{"id":304685,"date":"2011-01-01T00:00:08","date_gmt":"2010-12-31T23:00:08","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/dbnl\/lodewijk-pessersruzie-op-rijmde-tenzone-tussen-dante-alighieri-en-forese-donati\/"},"modified":"2021-06-04T18:57:22","modified_gmt":"2021-06-04T17:57:22","slug":"lodewijk-pessersruzie-op-rijmde-tenzone-tussen-dante-alighieri-en-forese-donati","status":"publish","type":"dbnl","link":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/lodewijk-pessersruzie-op-rijmde-tenzone-tussen-dante-alighieri-en-forese-donati\/","title":{"rendered":"Lodewijk Pessers\r\n\r\nRuzie op rijm\r\n\r\nDe tenzone tussen Dante Alighieri en Forese Donati"},"content":{"rendered":"
\r\n\r\n <\/interp><\/interp>
[p. 41]<\/div>\r\n<\/a>\r\n

Lodewijk Pessers\r\n
\r\nRuzie op rijm\r\n
\r\nDe tenzone tussen Dante Alighieri en Forese Donati<\/h3>\r\n\r\n

Uit omstreeks 1295 stamt een bijzondere po\u00ebtische correspondentie tussen de schrijver van de Goddelijke Komedie, Dante Alighieri, en zijn jeugdvriend Forese Donati. Het relatief onbekende werk geeft in de eerste plaats een interessant beeld van Dante’s vroege literaire ontwikkeling, waarin hij zich van een onverwacht scabreuze kant laat zien (iets wat hem bij het schrijven van de Hel nog van pas zal komen). Daarnaast is de dichtreeks ook om geheel eigen redenen lezenswaardig.<\/p>\r\n\r\n

Eerst iets over het genre. De po\u00ebtische correspondentie wordt in het Italiaans aangeduid met \u2018tenzone\u2019, iets wat in het Nederlands dispuut- of strijdgedicht genoemd zou kunnen worden. Het is afkomstig uit de Proven\u00e7aalse troubadourspo\u00ebzie en had oorspronkelijk hoofse kwesties als onderwerp, waarover in dichtvorm de strijd werd aangegaan (het Latijnse tendere<\/i> en het Proven\u00e7aalse tensar betekenen o.a. strijden en betwisten). De thematiek breidde zich echter snel uit. Het is nauw verwant aan andere genres die bekend staan als vituperatio iocosa<\/i>, poesia derisoria<\/i>, controversia fittizia<\/i> en in mindere mate de polemiek. Het verschil met de polemiek ligt niet alleen daarin dat de tenzone gekenmerkt wordt door een dichtvorm; ook de intenties zijn anders. De tenzone heeft over het algemeen een schertsend, komisch karakter en is daarmee minder bitter dan de polemiek. Algemene uitspraken over de achterliggende bedoelingen zijn echter altijd problematisch. Toch hebben we in het geval van Dante en Forese wel een aanwijzing. In de Goddelijke Komedie die ongeveer vijftien jaar later (tussen 1308 en 1321) werd geschreven, vindt in het tweede canticum, de Louteringsberg, een ontmoeting tussen beiden plaats. Daarbij is geen spoor van rancune te bespeuren. Wel blijken Dante en Forese zich te schamen voor een bepaalde periode in het verleden. Vermoedelijk wordt verwezen naar een losbandige tijd en naar de po\u00ebtische neerslag daarvan: de voorliggende tenzone. Uit deze passage zou men kunnen opmaken dat van werkelijke onmin geen sprake was. Toch is dat niet helemaal zeker. Vooral\r\n<\/p>

[p. 42]<\/div>

de zwaarte van sommige verwijten doet vermoeden dat er wel degelijk een zeker venijn in de strijdgedichten sloop.<\/p>\r\n\r\n

Andere commentatoren houden zich weer bezig met een geheel andere vraag: is de tenzone \u00fcberhaupt wel van Dante’s en Forese’s hand? Er wordt beweerd dat het zou gaan om een werk van veel later datum en de verzen zouden gesteld zijn in een homoseksuele codetaal.1<\/span><\/a> Tegenwoordig is de heersende opvatting echter dat de tenzone wel degelijk authentiek is.2<\/span><\/a>\r\n<\/p>\r\n\r\n

\u00a0<\/p>\r\n\r\n

En dan nu naar de inhoud. Hoewel ik geprobeerd heb om die zo goed mogelijk weer te geven, kunnen de sonnetten niet geheel zonder aanvullend commentaar. Dit is deels te wijten aan vertaalproblematiek, maar ook aan raadselachtigheden in de tekst. Ook de Italiaanse lezer kan de gedichten, zelfs met annotaties, nooit helemaal ontsleutelen. Gezien de vermoedelijke datering, de jaren negentig van de dertiende eeuw, mag dat niet verbazen: de ouderdom van de tekst levert vanzelfsprekend taalkundige onduidelijkheden op. Toch zijn dat er relatief weinig.<\/p>\r\n\r\n

Een ander aspect is namelijk nog veel belangrijker. De tenzone tussen Dante en Forese is zeer sterk gebonden aan een historische en persoonlijke context. De wederzijdse beledigingen en verdachtmakingen hebben een sterke couleur locale<\/i>: ze verwijzen naar familieleden, plaatselijke armenhuizen, beruchte misdadigers, familiereputaties enzovoort. Men zou zich daarom kunnen afvragen of een vertaling dan wel mogelijk of zinnig is. Toch blijkt het specifieke referentiekader eerder charmant dan hinderlijk. Het geeft een mooi in kijkje in de Florentijnse achterklap rond het jaar 1300. Bepaalde verhalen, bijvoorbeeld over fraude of overspel, zouden ook vandaag de dag in roddelcircuits kunnen circuleren. Van andere thema’s, zoals vraatzucht of eerwraak, is dat misschien minder goed voorstelbaar. Overigens is diepgaande kennis van de genoemde instituten, familieleden en gebeurtenissen waaraan gerefereerd wordt, vaak niet nodig om de essentie te begrijpen. Net zoals gedichten van Fran\u00e7ois Villon niet alleen voor medi\u00ebvisten zijn weggelegd, kan ook deze tenzone worden gelezen zonder historische plattegronden of Florentijnse stadskronieken. Een korte inleiding is vaak al voldoende.<\/p>\r\n\r\n

\r\nVerzen zouden gesteld zijn in een homoseksuele codetaal<\/b>\r\n<\/blockquote>\r\n\r\n

Nog enkele woorden over de structuur. De tenzone bestaat uit zes sonnetten met onregelmatigheden in het metrum en, belangrijker nog, in het rijmsche-<\/p>

[p. 43]<\/div>

ma. Dat laatste gebeurde bewust. Antwoorden in hetzelfde rijmschema was namelijk een teken van respect; in de tenzone was daar uiteraard geen plaats voor.<\/p>\r\n\r\n

Deze oorspronkelijke vorm komt terug in het Nederlands. Hoewel vertalen op rijm de \u2018bewegingsvrijheid\u2019 beperkt, staat daar tegenover dat de ritmische eigenheid (enigszins) behouden blijft.<\/p>\r\n\r\n

Tot slot: de gedichten zijn om beurten geschreven en moeten steeds gezien worden als een reactie op de ander. Dit geldt alleen niet voor het eerste gedicht, dat als een \u2018startschot\u2019 geldt. Dante bijt het spits af.<\/p>\r\n\r\n

Dante aan Forese (1)<\/h4>\r\n\r\n

In het eerste gedicht kiest Dante de aanval door zich te richten op de vrouw van Forese (laatstgenoemde wordt hier overigens aangeduid met zijn bijnaam \u2018Bicci\u2019). Daarbij koppelt hij haar chronische verkoudheid aan het seksuele onvermogen van haar echtgenoot. In het Italiaans wordt vermeld dat haar deken \u2018cortonese\u2019 is, dat wil zeggen: afkomstig uit de Toscaanse stad Cortona. Duidelijk is echter de toespeling op het woord \u2018corto\u2019, dat \u2018kort\u2019 betekent en ook hier dus in seksuele zin geduid moet worden.<\/p>\r\n\r\n

\r\nLiever had ze haar dochter voor wat droge vijgen uitgehuwelijkt aan een graaf<\/b>\r\n<\/blockquote>\r\n\r\n

Ook de schoonmoeder van Forese zou zich om veel beklagen: liever had ze haar dochter voor wat droge vijgen uitgehuwelijkt aan een graaf. De afkomst van Forese, zo suggereert Dante, zou dus te gering zijn, terwijl de familie Donati toch zeer aanzienlijk genoemd kon worden. Verder kan ook nog een sneer worden vermoed in de droge vijgen; het Italiaanse woord voor vijg ligt namelijk dicht tegen de vulgaire benaming van het vrouwelijk geslachtsdeel aan.<\/p>\r\n\r\n

\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nWie haar hoorde hoesten, die arme vrouw<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nvan Bicci, ook wel Forese zoals u weet<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nzou denken dat ze met de winterkou<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nhaar dagen in de Alpen sleet<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nHartje augustus is haar keel nog rauw:<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nterwijl ze dan \u2018genezen\u2019 heet…<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nen als ze ‘s nachts wat warmte zoeken zou<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nvindt ze slechts haar krappe beddenkleed,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nDie hoest, de kou en wat haar verder plaagt<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nzal ze echt niet van haar leeftijd krijgen,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nChi udisse tossir la malfatata<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nmoglie di Bicci vocato Forese,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\npotrebbe dir ch’ell’ha forse vernata<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nove si fa ‘l cristallo, in quel paese.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nDi mezzo agosto la truovi infreddata:<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nor sappi che de’ far d’ogni altro mese…;<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\ne non le val perch\u00e9 dorma calzata,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nmerz\u00e9 del copertoio c’ha cortonese.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nLa tosse, ‘l freddo e l’altra mala voglia<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nnon l’addovien per omor ch’abbia vecchi,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nma per difetto ch’ella sente al nido.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nPiange la madre, c’ha pi\u00f9 d’una doglia,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\ndicendo: \u2018Lassa, che per fichi secchi<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nmessa l’avre’ ‘n casa del conte Guido!\u2019<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<\/div>\r\n
[p. 44]<\/div>\r\n
\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nmaar eerder door de leegte in haar bed.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nHaar moeder, die zich om veel beklaagt,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nVerbijt zich: \u2018Beter had ik voor wat droge vijgen<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nd’r bij graaf Guido weggezet!\u2019<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<\/div>\r\n\r\n\r\n

Forese aan Dante (2)<\/h4>\r\n\r\n

Nu is het aan Forese om op de beschuldigingen te reageren. Daarbij lijkt hij opzettelijk de seksuele lading te negeren. In plaats daarvan neemt hij de woorden letterlijk en doet alsof Dante slechts zijn armoe en eenvoud op de hak nam (huiselijke kou, de korte dekens, slechte huwelijkskandidaat). Hij opent daarom met de bekentenis dat hij, na een koude nacht, op het dievenpad is. In plaats van kostbaarheden treft hij slechts het lichaam van Dante’s vader, Alaghier(o), aan. Hiermee lijkt het verbale steekspel in een grovere fase te zijn beland. Wat volgt is waarschijnlijk een belediging aan diens adres en daarmee ook aan dat van Dante. Het stoffelijk overschot is gekneveld in een Salomonsknoop, wat erop kan duiden dat de man zich bij leven bezighield met dubieuze praktijken. Het gebaar dat Forese vervolgens maakt, diende destijds om onheil af te wenden en zou daarmee passen in de interpretatie.<\/p>\r\n\r\n

\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nIk heb, wat nachten terug, een hoestaanval gehad<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\ntoen ik, uit nood, moest slapen zonder linnen aan;<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nben bij het krieken maar van huis gegaan,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nwant een kraai die vliegt, vangt altijd wat.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nMaar luister wat ik aantrof op mijn pad:<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\neen kistje parels, dacht ik, zou niet misstaan<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nof wat florijnen, die ze uit witgoud slaan,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nmaar vond toen Alaghier, gelegen in een knekelgat<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nEn geketend in de knoop van Salomon<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
–of was het een andere geleerde?<\/i>–<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nIk heb, op het oosten, toen een kruis geslagen<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nterwijl ik hem \u2018om Dante’s wille\u2019 hoorde vragen<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nzijn lichaam te ontknopen, wat ik niet kon<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nzodat ik toch maar schielijk huiswaarts keerde.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nL’altra notte mi venne una gran tosse,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nperch’i’ non avea che tener a dosso;<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nma incontamente chefu d\u00ed, fui mosso<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nper gir a guadagnar ove che fosse.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nUdite la fortuna ove m’addosse:<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nch’i’ credetti trovar perle in un bosso<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\ne be’ fiorin’ coniati d’oro rosso;<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\ned i’ trovai Alaghier tra le fosse,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nlegato a nodo ch’i’ non saccio il nome,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nse fu di Salamone o d’altro saggio.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nAllora mi segna’ verso ‘l levante:<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\ne que’ mi disse: \u2018Per amor di Dante,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nscio’mi\u2019. Ed i’ non potti veder come:<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\ntornai a dietro, e compie’ mi’ v\u00efaggio.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<\/div>\r\n\r\n\r\n

Dante aan Forese (3)<\/h4>\r\n\r\n

In zijn antwoord komt Dante direct terug op de Salomonsknoop, die hij voor de gelegenheid spelt als Salamonsknoop, hiermee verwijzend naar het woord salame<\/i> dat \u2018worst\u2019 betekent. Forese wordt hier namelijk afgeschilderd als een\r\n<\/p>

[p. 45]<\/div>

veelvraat die bovendien zijn rekeningen niet betaalt. In dat licht moet ook de raadselachtige voorspelling worden uitgelegd dat het verorberde lam \u2018zijn vlees komt wreken met zijn huid.\u2019 Nadat Forese genoten heeft van het vlees, arriveert vervolgens de gevreesde rekening, die destijds op gedroogde lamshuid (lees: perkament) geschreven werd. Als hij niet in de beruchte gevangenis van San Simone wil eindigen, kan hij dus maar beter vluchten. Tenzij Forese weer een oud (en waarschijnlijk niet legaal) trucje van stal haalt om geld te vergaren en zodoende zijn schulden te delgen. Ten slotte iets over \u2018Stagno’s zoon\u2019 die aan het eind als schrikbeeld wordt opgevoerd: waarschijnlijk was dit een gehangen dief.<\/p>\r\n\r\n

\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nJouw knoop van Salamon, jonge Forese,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nzijn de patrijzenborstjes, fijn gekruid<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nof zal het -erger nog- de lamsbout wezen<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\ndie nu zijn vlees komt wreken met zijn huid.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nDra mag je een cel in San Simone vrezen,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nof knijp je er tijdig tussenuit?<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nEn zou je van de vraatzucht toch genezen<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\ndan blijft je zaak nog steeds verbruid.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nEchter, ik weet dat jij een kunstje kent<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nwaardoor schulden plots verdwijnen<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nen je fortuinen incasseert;<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nzodat je niet meer angstig bent<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\ndat exploten op je deur verschijnen;<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nje weet hoe ‘t Stagno’s zoon is afgeleerd.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nBen ti faranno il nodo Salamone,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nBicci novello, e’ petti de le starne,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nma peggio fia la lonza del castrone,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nch\u00e9 ‘l cuoio far\u00e0 vendetta de la carne;<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\ntal che starai pi\u00f9 presso a San Simone<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nse tu non ti procacci de l’andarne:<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\ne ‘ntendi che ‘l fuggire el mal boccone<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nsarebbe oramai tardi a ricomprarne.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nMa ben m’\u00e8 detto che tu sai un’arte<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nche, s’egli \u00e8 vero, tu ti puoi rifare,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nper\u00f2 ch’ell’\u00e8 di molto gran guadagno;<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\ne fa s\u00ec, a tempo, che tema di carte<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nnon hai, che ti bisogni scioperare;<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nma ben ne colse male a’ fi’ di Stagno.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<\/div>\r\n\r\n\r\n

Forese aan Dante (4)<\/h4>\r\n\r\n

Forese begint zich nu te keren tegen Dante’s kritiek dat hij een armoedzaaier en wanbetaler zou zijn. Sterker nog: Dante heeft z\u00e9lf geen cent en komt zelfs bij de familie Donati bedelen. Verder doet hij ‘s winters een beroep op de armenvoorzieningen van het ziekenhuis San Gallo en is hij bovendien aangewezen op de kosteloze voedselverstrekking van Altrafonte, een burcht aan de noordkant van de Ponte Vecchio, ongeveer waar zich nu het Uffizi-museum bevindt. Als hij snel gaat werken, hoeft hij misschien niet aan te kloppen bij zijn eigen familie (Tana en Francesco) en blijft het hem bespaard te eindigen als zijn oom Belluzzo. Meest pijnlijk is misschien wel de voorspelling dat Dante zijn oude dag zal moeten slijten in Pinti, een huis voor behoeftige bejaarden en geschonken aan de stad Florence door de familie Donati.<\/p>\r\n

[p. 46]<\/div>\r\n
\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nBetaal eerst San Gallo alvoor je sneert<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nover de noden die je naaste lijdt,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nwant groot was hun liefdadigheid<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nwaarop je deze winter hebt geteerd.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nEn waren wij zo arm als jij beweert,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nwat bedel je hier dan, zonder profijt?<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nAltrafonte is aan jou reeds kwijt<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nwat men in geen leven opsoupeert.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nVind maar gauw werk en je mag hopen,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\ndat God je van Tana en Francesco redt<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nen ‘t jou anders dan Belluzzo laat vergaan.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nMaar rusthuis Pinti zul je niet ontlopen:<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nik zie je al, naast een ander stel gezet,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nmijn Alighieri met een wambuis aan.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nVa’ rivesti San Gal prima che dicht<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nparole o motti d’altrui povertate.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nch\u00e9 troppo n’\u00e8 venuta gran pietate<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nIin questo verno a tutti suoi amichi<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nE anco, se tu ci hai per s\u00ed mendichi,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nperch\u00e9 pur mandi a noi per caritate?<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nDal castello Altrafonte ha’ ta’ grembiate<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nch’io saccio ben che tu te ne nutrichi<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nMa ben ti lecer\u00e0 il lavorare,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nse Dio ti salvi la Tana e ‘l Francesco,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nche col Belluzzo tu non stia in brigata<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nA lo spedale a Pinti ha’ riparare;<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\ne gi\u00e0 mi par vedere stare a desco,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\ned in terzo, Alighier co la farsata.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<\/div>\r\n\r\n\r\n

Dante aan Forese (5)<\/h4>\r\n\r\n

Ondanks de tegenaanval blijft Dante volhouden dat Forese een notoire dief is. Verder is door de losse seksuele moraal van zijn moeder, vrouw Tessa, onbekend wie hem eigenlijk verwekt heeft. Wel is duidelijk dat zijn vermeende<\/i> vader (\u2018hij die tot hem staat als Jozef tot Christus\u2019) elke nacht weer bang is dat Forese gepakt wordt. Tot besluit meldt de oorspronkelijke tekst nog dat Forese en zijn broers wel erg goede zwagers voor elkaars vrouwen zijn. Hoewel de interpretaties uiteenlopen, vermoed ik dat het wederom een seksuele toespeling is. Dit zou namelijk ook kunnen verklaren waarom Forese zijn eigen vrouw verwaarloost.<\/p>\r\n\r\n

\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nJonge Bicci – naar wiens vader het blijft gissen<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\n(Alleen vrouw Tessa weet hoe hij mag heten)<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\njij hebt steeds zo mateloos gegeten<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\ndat je de kost nu elders weg moet vissen.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nMensen kijken snel of ze wat missen<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nals hij passeert, want allen weten:<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\n\u2018Hij met die rare tronie, half gespleten,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nloopt altijd rond om wat te grissen.\u2019<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nBang dat het fout gaat op een keer,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nligt er \u00e9\u00e9n vaak in zijn bed te malen,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\ndie tot hem staat als Jozef tot de Heer.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nEn met de buit, blijkt uit verhalen<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\npleegt Bicci, en zijn broers al evenzeer,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nde koude kant, warm te onthalen.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nBicci novel, figliuol di non so cui,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\n(s’i’ non ne domandasse monna Tessa),<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\ngi\u00fa per la gola tanta roba hai messa<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nch’a forza ti convien t\u00f2rre l’altrui.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nE gi\u00e0 la gente si guarda da lui,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nchi ha borsa a lato, l\u00e0 dov’ e’ s’appressa,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\ndicendo: \u2018Questi c’ha la faccia fessa<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\n\u00e8 piuvico ladron negli atti sui\u2019.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nE tal giace per lui nel letto tristo,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nper tema non sia preso a lo ‘mbolare<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nche gli appartien quanto Giosepp’a Cristo.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nDi Bicci e de’ fratei posso contare<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nche, per lo sangue lor, del malacquisto<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nsanno a lor donne buon’ cognati stare.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<\/div>\r\n\r\n\r\n
[p. 47]<\/div>\r\n

Forese aan Dante (6)<\/h4>\r\n\r\n

Forese heeft nu het laatste woord. Hij begint met de stelling dat er geen twijfel over bestaat wie Dante heeft verwekt: de zoon is namelijk net zo laf als de vader. Dat wordt meteen gestaafd met een voorbeeld. Toen de oude Alaghiero een groot onrecht werd aangedaan, was het de taak van Dante om revanche te nemen op de dader. Dit onrecht wordt in de oorspronkelijke tekst overigens niet eenduidig beschreven en de gissingen lopen daardoor uiteen van belediging tot diefstal. Hoe dan ook, Forese meent dat Dante’s wraak genadeloos dient te zijn: vierendeling bijvoorbeeld. En als hij de dader op die manier heeft omgebracht, hoeft hij met \u2018vrede geen haast te hebben.\u2019 Met andere woorden: het onrecht is z\u00f3 groot dat zelfs na een gruwelijke vergelding hij niet meteen de gebruikelijke verzoeningspoging met de nabestaanden hoeft te ondernemen.<\/p>\r\n\r\n

\r\nForese meent dat Dante’s wraak genadeloos dient te zijn: vierendeling bijvoorbeeld<\/b>\r\n<\/blockquote>\r\n\r\n

Na de sarcastische opmerking dat Dante zich met verve heeft gekweten van deze taak, probeert Forese de lafheid van zijn opponent in woorden te vatten; woorden die wederom de nodige hoofdbrekens opleveren. Letterlijk staat er: \u2018jij hebt je bonetta<\/i> er zo van vol dat geen twee ezels het kunnen dragen.\u2019 Er bestaat geen consensus over de betekenis van bonetta<\/i> in dit verband. Normaal gesproken zou het een hoofddeksel of capuchon betekenen, maar ook draagzak wordt gesuggereerd. En waarmee is deze dan gevuld? Angstzweet, geld? Gezien de context lijkt zweet meer voor de hand te liggen dan geld.<\/p>\r\n\r\n

Meer duidelijkheid bestaat er ten aanzien van de gierstkorrels aan het slot. Forese wil dat deze op tafel worden gelegd om te berekenen welke bedragen ze elkaar nog verschuldigd zijn. Indertijd was het gebruikelijk om bij dergelijke calculaties korrels te gebruiken.<\/p>\r\n\r\n

\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nJij bent Alaghiero’s zoon in elk geval<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nhoe je hem wreekte, gaf het al aan<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\ndat is je wel zo uitstekend afgegaan<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nmet die ruildief die zijn knaken stal.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nSnijd je ‘m in vier met haar en al,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\ndan zou snelle vrede nog misstaan,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nmaar jij hebt ‘t zozeer in je broek gedaan<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\ndat nog geen ezelrug je houden zal.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nEen mooi gebruik bracht je ons bij:<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nallen die je met een stokslag vellen<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nBen so che fosti figliuol d’Alaghieri,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\ned accorgomen pur a la vendetta<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nche facesti di lui s\u00ed bella e netta<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nde l’aguglin ched e’ cambi\u00f2 l’altr’ ieri.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nSe tagliato n’avessi uno a quartieri,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\ndi pace non dovevi aver tal fretta;<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nma tu ha’ poi s\u00ed piena la bonetta<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nche non la porterebber duo somieri.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nBuon uso ci ha’ recato, ben til dico,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nche qual ti carica ben di bastone,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\ncolui ha’ per fratello e per amico.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nIl nome ti direi de le persone<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nche v’hanno posto su; ma del panico<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\n
\r\nmi reca, ch’i’ vo’ metter la ragione.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<\/div>\r\n
[p. 48]<\/div>\r\n
\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nschaar je als vriend of broeder aan je zij.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nIk kan zo van hen de namen spellen<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\ndie daarop wedden; maar eerst gaan wij,<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n
\r\n
\u00a0<\/div>\r\n
\r\n
\r\nmet korrels gierst, orde op zaken stellen.<\/i>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n<\/div>\r\n\r\n\r\n

Bibliografie<\/h4>\r\n\r\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
M. Barbi, La tenzone di Dante con Forese<\/i>, Studi Danteschi, vol. 9, 1924<\/td>\r\n<\/tr>\n
D. Alighieri, Le opere minori<\/i>, bezorgd door Enrico Bianchi, Florence, Ariano Salani Editore, 1930<\/td>\r\n<\/tr>\n
D. Alighieri, Rime<\/i>, bezorgd door Gianfranco Contini, Turijn, Giulio Einaudi Editore, 1946<\/td>\r\n<\/tr>\n
E. Bartlett, Dante’s \u2018Tenzone\u2019<\/i>, Italica, vol. 44, afl. 3, 1967<\/td>\r\n<\/tr>\n
U. Bosco, Enciclopedia Dantesca<\/i>, Roma, Istituto della enciclopedia italiana, 1978<\/td>\r\n<\/tr>\n
F. Chiappelli, Il legame musaico<\/i>, Roma, Storia e Letteratura, 1984<\/td>\r\n<\/tr>\n
A.M. Chiavacci Leonardi, La Divina Commedia<\/i>, Purgatorio, Milaan, Mondadori, 1994<\/td>\r\n<\/tr>\n
M. Cursietti, La falsa tenzone di Dante con Forese Donati<\/i>, Roma, De Rubeis, 1995<\/td>\r\n<\/tr>\n
R. Lewis, Dante<\/i>, New York, Viking Penguin, 2001<\/td>\r\n<\/tr>\n
G. Ledda, Dante<\/i>, Bologna, Il Mulino, 2008<\/td>\r\n<\/tr>\n<\/table><\/div>
\n

Over dit hoofdstuk\/artikel<\/h3>\n

Lodewijk Pessers<\/a><\/p>\n

over Dante Alighieri<\/a><\/p>\n
\n<\/div>

\r\n
\r\n
\n
\r\n1<\/span><\/a>\r\n<\/dt>\r\n
M Cursietti, La falsa tenzone di Dante con Forese Donati<\/i>, Roma, De Rubeis, 1995<\/dd>\r\n<\/dl>\n<\/div>\r\n<\/div>
\r\n
\r\n
\n
\r\n2<\/span><\/a>\r\n<\/dt>\r\n
G Ledda, Dante<\/i>, Bologna, Il Mulino, 2008. p 19<\/dd>\r\n<\/dl>\n<\/div>\r\n<\/div><\/div><\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

[p. 41] Lodewijk Pessers Ruzie op rijm De tenzone tussen Dante Alighieri en Forese Donati Uit omstreeks 1295 stamt een bijzondere po\u00ebtische correspondentie tussen de schrijver van de Goddelijke Komedie, Dante Alighieri, en zijn jeugdvriend Forese Donati. Het relatief onbekende werk geeft in de eerste plaats een interessant beeld van Dante’s vroege literaire ontwikkeling, waarin… Lees verder <\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","class_list":["post-304685","dbnl","type-dbnl","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nLodewijk Pessers Ruzie op rijm De tenzone tussen Dante Alighieri en Forese Donati · Uitgeverij Van Oorschot<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/lodewijk-pessersruzie-op-rijmde-tenzone-tussen-dante-alighieri-en-forese-donati\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Lodewijk Pessers Ruzie op rijm De tenzone tussen Dante Alighieri en Forese Donati · Uitgeverij Van Oorschot\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"[p. 41] Lodewijk Pessers Ruzie op rijm De tenzone tussen Dante Alighieri en Forese Donati Uit omstreeks 1295 stamt een bijzondere po\u00ebtische correspondentie tussen de schrijver van de Goddelijke Komedie, Dante Alighieri, en zijn jeugdvriend Forese Donati. Het relatief onbekende werk geeft in de eerste plaats een interessant beeld van Dante’s vroege literaire ontwikkeling, waarin... Lees verder\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/lodewijk-pessersruzie-op-rijmde-tenzone-tussen-dante-alighieri-en-forese-donati\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Uitgeverij Van Oorschot\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-06-04T17:57:22+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"16 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/lodewijk-pessersruzie-op-rijmde-tenzone-tussen-dante-alighieri-en-forese-donati\/\",\"url\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/lodewijk-pessersruzie-op-rijmde-tenzone-tussen-dante-alighieri-en-forese-donati\/\",\"name\":\"Lodewijk Pessers Ruzie op rijm De tenzone tussen Dante Alighieri en Forese Donati · Uitgeverij Van Oorschot\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website\"},\"datePublished\":\"2010-12-31T23:00:08+00:00\",\"dateModified\":\"2021-06-04T17:57:22+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/lodewijk-pessersruzie-op-rijmde-tenzone-tussen-dante-alighieri-en-forese-donati\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/lodewijk-pessersruzie-op-rijmde-tenzone-tussen-dante-alighieri-en-forese-donati\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/lodewijk-pessersruzie-op-rijmde-tenzone-tussen-dante-alighieri-en-forese-donati\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"DBNL\",\"item\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Lodewijk Pessers Ruzie op rijm De tenzone tussen Dante Alighieri en Forese Donati\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/\",\"name\":\"Uitgeverij Van Oorschot\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Lodewijk Pessers Ruzie op rijm De tenzone tussen Dante Alighieri en Forese Donati · Uitgeverij Van Oorschot","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/lodewijk-pessersruzie-op-rijmde-tenzone-tussen-dante-alighieri-en-forese-donati\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Lodewijk Pessers Ruzie op rijm De tenzone tussen Dante Alighieri en Forese Donati · Uitgeverij Van Oorschot","og_description":"[p. 41] Lodewijk Pessers Ruzie op rijm De tenzone tussen Dante Alighieri en Forese Donati Uit omstreeks 1295 stamt een bijzondere po\u00ebtische correspondentie tussen de schrijver van de Goddelijke Komedie, Dante Alighieri, en zijn jeugdvriend Forese Donati. Het relatief onbekende werk geeft in de eerste plaats een interessant beeld van Dante’s vroege literaire ontwikkeling, waarin... Lees verder","og_url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/lodewijk-pessersruzie-op-rijmde-tenzone-tussen-dante-alighieri-en-forese-donati\/","og_site_name":"Uitgeverij Van Oorschot","article_modified_time":"2021-06-04T17:57:22+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"16 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/lodewijk-pessersruzie-op-rijmde-tenzone-tussen-dante-alighieri-en-forese-donati\/","url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/lodewijk-pessersruzie-op-rijmde-tenzone-tussen-dante-alighieri-en-forese-donati\/","name":"Lodewijk Pessers Ruzie op rijm De tenzone tussen Dante Alighieri en Forese Donati · Uitgeverij Van Oorschot","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website"},"datePublished":"2010-12-31T23:00:08+00:00","dateModified":"2021-06-04T17:57:22+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/lodewijk-pessersruzie-op-rijmde-tenzone-tussen-dante-alighieri-en-forese-donati\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/lodewijk-pessersruzie-op-rijmde-tenzone-tussen-dante-alighieri-en-forese-donati\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/lodewijk-pessersruzie-op-rijmde-tenzone-tussen-dante-alighieri-en-forese-donati\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"DBNL","item":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Lodewijk Pessers Ruzie op rijm De tenzone tussen Dante Alighieri en Forese Donati"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website","url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/","name":"Uitgeverij Van Oorschot","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/dbnl\/304685","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/dbnl"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/dbnl"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=304685"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=304685"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}