{"id":304514,"date":"2010-01-01T00:00:05","date_gmt":"2009-12-31T23:00:05","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/dbnl\/wanda-reiseleen-eigentijdse-hel\/"},"modified":"2021-06-04T18:55:33","modified_gmt":"2021-06-04T17:55:33","slug":"wanda-reiseleen-eigentijdse-hel","status":"publish","type":"dbnl","link":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/wanda-reiseleen-eigentijdse-hel\/","title":{"rendered":"Wanda Reisel\r\n\r\nEen eigentijdse hel"},"content":{"rendered":"
\r\n\r\n <\/interp><\/interp><\/interp>
[p. 24]<\/div>\r\n<\/a>\r\n

\r\nWanda Reisel<\/i>\r\n\r\n
\r\nEen eigentijdse hel<\/h3>\r\n\r\n
Lezing uitgesproken op 2 november jl. tijdens de Reve-avond in De Rode Hoed<\/blockquote>\r\n\r\n

Geacht publiek,<\/p>\r\n\r\n

\u00a0<\/p>\r\n\r\n

Als je in de jaren zestig en zeventig in Amsterdam opgroeide, was het vrijwel onvermijdelijk invloed van Reves werk en persoonlijkheid te ondergaan.<\/p>\r\n\r\n

Ik ben gevraagd hier iets over het verhaal De ondergang van de familie Boslowits<\/i> te zeggen. Burnier en Rubinstein, qua joodse meisjes dan, gingen mij voor.<\/p>\r\n\r\n

\r\nDe ondergang van de familie Boslowits<\/i> heeft een familie die Boslowits heet tot onderwerp en gaat over het lijden van de mens en de onkenbaarheid van zijn lot. Het stelt de ultieme vraag: als er een eigentijdse hel op aarde is, waarom zou een mens dan nog blijven leven? Waar is de rechtvaardiging voor dit alles? Waar het antwoord erop? Waar is God, waar is de uitgang, waar is een verlossing van deze kwelling? In de dood, in niets anders dan de dood.<\/p>\r\n\r\n

Gerard Reves persoonlijke thematiek is al in dit vroege verhaal uit 1946 compleet en puntgaaf aanwezig. Hij en dit verhaal pasten misschien wel bij toeval in de tijdgeest van net na de oorlog. Bepalender voor zijn blik is mijns inziens zijn vroeg in zijn jeugd geopenbaarde of misschien zelfs aangeboren depressiviteit geweest. Maar dit terzijde.<\/p>\r\n\r\n

De naam Boslowits komt als joodse naam in Nederland en de wereld weinig voor. Op internet is nauwelijks iets te vinden, vier namen in het New Yorkse telefoonboek. In De taal der liefde<\/i> is sprake van de naam Osnowitz. Ook al een naam die weinig voorkomt. Moskowicz kennen we wel. Of bij de overweging van de historicus Presser – leraar en vriend van Gerard en Karel – om zijn kroniek van de Jodenvervolging Ondergang<\/i> te noemen bij de titel van de novelle een rol heeft gespeeld, is mij niet bekend. Mijn vermoeden is overigens, dat de naam Boslowits een woordspeling van \u2018Bolsjewist\u2019 is.<\/p>\r\n\r\n

Dat het hier om een seculiere, joodse, communistische familie gaat mag je aannemen. Met de mensen uit dat milieu waren de ouders Van het Reve\r\n<\/p>

[p. 25]<\/div>

veelal bevriend. Niet zelden waren, zeker in Amsterdam en in die tijd, joden ook communist, als deel van hun emancipatie- en gelijkheidsstreven. Gerard (of Simon) van het Reve heeft door dat nabije contact hun ondergang in de Tweede Wereldoorlog dan ook met andere ogen en van dichterbij gadegeslagen dan veel andere niet-joden. Dat maakt zijn blik bijzonder en authentiek.<\/p>\r\n\r\n

\u00a0<\/p>\r\n\r\n

Niets is wat het lijkt in dit verhaal waarvan de anekdote bekend is: de 23-jarige schrijver Simon volgt een afsplitsing van zichzelf – Simontje geheten – die tussen zijn zevende en negentiende jaar een familie Boslowits gekend heeft en oor- en ooggetuige van de sluipende ondergang van deze familie in de oorlog is geweest.<\/p>\r\n\r\n

De wens van Van het Reve om dit verhaal ambigu te laten zijn – duidelijk niet alleen een blik op de Jodenvervolging – lees ik uit de ingreep om bijvoorbeeld de niet-bestaande Nederlandse naam Witvis aan de arts te geven die met zijn gezin zelfmoord pleegt: de schrijver duidt hier ongetwijfeld op de joodse naam Waisvisz.<\/p>\r\n\r\n

In verband met de mogelijke wil van Van het Reve om zijn vertelling van de ondergang van een joodse familie in Amsterdam een universelere vorm te geven, haal ik de schrijver Bernard Malamud aan: die zag zichzelf niet als een joodse schrijver; joden, dat waren nu eenmaal de mensen waarmee hij het meest vertrouwd was. In 1968 zei hij in een interview met The Jerusalem Post<\/i>: \u2018Ik probeer de Jood als een universele mens te zien. Iedereen is een Jood, hoewel hij het misschien niet weet. Het joodse drama is prototypisch, een symbool voor de strijd om het bestaan op het hoogst mogelijke menselijk niveau. Joodse geschiedenis is Gods talent voor drama…\u2019<\/p>\r\n\r\n

\u00a0<\/p>\r\n\r\n

\r\nDe ondergang van de familie Boslowits<\/i> steekt in elkaar als een Zwitsers uurwerk en heeft een geheimzinnige, de anekdote ver overstijgende werking. Gedurende het verhaal volgen we, quasi en passant, het opgroeien van de hoofdpersoon Simon tot bijna-volwassene, zijn verbaasde waarneming van de wereld om hem heen. Hij lijkt in de coulissen te staan, maar staat bij nader inzien ook weer in het middelpunt van het verhaal en draait rond. De andere personages draaien om hem heen, als planeten rond de zon.<\/p>\r\n\r\n

De kracht van de stijl van De ondergang van de familie Boslowits<\/i> is de vermenging van het serieuze van de oorlog met het banale van de dagelijkse gang van zaken die \u00f3\u00f3k door moet. Het levert iets absurds op. Dat is de werkelijkheid. Dat is de Reviaanse blik.<\/p>\r\n\r\n

Het intrigerende en knapgeconstrueerde verhaal voert ons mee met de\r\n<\/p>

[p. 26]<\/div>

blik van omstanders \u00e9n die van slachtoffers. Het neemt, net als de hoofdpersoon, eigenlijk geen positie in. De coulissenblik, die terloopse verteltrant, het \u2018van horen zeggen hebben\u2019, de gebrekkige informatie die er door de volwassenen gegeven wordt, alles is belangrijk maar het komt tot de verteller (net als ons lezers) in flarden en horten.<\/p>\r\n\r\n

\u00a0<\/p>\r\n\r\n

Het verhaal vertrekt op bladzijde een vanuit de kinderlijke onschuld, een zuiver voelen, dat misschien wel een herinnering is van een andere, allereerste, hevige gewaarwording: \u2018Er speelde ook een jongen viool, waarbij ik bijna huilen moest en een ogenblik overwoog ik hem een zoen te geven. Ik was toen zeven jaar oud.\u2019<\/p>\r\n\r\n

Langzaam laat de schrijver het perspectief verschuiven naar de machteloze, \u2018medeplichtig\u2019 gemaakte Simon van negentien jaar. Wie niets doet is schuldig. Maar je kunt niets doen. Het is het soort Kafka\u00ebsk schuldig-zijn als waar de Nazi’s de joden van hebben beschuldigd: schuldig alleen omdat je jood bent. Zo worden de omstanders vanzelf tot daders gemaakt en zijn daardoor ook slachtoffer. Simontje is zelfs na\u00efef en kwetsbaar te noemen: een \u2018normale\u2019 jongen, misschien wel de enige normale jongen in Reves oeuvre. Hij verheugt zich, als elke jongen, op de spannende gebeurtenissen die een oorlog mee zal brengen, vooral op het vuurwerk. Maar hij ziet de doodsangst op de gezichten van de volwassenen afgetekend. Het eerst wordt hij dit gewaar in \u2018tante\u2019 Jaanne Boslowits die al nerveus is, maar lopende het verhaal echt een nerveus wrak zal worden. Dit in tegenstelling tot Simons eigen moeder, Jet, die de nuchterheid en standvastigheid zelve lijkt, maar tegelijk ook iets ongrijpbaar hards heeft.<\/p>\r\n\r\n

Interessant genoeg is het Simons \u2018los staan\u2019 van de andere mensen, een vorm van onthechting of een bepaalde onvolkomenheid, die het verhaal voor de lezer des te intrigerender en tragisch maken. Het illustreert de houding die veel mensen kenmerkt als het er in een nijpende situatie op aan komt: \u2018jij liever dan ik\u2019.<\/p>\r\n\r\n

Je kijkt al lezend als het ware om een hoekje, dat is wat er in Boslowits de hele tijd gebeurt. De hoofdpersoon staat erbij, veroorzaakt zelf niets, maar hoort aan en registreert als een camera. Simon is nog niet op de leeftijd dat wat wordt aangericht zijn verantwoordelijkheid is. Hij heeft nog geen oordeel (zoals Frits dat, alles verpletterend, in De Avonden<\/i> wel heeft). Het gevolg van dit \u2018perifeer zien\u2019 is dat je de kern nooit direct waarneemt. En dat is dan ook meteen het wezen van goede kunst en literatuur (of van religie en liturgie): show, don’t tell.<\/i>\r\n<\/p>\r\n

[p. 27]<\/div>\r\n

Dit lange korte verhaal van dertig bladzijden omspant een periode van twaalf jaar, maar de tijd is er op een vernuftige manier in elkaar geschoven. Daardoor komt alles beter, want raadselachtiger, tot zijn recht, zodat je dieper de gebeurtenissen en hun ware betekenis in wordt gezogen.<\/p>\r\n\r\n

Klassiek is de manier waarop er voorzetten en inlossingen worden gegeven. De ineens illegaal geworden communistische boeken en blaadjes, die Simontje in de plomp moet dumpen als de oorlog is uitgebroken, en het lijk van de ondergedoken oom Hans, dat ook in illegaliteit moet worden afgezonken, vormen op die manier een symbolisch beeld dat onbewust de hele tragedie van de Jodenvervolging verbeeldt. Want wat is absurder dan boeken te water te laten? Boeken verbranden. Net zo absurd als illegaal een lijk afzinken. Of de verbranding van een heel volksdeel. Simon en zijn moeder zien het allemaal onder hun ogen gebeuren. Die wanhoop wordt in het verhaal eerst terloops, maar dan steeds dreigender verbeeld. Dat is met meesterhand gedaan.<\/p>\r\n\r\n

Simontje duwt oom Hans in zijn invalidenkar de brug op, oom Hans beveelt hem los te laten. Simon waarschuwt nog dat dat niet mag, maar daar gaat hij al. Oom Hans waagt het erop, als hij geluk heeft, wordt hij overreden door een auto. Maar hij kantelt alleen met kar en al om.<\/p>\r\n\r\n

\u2018Hij had geen letsel opgelopen, maar zweeg en zat, toen we bij hem thuis waren, aan tafel stil voor zich uit te kijken.\u2019<\/p>\r\n\r\n

En bijzonder subtiel: oom Hans, die zich door zijn verlamming moeizaam verplaatst in zijn werkkamer als hij daar, vlak na de inval van de Duitsers, met Simon alleen is. \u2018\u201cJe wilt zeker wel een sigaret?\u201d vroeg hij en stond op om de doos te zoeken. \u201cZeg maar waar ze staan, dan pak ik ze wel,\u201d zei ik, maar hij schuifelde naar de hoek van de kamer, waar hij een koperen, lage, vierkante doos van een tafeltje nam. \u201cLach je?\u201d vroeg hij, de rug naar mij toegewend. \u201cWaarachtig niet\u201d zei ik.\u2019<\/p>\r\n\r\n

De sc\u00e8ne laat feilloos de machteloosheid voelen. Het \u2018Lach je?\u2019 is een intiem moment tussen Simon en oom Hans waarin alles vervat is. De kreupele oom Hans weet het en weet dat Simon het weet: het is allemaal zinloos, hij kan geen kant op, het is afgelopen. Iedereen weet het. Simons moeder gaat met de moed der wanhoop het zwakzinnige Ottootje bezoeken in het Apeldoornse Bos. Gelaten kunnen \u2018Hansje\u2019 en tante Jaane niet anders dan uit het raam starend op hun doodvonnis zitten wachten, een Edward Hopperachtig beeld zoals Simon dat waarneemt wanneer hij van straat opkijkt naar de ramen.<\/p>\r\n\r\n

Er gebeurt helemaal niets, terwijl het onafwendbare zich voltrekt. Dat is\r\n<\/p>

[p. 28]<\/div>

de gruwelijke gruwelijkheid ervan. De barmhartige onderduikgevers die uiteindelijk de verlamde oom Hans in huis nemen zijn zoals alle onderduikgevers en verzetsmensen bijna onmenselijk moedig. Zij begeleiden Hans sr. zo goed mogelijk op zijn reis naar het einde, maar niemand kan iets tegen de sluipende uitroeiing ondernemen, want verlossing is er niet. De moeder van Simon ziet het aan, zoals alle personages hun lot aanvaarden. Het is van een wezenloze, gekmakende treurigheid. De hele situatie is \u00e9\u00e9n grote valkuil, een hel.<\/p>\r\n\r\n

\u00a0<\/p>\r\n\r\n

Het verhaal is pijnlijk precies in zijn verlammend gedetailleerde vragen die het loswoelt. Het lijkt hierin soms op het werk van John Coetzee: het is ernstig en bevraagt tussen de regels door de moraal, die beweeglijk blijkt in plaats van vast. Reve bewijst zijn enorme talent hier als 23-jarige. Zo scherpzinnig heeft hij dat bij mijn weten nooit meer gedaan. Hij is later een heel andere kant op gegaan dan de romancier die hij hier was begonnen te zijn.<\/p>\r\n\r\n

\r\nDe ondergang van de familie Boslowits<\/i> gaat ogenschijnlijk over de Jodenmoord, maar het is uiteindelijk een verhaal van het menselijk lijden: waarom plegen Jaanne en Hansje oog in oog met hun onontkoombaar lot geen zelfmoord? Wanneer mag je of moet je weigeren te leven? Waarom blijf je w\u00e9l leven? Dokter Witvis doodt zijn gezin en zichzelf. De verplegers en verpleegsters van het Apeldoornse Bosch zijn bij de zwakzinnigen gebleven bij de deportatie; sommige mensen doen bijzondere dingen, zijn onbaatzuchtig tot het eind, maar zijn niet bij machte in te grijpen. De geknakte oom Hans doet het uiteindelijk zelf, met opgespaarde slaappillen.<\/p>\r\n\r\n

\u00a0<\/p>\r\n\r\n

\r\nDe ondergang van de familie Boslowits<\/i> is een even briljant als hartverscheurend sleutelwerk dat nooit zijn gloeiende kern blootgeeft, maar waarvan we het belang intu\u00eftief aanvoelen.<\/p>\r\n\r\n

Wij weten niet waardoor en waarom de meeste mensen, ondanks alles, toch aan het leven hangen. Dat is het mysterie.<\/p>\r\n<\/div>

\n

Over dit hoofdstuk\/artikel<\/h3>\n

over De ondergang van de familie Boslowits<\/a><\/p>\n

Wanda Reisel<\/a><\/p>\n

2 november 2009<\/a><\/p>\n
\n<\/div><\/div><\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

[p. 24] Wanda Reisel Een eigentijdse hel Lezing uitgesproken op 2 november jl. tijdens de Reve-avond in De Rode Hoed Geacht publiek, \u00a0 Als je in de jaren zestig en zeventig in Amsterdam opgroeide, was het vrijwel onvermijdelijk invloed van Reves werk en persoonlijkheid te ondergaan. Ik ben gevraagd hier iets over het verhaal De… Lees verder <\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","class_list":["post-304514","dbnl","type-dbnl","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nWanda Reisel Een eigentijdse hel · Uitgeverij Van Oorschot<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/wanda-reiseleen-eigentijdse-hel\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Wanda Reisel Een eigentijdse hel · Uitgeverij Van Oorschot\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"[p. 24] Wanda Reisel Een eigentijdse hel Lezing uitgesproken op 2 november jl. tijdens de Reve-avond in De Rode Hoed Geacht publiek, \u00a0 Als je in de jaren zestig en zeventig in Amsterdam opgroeide, was het vrijwel onvermijdelijk invloed van Reves werk en persoonlijkheid te ondergaan. Ik ben gevraagd hier iets over het verhaal De... Lees verder\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/wanda-reiseleen-eigentijdse-hel\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Uitgeverij Van Oorschot\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-06-04T17:55:33+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"10 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/wanda-reiseleen-eigentijdse-hel\/\",\"url\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/wanda-reiseleen-eigentijdse-hel\/\",\"name\":\"Wanda Reisel Een eigentijdse hel · Uitgeverij Van Oorschot\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website\"},\"datePublished\":\"2009-12-31T23:00:05+00:00\",\"dateModified\":\"2021-06-04T17:55:33+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/wanda-reiseleen-eigentijdse-hel\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/wanda-reiseleen-eigentijdse-hel\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/wanda-reiseleen-eigentijdse-hel\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"DBNL\",\"item\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Wanda Reisel Een eigentijdse hel\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/\",\"name\":\"Uitgeverij Van Oorschot\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Wanda Reisel Een eigentijdse hel · Uitgeverij Van Oorschot","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/wanda-reiseleen-eigentijdse-hel\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Wanda Reisel Een eigentijdse hel · Uitgeverij Van Oorschot","og_description":"[p. 24] Wanda Reisel Een eigentijdse hel Lezing uitgesproken op 2 november jl. tijdens de Reve-avond in De Rode Hoed Geacht publiek, \u00a0 Als je in de jaren zestig en zeventig in Amsterdam opgroeide, was het vrijwel onvermijdelijk invloed van Reves werk en persoonlijkheid te ondergaan. Ik ben gevraagd hier iets over het verhaal De... Lees verder","og_url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/wanda-reiseleen-eigentijdse-hel\/","og_site_name":"Uitgeverij Van Oorschot","article_modified_time":"2021-06-04T17:55:33+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"10 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/wanda-reiseleen-eigentijdse-hel\/","url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/wanda-reiseleen-eigentijdse-hel\/","name":"Wanda Reisel Een eigentijdse hel · Uitgeverij Van Oorschot","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website"},"datePublished":"2009-12-31T23:00:05+00:00","dateModified":"2021-06-04T17:55:33+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/wanda-reiseleen-eigentijdse-hel\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/wanda-reiseleen-eigentijdse-hel\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/wanda-reiseleen-eigentijdse-hel\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"DBNL","item":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Wanda Reisel Een eigentijdse hel"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website","url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/","name":"Uitgeverij Van Oorschot","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/dbnl\/304514","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/dbnl"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/dbnl"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=304514"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=304514"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}