{"id":304279,"date":"2008-01-01T00:00:10","date_gmt":"2007-12-31T23:00:10","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/dbnl\/zandra-bezuidenhoutn-slotwoord-van-eybers-is-en-was\/"},"modified":"2021-06-04T18:51:03","modified_gmt":"2021-06-04T17:51:03","slug":"zandra-bezuidenhoutn-slotwoord-van-eybers-is-en-was","status":"publish","type":"dbnl","link":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/zandra-bezuidenhoutn-slotwoord-van-eybers-is-en-was\/","title":{"rendered":"Zandra Bezuidenhout\r\n\r\n‘n Slotwoord van Eybers: \u2018Is\u2019 en \u2018Was\u2019"},"content":{"rendered":"
\r\n\r\n <\/interp><\/interp>
[p. 49]<\/div>\r\n<\/a>\r\n

\r\nZandra Bezuidenhout<\/i>\r\n\r\n
\r\n‘n Slotwoord van Eybers: \u2018Is\u2019 en \u2018Was\u2019<\/h3>\r\n\r\n

Elisabeth Eybers se laaste gepubliseerde digbundel, Valreep\/Stirrup-cup<\/i> (2005), maak ‘n minder spektakul\u00eare indruk as haar vorige werk. Die verse is relatief klein in getal en heel kort; geen opvallende nuwe temas kom aan bod nie; daar is ‘n kariger aanwending van beeldryke taal en relativerende ironie, en die toon is oorwegend somber.<\/p>\r\n\r\n

\u00a0<\/p>\r\n\r\n

Tog is hierdie publikasie nie onbelangrik nie. Dit kan enersyds gelees word as ‘n finale po\u00ebtiese egodokument in ‘n uitgebreide biografiese reeks: ‘n bewuste afsluitwoord oor ‘n lewe en ‘n oeuvre deur die digter self. Aan die ander kant word kerneienskappe van haar digterskap op ‘n selfs meer gedronge en gestroopte wyse saamgetrek. Kortom, die astrak van haar ‘n po\u00ebtiese strewe word in haar slotwerk tot die uiterste gevoer. Daarby dui gedigtitels soos \u2018Opsomming\u2019, \u2018Kringloop\u2019, \u2018Oorweging\u2019, \u2018Slot\u2019 en \u2018Laaste poging tot logika\u2019 op ‘n besinning oor finaliteit as die laaste, en dalk enigste sekerheid oor die menslike toestand.<\/p>\r\n\r\n

\u00a0<\/p>\r\n\r\n

Twee kwatryne, \u2018Vir Bert\u2019\/\u2018To Bert\u2019 (p. 32\/33) en \u2018Waarneming\u2019\/\u2018Observation\u2019 (p. 34\/35), is afgestem op die pol\u00eare paar \u2018is\u2019 en \u2018was\u2019. Eenvoudiger kan dit o\u00ebnskynlik nie, maar om di\u00e9 paradoks van menslike bestaan in sy volle betekenis te deurgrond, en aan die wete en nie-wete wat daarmee saamhang op po\u00ebtiese wyse gestalte te gee, stel besondere eise.<\/p>\r\n\r\n

\u00a0<\/p>\r\n\r\n

In \u2018Vir Bert\u2019, ‘n vers wat na aanleiding van die dood van haar volwasse seun ontstaan het, word die stilte iets begeerliks wanneer die spreker-digter haar eie sterwensmoment in die vooruitstig stel:<\/p>\r\n\r\n

\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
Noudat jy swyg is daar niks meer<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
vir my om ooit nog te begeer<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
buiten die tydstip waarop ek<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
dieselfde stilte mag betrek.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<\/div>\r\n
[p. 50]<\/div>\r\n

Die aardse sekerheid van ‘n \u2018naelstring wat breek\u2019, is opgehef. Die \u2018roulynolie vir my krieketkolf\u2019 sal nie weer opklink nie, n\u00f3g uit die stem van die seun, en aanstons n\u00f3g uit die woord van die digter. Deur die pynlike verlies het die \u2018onderdak\u2019 van geluid en spraak, en by implikasie ook di\u00e9 van die po\u00ebtiese aktiwiteit, vir die spreker haar vroe\u00ebre allure verloor. Onverwags vervloei \u2018is\u2019 en \u2018was\u2019, en word hede en verlede gesamentlik ondergeskik gestel aan ‘n alternatiewe teenpool, die stilte wat \u2018sal wees\u2019.<\/p>\r\n\r\n

\u00a0<\/p>\r\n\r\n

Dit is egter in, \u2018Waarneming\u2019\/\u2018Observation\u2019 dat die genoemde teenstelling ten opsigte van die tydsdimensie noukeuriger geartikuleer word:<\/p>\r\n\r\n

\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\u2018Dit is my seun\u2019 het ek verwaand verklaar<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
soos een wat sorgeloos ‘n feit aanvaar,<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
dog plots staan daar slegs \u00e9\u00e9n gegewe vas:<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
dat is wreedaardig snel verword tot<\/i> was.<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<\/div>\r\n\r\n

Die ommekeer hier bestaan nie alleen in die \u2018is\u2019 wat deur die dood tot \u2018was\u2019 getransformeer word nie, maar in die spreker se \u2018verwaand(e)\u2019 sekerheid wat gefnuik word deur die besef dat maar \u00e9\u00e9n feit vasstaan, naamlik di\u00e9 van eindigheid. Die ongunstige implikasies van \u2018verword\u2019, tesame met die potensi\u00eble dubbelbetekenis van \u2018was\u2019 (as beide synstoestand en substans beide in die slotre\u00ebl), konsolideer die verganklikheidsgedagte kursories, vars, klankryk en onverbiddelik. Die sprekershouding blyk nog sterker uit \u2018wreedaardig\u2019 in dieselfde re\u00ebl, wat klankmatig en ten opsigte van betekenis resoneer met \u2018verword\u2019 en \u2018was\u2019, maar paradigmaties kontrasteer met \u2018verwaand\u2019 (r1), hoewel klankverbande deur sowel assonansie en alliterasie opgeroep word om ‘n sekere dubbelvisie in te voer. So ook staan \u2018sorgeloos\u2019 (r2) semanties gesproke teenoor \u2018dog plots\u2019(r3) en \u2018verword\u2019 (r4) – ten spyte van die berekende klankmatige klankverwantskap.<\/p>\r\n\r\n

\u00a0<\/p>\r\n\r\n

Verstegnies is hier meer bekende Eybers-kunsgrepe aan die hand, soos die afwisselende paarrym van die eerste en die laaste twee re\u00ebls, gesteun deur \u2018dog\u2019 aan die begin van r3, waardeur die ommekeer in die spreker se gemoed op ‘n ikoniese wyse bevestig word. Die aforistiese slot, nog ‘n tipiese Eybers-proced\u00e9, dien waarskynlik om die ontnugtering deur een algemene waarheid te maskeer, en die aanvaarding te vergemaklik van haar \u2018Waarneming\u2019, soos die titel lui, maar wat semanties sinspeel op meer as observasie. Deur die uitbuiting van taal word dit ook ‘n manier om te konstateer dat\r\n<\/p>

[p. 51]<\/div>

die spreker dit wat \u2018waar\u2019 is, \u2018neem\u2019 of \u2018aanneem\u2019. Teselfdertyd is die digterse voorkeur vir woorde soos \u2018plots\u2019 en \u2018snel\u2019 wat ‘n groter gebruiksfrekwensie in die Nederlandse as die Afrikaanse spreektaal het, en die spel met \u2018een\u2019\/\u2018\u00e9\u00e9n\u2019 ‘n aanduiding van haar inskakeling by die Nederlandse taal- en leefw\u00eareld.<\/p>\r\n\r\n

\u00a0<\/p>\r\n\r\n

Die mees kenmerkende en waardevolle van hierdie kwatryne is gele\u00eb in Eybers se vermo\u00eb om tot en met die afsluiting van haar oeuvre pregnante dog toeganklike verse te skryf waarin skrynende emosie beheers word deur ‘n nugtere blik en gedissiplineerde vormgewing. Hierdie werkwyse was een van die dominante elemente van Eybers se werk, soos ook haar sorgvuldige woordkeuse wat hier paslik kulmineer in die strategies geplaasde slotwoord \u2018was\u2019 aan die einde van die slotgedig, waarmee die laaste bundel dan n\u00e1 sewentig jaar die besluit van ‘n merkwaardige digterskap aankondig – en die koms van die stilte bevestig.<\/p>\r\n<\/div>

\n

Over dit hoofdstuk\/artikel<\/h3>\n

Zandra Bezuidenhout<\/a><\/p>\n

over Elisabeth Eybers<\/a><\/p>\n
\n<\/div><\/div><\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

[p. 49] Zandra Bezuidenhout ‘n Slotwoord van Eybers: \u2018Is\u2019 en \u2018Was\u2019 Elisabeth Eybers se laaste gepubliseerde digbundel, Valreep\/Stirrup-cup (2005), maak ‘n minder spektakul\u00eare indruk as haar vorige werk. Die verse is relatief klein in getal en heel kort; geen opvallende nuwe temas kom aan bod nie; daar is ‘n kariger aanwending van beeldryke taal en… Lees verder <\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","class_list":["post-304279","dbnl","type-dbnl","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nZandra Bezuidenhout 'n Slotwoord van Eybers: \u2018Is\u2019 en \u2018Was\u2019 · Uitgeverij Van Oorschot<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/zandra-bezuidenhoutn-slotwoord-van-eybers-is-en-was\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Zandra Bezuidenhout 'n Slotwoord van Eybers: \u2018Is\u2019 en \u2018Was\u2019 · Uitgeverij Van Oorschot\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"[p. 49] Zandra Bezuidenhout ‘n Slotwoord van Eybers: \u2018Is\u2019 en \u2018Was\u2019 Elisabeth Eybers se laaste gepubliseerde digbundel, Valreep\/Stirrup-cup (2005), maak ‘n minder spektakul\u00eare indruk as haar vorige werk. Die verse is relatief klein in getal en heel kort; geen opvallende nuwe temas kom aan bod nie; daar is ‘n kariger aanwending van beeldryke taal en... Lees verder\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/zandra-bezuidenhoutn-slotwoord-van-eybers-is-en-was\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Uitgeverij Van Oorschot\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-06-04T17:51:03+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"4 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/zandra-bezuidenhoutn-slotwoord-van-eybers-is-en-was\/\",\"url\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/zandra-bezuidenhoutn-slotwoord-van-eybers-is-en-was\/\",\"name\":\"Zandra Bezuidenhout 'n Slotwoord van Eybers: \u2018Is\u2019 en \u2018Was\u2019 · Uitgeverij Van Oorschot\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website\"},\"datePublished\":\"2007-12-31T23:00:10+00:00\",\"dateModified\":\"2021-06-04T17:51:03+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/zandra-bezuidenhoutn-slotwoord-van-eybers-is-en-was\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/zandra-bezuidenhoutn-slotwoord-van-eybers-is-en-was\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/zandra-bezuidenhoutn-slotwoord-van-eybers-is-en-was\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"DBNL\",\"item\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Zandra Bezuidenhout ‘n Slotwoord van Eybers: \u2018Is\u2019 en \u2018Was\u2019\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/\",\"name\":\"Uitgeverij Van Oorschot\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Zandra Bezuidenhout 'n Slotwoord van Eybers: \u2018Is\u2019 en \u2018Was\u2019 · Uitgeverij Van Oorschot","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/zandra-bezuidenhoutn-slotwoord-van-eybers-is-en-was\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Zandra Bezuidenhout 'n Slotwoord van Eybers: \u2018Is\u2019 en \u2018Was\u2019 · Uitgeverij Van Oorschot","og_description":"[p. 49] Zandra Bezuidenhout ‘n Slotwoord van Eybers: \u2018Is\u2019 en \u2018Was\u2019 Elisabeth Eybers se laaste gepubliseerde digbundel, Valreep\/Stirrup-cup (2005), maak ‘n minder spektakul\u00eare indruk as haar vorige werk. Die verse is relatief klein in getal en heel kort; geen opvallende nuwe temas kom aan bod nie; daar is ‘n kariger aanwending van beeldryke taal en... Lees verder","og_url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/zandra-bezuidenhoutn-slotwoord-van-eybers-is-en-was\/","og_site_name":"Uitgeverij Van Oorschot","article_modified_time":"2021-06-04T17:51:03+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"4 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/zandra-bezuidenhoutn-slotwoord-van-eybers-is-en-was\/","url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/zandra-bezuidenhoutn-slotwoord-van-eybers-is-en-was\/","name":"Zandra Bezuidenhout 'n Slotwoord van Eybers: \u2018Is\u2019 en \u2018Was\u2019 · Uitgeverij Van Oorschot","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website"},"datePublished":"2007-12-31T23:00:10+00:00","dateModified":"2021-06-04T17:51:03+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/zandra-bezuidenhoutn-slotwoord-van-eybers-is-en-was\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/zandra-bezuidenhoutn-slotwoord-van-eybers-is-en-was\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/zandra-bezuidenhoutn-slotwoord-van-eybers-is-en-was\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"DBNL","item":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Zandra Bezuidenhout ‘n Slotwoord van Eybers: \u2018Is\u2019 en \u2018Was\u2019"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website","url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/","name":"Uitgeverij Van Oorschot","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/dbnl\/304279","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/dbnl"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/dbnl"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=304279"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=304279"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}