht van de poolster.<\/p>\r\n\r\n

Een sfeervol tafereel, maar van wat? De nacht is nog jong, een geliefde is in afwachting van de ander? Of zou men hier juist wel gebaat zijn bij enige\r\n<\/p>

[p. 190]<\/div>

\r\nduisternis? Omdat er straks snel even wat smokkelwaar moet worden overgezet? Misschien wordt hier een vluchtpoging beraamd? De ene vluchteling, in een gammel bootje, stelt vast dat de kust veilig is (geen wachtlicht aan de overkant) en moet nu wachten op de komst van de andere vluchteling met de sterke boot, maar die laat het nu juist uit vrees afweten? Het is, bij zo weinig context, moeilijk te zeggen. Of zijn dit alleen maar beelden voor een liefdesliedgegeven van alle tijden: ik ben gereed, de nacht gaat beginnen, ik ben niet bang om me samen met jou in een ongewis avontuur te begeven – waar blijf je nu? \u2018Wat unbidan we nu\u2019, zou de middeleeuwse dichter van \u2018hebban olla vogala\u2019 zeggen: waar wachten we nog op?<\/p>\r\n\r\n

Er valt op een enkel rijmwoord te wijzen, al is het niet sterk: riet – niet – niet – niet. En op enkele klanklijnen: bootje – door – stroom – door – pool – boot – stroom. Op een binnenrijm: bevaar – bewaakt. Op enkele allitteraties. Er zitten leuke contrasten tussen \u2018Mijn bootje is van dun riet\u2019 en \u2018Jouw boot is van sterk hout\u2019, en zo verder – maar ik denk niet dat de kracht van dit gedicht in zulke geijkte dichterlijke middelen schuilt. De kracht zit juist in de ongekunsteldheid ervan, in hooguit de aanzet tot een liedje. Hier spreekt geen dichter, in dichterlijke bewoordingen, maar een jongen of een meisje, in eenvoudige spreektaal, en wat ontroert is zijn of haar ongeduld en onzekerheid: niet bang voor het water of voor de overtocht, maar wel bang in deze duistere nacht in de steek te worden gelaten.<\/p>\r\n\r\n

Ik las het in een bundel met de merkwaardige titel Yoeng Poe Tsjoeng<\/i>. Eerste druk 1930, tweede vermeerderde druk 1933. Yoeng Poe Tsjoeng<\/i> is een dichtbundel van J. Slauerhoff, maar ook weer niet. Hij bevat Chinese verzen die, zo zegt Slauerhoff in zijn inleiding, \u2018uit het Fransch, Duitsch, Engelsch, of rechtstreeks uit het Chineesche leven en landschap overgebracht\u2019 zijn. Hij bedoelde te zeggen dat zijn bundel vertalingen bevatte, maar dat hij zelf geen Chinees sprak of las, en dat hij zich voor zijn overbrengingen dus had moeten verlaten op Franse, Duitse en Engelse vertalingen. Daarnaast bevatte zijn bundel ook eigen verzen, gebaseerd op eigen ervaringen en indrukken, opgedaan tijdens zijn bezoeken aan China: ook vertalingen, zou je kunnen zeggen, maar dan \u2018rechtstreeks uit het Chineesche leven en landschap overgebracht\u2019. Slauerhoff wilde zich met zijn bundel niet voegen in de toen heersende China-mode, maar juist een minder zoetsappig beeld geven. Hij had dus gezocht naar \u2018vermijding van de zijden gewaden, rozen, maneglans, die men in andere zoo overvloedig vindt\u2019. Daartegenover stelde hij zijn eigen voorkeur: \u2018een voorkeur voor de bitterheid van het leven, in China overvloediger gevonden en met meer nuchterheid beleden dan bij ons.\u2019\r\n<\/p>

[p. 191]<\/div>

\r\nDaarop liet hij, nog steeds in zijn inleiding, deze ironische waarschuwing volgen: \u2018Voor de liefhebbers van het po\u00ebtische, voor de dwepers met het Oosten is zij dus: Yoeng Poe Tsjoeng (van geen nut).\u2019<\/p>\r\n\r\n

\u2018Wachten\u2019, het openingsgedicht van deze nutteloze bundel, zou ik geen verbitterd vers willen noemen, ook niet overdreven nuchter, en in zijn onbevangenheid juist wel enigszins po\u00ebtisch, met in de verte zelfs al een vleug van een sfeer van zijden gewaden, rozen en maneglans, maar dat was blijkbaar niet de bedoeling van de dichter. Onder de tekst van \u2018Wachten\u2019 stond geen naam vermeld, dus dit was een lied van een anoniem gebleven Chinese dichter, of een chinoiserie van eigen makelij. Het tweede gedicht was een vertaling van een vers van ene Tao Sjen. De titel, \u2018Mijn zonen\u2019, zegt nog niet zo veel, maar de ondertitel wel: \u2018Rampspoed geeft recht op dronkenschap\u2019. Het is een lang drinklied, op vrolijke toon, waarin een oude man zich beklaagt over zijn vier zoons – stuk voor stuk mislukkelingen. Daarop volgde \u2018Festijn\u2019, een feestlied dat maar niet eindigen wil, ook al zijn de schenkers reeds vertrokken en breekt de dag alweer aan. Het is een vertaling of een bewerking van een gedicht uit de Sji King. Dat is de naam voor een verzameling van oude Chinese oden. In die odenbundel moet ook het daaropvolgende \u2018Marschlied\u2019 te vinden zijn, waarin de ene soldaat de andere onder het marcheren moed inspreekt.<\/p>\r\n\r\n

Na deze drie nogal luidruchtige drink-, feest- en wandelliederen volgde weer een klein en kort gedicht, verliefd en verstild van sfeer, losjes van toon, met opnieuw, net als in \u2018Wachten\u2019, een vleug van radeloosheid en raadselachtigheid. En net als \u2018Wachten\u2019 was het niet ondertekend, dus van de hand van Slauerhoff of van een anonieme Chinese dichter:<\/p>\r\n\r\n

\r\n\r\n
Vroege sneeuw<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Ik hoor je soms heesch fluisteren,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Om ‘t bed staat de stilte, de nacht,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
De bamboeboschjes kraken zacht,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Buiten in het verdere duister,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Want het gaat sneeuwen in den nacht,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Morgen is de wereld wit,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Wordt het winter.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Onze liefde….waarom huiver je?<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<\/div>\r\n
[p. 192]<\/div>\r\n

Het zesde gedicht was het eveneens korte en ook ietwat radeloze \u2018De doode beminde\u2019, waarin geprobeerd werd een geliefde weer tot leven te roepen. Daarna kwam Po Sju I aan het woord, met zijn lange, twintig regels tellende vers \u2018Chrysanthen in den oostelijken tuin\u2019. In zijn vertaling heeft Slauerhoff eindrijm toegevoegd, maar daarmee is het nog geen po\u00ebzie in de traditionele betekenis van het woord geworden. Wat dan wel? Ik zou er niet zo goed een naam voor weten. Dagboekpo\u00ebzie? Briefpo\u00ebzie? Het is po\u00ebzie waarin hardop gedacht wordt, en het een tegen het ander afgewogen, en verteld – alsof er iemand naast je loopt en gewoon tegen je praat, op rustige toon en in alledaagse taal, zonder opsmuk. Een gedicht als een wandeling. Lees ik het, dan is het bijna alsof ik in die oostelijke tuin ben, in de late zomer, begin van de herfst, en met de dichter meeloop door de perken en af en toe met hem stilsta onder de bomen, of bij de bloemen, en naar hem luister, en dan weer met hem meeloop, handen op de rug, naar de grond voor mijn voeten kijkend, af en toe diepzinnig met mijn hoofd knikkend.<\/p>\r\n\r\n

Ik was verrast dat een zo ondichterlijke opzet zo sterk kan werken. Het gaat me niet om een romantische fantasie waarin ik mezelf door de eeuwen heen verplaatst zie naar een Chinese tuin, gekleed en gekapt naar de heersende mode en sprekend in Chinese karakters. Het gaat me ook niet om diepe inzichten die ik aan het praten van Po Sju I zou kunnen ontlenen, want dat valt geloof ik wel mee. Het gaat me ook niet om die leuke sfeer van tuinen en bloemetjes en drank en wijsheid. Wat mij raakte was denk ik de toon: de nuchtere, eerlijke, alles onder ogen ziende instelling waarmee hier gesproken werd. Niet bijzonder, niet ingewikkeld, en helemaal niet dichterlijk, maar het effect was sterk: hier sprak een stem, een karakter, een ziel.<\/p>\r\n\r\n

\r\n\r\n
Chrysanten in den oostelijken tuin<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Snel gaan de jaren, vroeger wist ik het niet,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Wel in mijn rijpheid, ik weerhield ze niet.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Leed en teleurstelling van al mijn jaren<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Kwamen met mij in d’eenzamen tuin hier samen.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
In ‘t midden van een perk sta ik lang stil,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
De zonneschijn is dun, de wind giert kil,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Het loover is verrot en uitgeroeid,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
De volle zomerboomen uitgebloeid.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Alleen wat tengre bleekzuchtige chrysanthen<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Staan door den wind vergeten langs de kanten.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<\/div>
[p. 193]<\/div>
\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Ik heb een beker boordevol geschonken<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Maar merkte nauwlijks dat ik had gedronken.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Hoe in mijn jeugd gemakk’lijk mijn gemoed<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Van droevig blij werd, van vertoornd weer goed.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Als ik wijn zag, op elk uur van den dag<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Dronk ik hem uit en was \u00e9\u00e9n en al lach.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Nu laat de sterkste drank mij nuchter en koud.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Bleeke chrysanth, je bleef niet over om mij<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Te troosten in ‘t droef seizoen, maar wij zijn allebei<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Uit beetre tijden over, en beiden nu veeg en oud.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<\/div>\r\n\r\n

Na het schrale chrysantenlied van Po Sju I volgde een schraal winterlied van Mei Sjeng (of van iemand anders, want er stond een vraagteken achter zijn naam). Ook mooi. En zo voort.<\/p>\r\n\r\n

Het lezen van die verschillende gedichten en die verschillend gestemde dichters moet zich hebben afgespeeld in enkele minuten, maar het voelde als een lang verblijf in een andere wereld. Ik was zomaar achter elkaar een bundel gedichten aan het lezen – wat, bij mij althans, niet vaak voorkomt. Tweede verrassing: dat het ene gedicht misschien wel iets minder dan het andere kon zijn, maar dat dat er niet zo veel toe deed. Ik was vooral geraakt door een stem, een sprekende instantie, een aanwezigheid, een pr\u00e9sence – hoe moet je het noemen. En dat, derde verrassing, niet alleen in het tuingedicht van Po Sju I, maar in al deze gedichten in min of meer gelijke mate. Een groep stemmen, ook nog eens uit verschillende tijden en in verschillende genres, spreekt niettemin als \u00e9\u00e9n mond. Dat zou wel eens iets met de vertaler te maken kunnen hebben. Vierde verrassing: dat ik zo geraakt werd door J. Slauerhoff, een dichter die zich tot nu toe ook bij mij vooral in de overgeleverde karakteristieken had aangediend: rusteloos, eenling, heimwee, gedoemd, zwerven, zelfbeklag, zeemansromantiek uit de oude doos. Hij klonk hier, via zijn Chinese voorzeggers, veel schraler, kleiner, oprechter, maar ook intiemer dan ik had gedacht dat hij kon zijn.<\/p>\r\n\r\n

Vijfde verrassing: het overkwam me terwijl ik onderweg was, in de trein – meestal niet een erg geschikte plek om gedichten te lezen. Maar nu was het juist die omstandigheid die zich voegde bij wat ik las. Of was het omgekeerd: voegde wat ik las zich naar de omstandigheid van het reizen? Of was het beide tegelijk, en vielen er nu twee dingen samen die nu eenmaal bij elkaar horen: lezen en reizen, langs regels gaan en over rails glijden? Reislezen. Er is niet veel fantasie voor nodig om het lezen als een reis te zien, een\r\n<\/p>

[p. 194]<\/div>

\r\ntocht door het landschap van de tekst. Daar kwam in mijn geval ook nog eens bij dat ik reisgedichten las, met duidelijke titels als \u2018Reizend naar Njoe Tse Wang\u2019, \u2018Zeilend in de herfst\u2019, \u2018Aan den reiziger\u2019 en \u2018Pelgrimstocht\u2019. En voor zover ze niet expliciet over reizen gingen, bezorgden ze mij toch wel de bijbehorende reisgevoelens, alleen al door alle exotische namen en bestemmingen. Buiten schoten Zenderen, Wierden, Bathmen, Colmschate en Stroe voorbij, en eindeloze rijen houtwallen, kippenschuren, seinpalen en kerktorens, maar intussen vertoefde ik met mijn gedachten op het woeste grasvlak van het land Tsjirak (\u2018waar schaarsche kudden in de verten zweven\u2019), in het nachtasyl te Hang Sjow of gewoon, net als Woe Tei, \u2018met mijn bloemenboot op de Fen-rivier\u2019.<\/p>\r\n\r\n

De treinreiziger voor het raam van zijn uitzicht. De lezer voor het raam van zijn gedicht, zonder verdere naslag en zonder verdere voetnoten. Ik verbeeldde mij dat dezelfde koekeloerende houding wel eens ten grondslag kon liggen aan veel van deze Chinese gedichten, en vermoedelijk ook aan de wens van Slauerhoff om ze te gaan vertalen. Leven, lezen, reizen, schrijven – ze horen voor dichters als Po Sju I en Slauerhoff bij elkaar. Het leven als een reis – die gedachte. De po\u00ebzie als een verslag van wat zich tijdens die reis onderweg kan voordoen – die instelling. Wie leeft is altijd onderweg – dat besef. Alle po\u00ebzie is gebruikspo\u00ebzie – die houding. Dit waren, om het nog eens anders te zeggen, geen kunstgedichten, maar gelegenheidsgedichten. Niet gemaakt door deeltijddichters die er speciaal voor waren gaan zitten, maar door reizigers met een dichterlijke blik, altijd al geneigd in reishouding door de wereld te gaan en altijd al geneigd het op te tekenen als zich onderweg per ongeluk of terloops iets aandient. Dit was po\u00ebzie met een duidelijke functie: dagboekaantekening, ansicht, geheugensteun, liedje, grap, inzicht, anekdote. Po\u00ebzie als een vanzelfsprekend onderdeel van het dagelijks leven, als een middel om onderweg de reis mee te stofferen.<\/p>\r\n\r\n

Het was die instelling die mij onverhoeds trof bij het lezen van al die eeuwenoude Chinese gedichten in Yoeng Poe Tsjoeng<\/i>. Het voelde als de herontdekking van iets dat ik vermoedelijk ooit wel gekend moet hebben, maar in de loop der jaren moet zijn kwijtgeraakt. De dichterlijke stem, zo noem ik het dan maar. Ik zou ook kunnen zeggen: de gewaarwording dat iemand in po\u00ebzie gewoon tot je spreekt, in rustige volzinnen. Ik zou bijna ook kunnen zeggen: als een normaal mens, als iemand die naast je zou kunnen zitten, in de trein bijvoorbeeld, en je zou kunnen vertellen wat hij zag, of dacht, zonder maniertjes en zonder slinkse bijbedoelingen.<\/p>\r\n\r\n

Wat ik in Yoeng Poe Tsjoeng<\/i> terugvond was een toon en een instelling\r\n<\/p>

[p. 195]<\/div>

\r\nwaarvan ik om een of andere reden inmiddels was gaan denken dat die in po\u00ebzie niet meer mogelijk waren. Noem het de Slauerhofftoon. Ik nam mijzelf kwalijk dat ik er zo lang geen oog voor had gehad. Waarom had ik Slauerhoff en de Slauerhoffachtigen zo lang veronachtzaamd? Waarom las ik nu pas voor het eerst het gedicht \u2018Riet plukken\u2019, alweer zo’n klein wonder van eenvoud en lichte humor (van een anoniem gebleven dichter, of van Slauerhoff zelf, want er staat geen naam onder):<\/p>\r\n\r\n

\r\n\r\n
Riet plukken<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Wij moesten riet gaan plukken,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Lang riet waar wind in ritselt<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Waarvan men manden vlecht.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
En mochten in een boot<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
‘t Vijfvoudig meer bevaren,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Bereikten ‘t eiland lang voor noen.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Wij lagen ‘s avonds nog in ‘t gras,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
En hadden niet \u00e9\u00e9n handvol riet<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Geplukt om mee naar huis te gaan.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<\/div>\r\n\r\n

Of, al even eenvoudig en onopgesmukt van stijl, maar veel dramatischer van inzet, het gedicht \u2018Nacht\u2019. Ook nog nooit eerder gelezen. Hier zegt iemand (het gedicht is opnieuw niet van een dichtersnaam voorzien) midden in de donkere nacht zijn eenzaamheid uit. Regen, zinloosheid, droefenis – het is de stem van de Prediker en van Job en van de boetpsalmen van Nescio en van Minne en van de klaagliederen van Reve:<\/p>\r\n\r\n

\r\n\r\n
Nacht<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
De kleine maan werd door den nacht verslonden.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
De sterren gingen onder in de wolken,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Achter gesloten luiken slapen allen,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Ik waak alleen – waarom – als allen slapen?<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Ik teekende karakters zonder achting,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Verteeren zal de hand die schrijft en ‘t blad<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Dat op zich neemt de klacht van dezen nacht.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Het regent redeloos, droef, vanwaar,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Waarom en waartoe zijn mij deze reeglen ontvallen?<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<\/div>\r\n
[p. 196]<\/div>\r\n

Zo reisde ik verder met deze merkwaardig openhartige en eigenzinnige gedichten in deze merkwaardige bundel Van Geen Nut<\/i>. En terwijl de trein het station Utrecht<\/span> verliet, ging ik verder op weg naar Njoe Tse Wang. Buiten mocht het dan warm en zonnig zijn, in het reisgedicht van Po Sju I bleef het maar vriezen en vriezen, nu al dagen en dagen lang. De dichter moest wachtlopen op het schip, in de ijskoude nacht. Daar zag hij een maanbeschenen strand, maar geen maan. Hij hoorde de zeilen kraken. Hij zag hoe de golven door de vrieskou stroperiger en trager werden: \u2018De golven zoeken winterslaap\u2019. Prachtig beeld. En hij zag vooral hoe het reisdoel, de stad Njoe Tse Wang, maar niet in zicht wilde komen:<\/p>\r\n\r\n

\r\n\r\n
Reizend naar Njoe Tse Wang<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Weinig slaap en lange wacht na middernacht,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Reizen en staren in den zwarten nacht,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Een strand ligt blank in de maan, zelf in wolken<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Onzichtbaar, nimmer door den wind ontbloot.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
De zeilen kraken hard en stijf bevroren.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
De golven zoeken winterslaap, ijsschotsen<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Brijzelt de boeg, wij voeren veertig dagen<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Door nevelen en nog geen Njoe Tse Wang.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<\/div>\r\n\r\n

Later begreep ik dat Slauerhoff in zijn vertalingen uit het Chinees de nodige fouten had gemaakt en slordigheden begaan en zich ook wel eens erg veel vrijheden had veroorloofd. Zo ook hier. De zeeman van Slauerhoff was bij Po Sju I een gewone reiziger, en de zee een kalme rivier. Enzovoort: het holst van de winter was eigenlijk nog maar de naderende herfst, ijs was dauw, veertig dagen waren maar dertig nachten. En overigens ging de reis van Po Sju I ook helemaal niet naar Njoe Tse Wang, een in de winter zeer koude noordelijke havenplaats, maar gewoon naar Hangzhou. Slauerhoff had heel wat elementen veronachtzaamd om zijn eigen ervaringen als scheepsarts in de mal van het gedicht van Po Sju I te kunnen gieten.<\/p>\r\n\r\n

Maakt het veel verschil? Het ligt er maar aan waar je op let en wat je veronachtzaamt. De trein gleed op dat moment door Breukelen. Buiten moet toen een joekel van een Chinees restaurant voorbij zijn gegleden, een pagode ter grootte van een fabriek, met een hoge toekanpaal ernaast en een leuke levensgrote oud-Hollandsche molen in de parkeertuin ervoor. Maar ik zag het niet. Ik was nog steeds op volle zee en liep vloekend in de ijskoude nacht\r\n<\/p>

[p. 197]<\/div>

\r\nmijn wacht, op en neer langs de reling, en blies in mijn handen om mezelf nog enigszins warm te houden. Geen maan. Gekraak en gebrijzel. Het zou nog lang duren voor de trein de haven van Njoe Tse Wang zou binnenlopen.<\/p>\r\n<\/div>

\n

Over het gehele werk<\/h3>\n

Tirade<\/a><\/p>\n

Over dit hoofdstuk\/artikel<\/h3>\n

over Yoeng poe tsjoeng<\/a><\/p>\n

Guus Middag<\/a><\/p>\n

over J. Slauerhoff<\/a><\/p>\n
\n<\/div><\/div><\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

[p. 189] Over de veronachtzaming van SlauerhoffGuus Middag Ik sloeg het dunne boek open en las op de eerste bladzijde een kort gedicht. Het trof me meteen, door de eenvoud vermoedelijk, en door de onbevangen toon. Het leek wel een liedje, een Chinees bootjesliedje: Wachten \u00a0 Mijn bootje is van dun riet \u00a0 Gebonden door… Lees verder <\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","class_list":["post-303875","dbnl","type-dbnl","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nOver de veronachtzaming van Slauerhoff Guus Middag · Uitgeverij Van Oorschot<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/over-de-veronachtzaming-van-slauerhoffguus-middag\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Over de veronachtzaming van Slauerhoff Guus Middag · Uitgeverij Van Oorschot\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"[p. 189] Over de veronachtzaming van SlauerhoffGuus Middag Ik sloeg het dunne boek open en las op de eerste bladzijde een kort gedicht. Het trof me meteen, door de eenvoud vermoedelijk, en door de onbevangen toon. Het leek wel een liedje, een Chinees bootjesliedje: Wachten \u00a0 Mijn bootje is van dun riet \u00a0 Gebonden door... Lees verder\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/over-de-veronachtzaming-van-slauerhoffguus-middag\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Uitgeverij Van Oorschot\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-06-04T17:39:22+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"15 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/over-de-veronachtzaming-van-slauerhoffguus-middag\/\",\"url\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/over-de-veronachtzaming-van-slauerhoffguus-middag\/\",\"name\":\"Over de veronachtzaming van Slauerhoff Guus Middag · Uitgeverij Van Oorschot\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website\"},\"datePublished\":\"2002-12-31T23:00:56+00:00\",\"dateModified\":\"2021-06-04T17:39:22+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/over-de-veronachtzaming-van-slauerhoffguus-middag\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/over-de-veronachtzaming-van-slauerhoffguus-middag\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/over-de-veronachtzaming-van-slauerhoffguus-middag\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"DBNL\",\"item\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Over de veronachtzaming van Slauerhoff Guus Middag\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/\",\"name\":\"Uitgeverij Van Oorschot\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Over de veronachtzaming van Slauerhoff Guus Middag · Uitgeverij Van Oorschot","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/over-de-veronachtzaming-van-slauerhoffguus-middag\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Over de veronachtzaming van Slauerhoff Guus Middag · Uitgeverij Van Oorschot","og_description":"[p. 189] Over de veronachtzaming van SlauerhoffGuus Middag Ik sloeg het dunne boek open en las op de eerste bladzijde een kort gedicht. Het trof me meteen, door de eenvoud vermoedelijk, en door de onbevangen toon. Het leek wel een liedje, een Chinees bootjesliedje: Wachten \u00a0 Mijn bootje is van dun riet \u00a0 Gebonden door... Lees verder","og_url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/over-de-veronachtzaming-van-slauerhoffguus-middag\/","og_site_name":"Uitgeverij Van Oorschot","article_modified_time":"2021-06-04T17:39:22+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"15 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/over-de-veronachtzaming-van-slauerhoffguus-middag\/","url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/over-de-veronachtzaming-van-slauerhoffguus-middag\/","name":"Over de veronachtzaming van Slauerhoff Guus Middag · Uitgeverij Van Oorschot","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website"},"datePublished":"2002-12-31T23:00:56+00:00","dateModified":"2021-06-04T17:39:22+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/over-de-veronachtzaming-van-slauerhoffguus-middag\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/over-de-veronachtzaming-van-slauerhoffguus-middag\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/over-de-veronachtzaming-van-slauerhoffguus-middag\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"DBNL","item":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Over de veronachtzaming van Slauerhoff Guus Middag"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website","url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/","name":"Uitgeverij Van Oorschot","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/dbnl\/303875","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/dbnl"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/dbnl"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=303875"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=303875"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}