{"id":304805,"date":"2012-01-01T00:00:04","date_gmt":"2011-12-31T23:00:04","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/dbnl\/willem-otterspeerw-f-hermans-en-j-a-emmens-veel-overeenkomst-nog-meer-verschil\/"},"modified":"2021-06-04T19:01:51","modified_gmt":"2021-06-04T18:01:51","slug":"willem-otterspeerw-f-hermans-en-j-a-emmens-veel-overeenkomst-nog-meer-verschil","status":"publish","type":"dbnl","link":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/willem-otterspeerw-f-hermans-en-j-a-emmens-veel-overeenkomst-nog-meer-verschil\/","title":{"rendered":"Willem Otterspeer\r\n\r\nW.F. Hermans en J.A. Emmens, veel overeenkomst, nog meer verschil"},"content":{"rendered":"<div class=\"wp-block-columns alignwide is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\"><div class=\"wp-block-column dbnl-links is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:66.66%\">\r\n\r\n <interp type=\"primair\" value=\"otte010\"><\/interp><interp type=\"secundair\" value=\"herm014\"><\/interp><interp type=\"secundair\" value=\"emme001\"><\/interp><div class=\"pb\">[p. 12]<\/div>\r\n<a name=\"3\"><\/a>\r\n<h3>Willem Otterspeer\r\n<br>\r\nW.F. Hermans en J.A. Emmens, veel overeenkomst, nog meer verschil<\/h3>\r\n\r\n<p>Slechts \u00e9\u00e9n keer hebben Willem Frederik Hermans en Jan Emmens elkaar ontmoet. Dat was genoeg. Waarschijnlijk al na een paar minuten wisten de twee jonge mannen, beiden uitzonderlijk getalenteerd, beiden op weg naar een grote toekomst, wat voor vlees ze in de kuip hadden. En dat ze niets aan elkaar hadden.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">Wie Hermans is hoeft men meestal niet uit te leggen, maar Jan Emmens is, ondanks zijn niet geringer begaafdheid, een <i>Geheimtipp<\/i> geworden. Daar wordt de cultuur alleen maar rijker aan in deze dagen van amnesie en hodiernisme (wat betekenen die woorden ook maar weer?), maar voor de trouwe lezers van <i>Tirade<\/i> mag Emmens geen onbekende zijn: hij was een van de oprichters van het blad.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">Jan Emmens (1924-1971) werd in Rotterdam geboren. Zijn familie was uit Groningen afkomstig, zijn vader was ingenieur. Thuis in Rotterdam is het gezin nooit geworden, geborgen in het gezin werd Jan evenmin. De angsten van zijn moeder, de zelfingenomenheid van zijn vader, ze gaven later aanleiding tot de even korte als onontkoombare conclusie: \u2018Mijn vader was geen man,\/mijn moeder geen vrouw\/en ik geen kind.\u2019 De reactie van het volwassen kind was een combinatie van angst en afweer, van een versplintering van de eigen identiteit en een tegen zichzelf gerichte agressie. \u2018In mij leeft een volstrekt eenzaam, zwaarbeschadigd, loeiend dier,\u2019 schreef hij eens op een onbewaakt moment. Emmens heeft die angst en die agressie lang in toom weten te houden door de vorm van het gedicht en de fascinatie voor de kunst. Hij publiceerde vier dichtbundels en zou zich ontwikkelen tot een van de beste kunsthistorici van zijn tijd. Uiteindelijk zou hij zich, in 1971, nog maar 47 jaar oud, van het leven beroven.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">Korter en onvollediger kan men het niet zeggen en wie een beetje de betovering van Emmens wil ondergaan doet er goed aan het mooie essay te lezen dat Peter Hecht over hem schreef in <i>Kunstgeschiedenis in Nederland<\/i> (1998) of het in memoriam-nummer dat <i>Tirade<\/i> aan hem wijdde (nummer 180). Maar het beste\r\n<\/p><div class=\"pb\">[p. 13]<\/div><p>is natuurlijk dat mooie vierdelige <i>Verzamelde Werk<\/i> aan te schaffen dat Van Oorschot tussen 1980 en 1981 uitbracht, \u00e9\u00e9n deel gedichten, twee delen kunsthistorische opstellen en \u00e9\u00e9n deel dissertatie, <i>Rembrandt en de regels van de kunst<\/i>, een van de grote vernieuwingen in de kunstgeschiedenis van Nederland na de oorlog. Het is een monument van cultuur en trouw, dat <i>Verzameld Werk<\/i> en het is nog altijd her en der tegen een beschamend bedrag verkrijgbaar.<\/p>\r\n\r\n<h4>Kort contact<\/h4>\r\n\r\n<p>In het archief van W.F. Hermans zit \u00e9\u00e9n kort briefje van Emmens, gedateerd op 10 september 1947. Emmens spreekt zijn dank uit voor een brief die Hermans hem schreef en voor de afspraak die hij voorstelt. Het initiatief was dus uitgegaan van Hermans, die de medewerking van Emmens zocht voor <i>Criterium,<\/i> een blad uitgegeven door John Meulenhoff, onder redactie van (hoofdzakelijk) Adriaan Morri\u00ebn. In het voorjaar van 1946 ging Hermans geregeld aan dat blad meewerken, in juli trad hij toe tot de redactie. Hermans zat in die tijd in het hart van de Nederlandse literatuur. Via, wederom, Morri\u00ebn schreef hij over buitenlandse literatuur in <i>Literair Paspoort,<\/i> via Van Oorschot schreef hij voor <i>De Baanbreker<\/i>, en via Hoornik voor <i>Vrij Nederland,<\/i> waar hij iedere week, zoals hij schreef aan Charles Timmer, enige literatoren onthoofde.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">De brief die Emmens aan Hermans schreef is interessant. \u2018Wat mijn werk betreft, u hebt als redacteur waarschijnlijk mijn van tijd tot tijd ingezonden verzen gelezen; bovendien het stuk over Sartre&#8217;s \u201cMort sans S\u00e9pulture\u201d, het stuk over uzelf en vanzelfsprekend het stuk over Achterberg in uw Aprilnummer. In het nieuwe <i>Podium<\/i> zal vermoedelijk een kort verhaal van mij verschijnen en een spotvers; in het nieuw op te richten tijdschrift van Gomperts drie verzen en het stuk over S(artre). Momenteel leef ik min of meer in een komkommertijd, maar hoop ik toch een studie over de Franse moralist Vauvenargues binnen afzienbare tijd te voltooien, alsook een essay over Camus &#8211; niet alleen over La Peste, omdat ik de actualiteit nooit kan bijbenen: kunt u mij aan \u201cCaligula\u201d helpen? Van verdere pogingen is het slagen zo onzeker dat ik er liever niets over schrijf, om ook mijzelf geen voortijdige hoop te geven. Hierbij nog \u00e9\u00e9n vers.\u2019<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">Slechts een klein deel van deze plannen werd gerealiseerd. Het spotvers in <i>Podium<\/i> (op Holland, \u2018ter attentie van de levenslustige heer Kelk\u2019) verscheen inderdaad en aan <i>Libertinage<\/i> werkte hij zelfs een aantal malen mee en met \u2018het stuk over Achterberg\u2019 wordt het fraaie \u2018Slachtoffer van een schilderij\u2019 bedoeld (ook in: <i>Verzameld Werk 1, Gedichten en aforismen,<\/i> p. 279-285). Ook het essay over <i>La Peste<\/i> zou uiteindelijk verschijnen, \u2018Een conservatieve reactie\u2019, in <i>Criterium.<\/i> Maar wat bedoelde Emmens met \u2018het stuk over uzelf\u2019? Daar was in ieder geval de\r\n<\/p><div class=\"pb\">[p. 14]<\/div><p>biograaf van Hermans nieuwsgierig naar, te meer daar die in het vooruitzicht gestelde ontmoeting, die, zoals we weten uit de agenda van Hermans over dat jaar, op zaterdag 13 september, om 11 uur plaats vond, geen succes was. Aan Morri\u00ebn, zijn mederedacteur, schreef Hermans dat hij Emmens niet erg intelligent vond en dat hij \u2018iets antipathieks\u2019 had. Twee heren die de kat uit de boom gekeken hadden blijkbaar en dat maakt des te nieuwsgieriger naar dat stuk van Emmens over Hermans (zie ook: Piet Calis, <i>De vrienden van weleer. Schrijvers en tijschriften tussen 1945 en 1948<\/i> (1999)).<\/p>\r\n\r\n\r\n<h4>Overeenkomst en verschil<\/h4>\r\n\r\n<p>Voor wie van enige afstand naar de twee jonge mannen kijkt, ontdekt in eerste instantie vooral verschillen. Hermans (van 1921) was drie jaar ouder dan Emmens en op die leeftijd is dat veel. Emmens moest nog aan zijn studie beginnen, Hermans had de zijne in de oorlog afgebroken en had zich ijverig voorgenomen van zijn pen te gaan leven. Het absolute kunstenaarschap was niet iets dat Emmens ooit ambieerde, wars als hij was van alles wat absoluut was. Daar kwam bij dat Emmens \u2018sjiek\u2019 was, iemand van degelijke komaf, die door zijn ouders na een afgebroken rechtenstudie een jaar naar Parijs gestuurd werd om kunstgeschiedenis te gaan studeren. Hermans, die zijn kleinburgerlijke afkomst uit een eenvoudig onderwijzersgezin met zich meedroeg als een virus, placht bij jongens als Emmens nog meer op z&#8217;n hoede te zijn dan anders. Daar kwam nog bij dat Emmens in Parijs Gomperts ontmoet had, iemand op wie Hermans inmiddels al zijn vooroordelen, sociale zowel als literaire, geprojecteerd had. Hans Gomperts was niet alleen sjiek, hij was ook zo&#8217;n beetje de plaatsvervanger op aarde van Ter Braak en Ter Braak zou het grote breekijzer worden waarmee Hermans zich op termijn van de hele Nederlandse literatuur distantieerde.<\/p>\r\n\r\n<blockquote>\r\n<b>Voor wie van enige afstand naar de twee jonge mannen kijkt, ontdekt in eerste instantie vooral verschillen<\/b>\r\n<\/blockquote>\r\n\r\n<p>Toch waren er vele en essenti\u00eble overeenkomsten. Charles Timmer omschreef ooit de indruk die de jonge Hermans op hem maakte, namelijk van iemand \u2018die een handkar voortduwt\u2019. \u2018Als je vraagt naar de inhoud van die handkar, zeg ik: \u201cTalent\u201d.\u2019 (In: \u2018Vriend en vijand over <span class=\"small-caps\">wfh<\/span>\u2019, in: <i>Haagse Post<\/i> 15\/9-21\/91971) Ik weet niet of Emmens dezelfde duwende motoriek had als Hermans, maar zijn kar was niet minder zwaar. Daarbij deelden ze een belangrijk deel van de inhoud ervan. Ook bij Hermans was angst de eerste levenservaring. \u2018Angst is het vruchtwater waarin ik ondergedompeld ben,\u2019 schreef hij in een van zijn autobiografische verhalen (\u2018Het grote medelijden\u2019 uit <i>Een wonderkind of een total loss<\/i>). Ze deelden\r\n<\/p><div class=\"pb\">[p. 15]<\/div><p>ook een bijzondere gevoeligheid, paranoia zo men wil, door Emmens later onder woorden gebracht als het gevoel \u2018zich voortdurend binnen een kring van afwijzende rechters bevinden &#8211; negatieve zelfoverschatting.\u2019 Of, en Hermans had het geschreven kunnen hebben: \u2018Ik organiseer (vooraf) mijn teleurstellingen\u2019.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">Ze deelden een diepe belezenheid in Nietzsche, wiens zelfondergravende analyses ze tot zich namen als manna in de woestijn. Ze waren beide de bedenker van een daadkrachtig superego, een zelf opgerichte autoriteit, die bestreden moest worden, waaraan gehoorzaamd moest worden. Ze koesterden beide de rancune als beloning voor het aangedane of op zich genomen leed. Ze ervoeren beiden hun eigen ik als een diep verdeeld iets en diepten dat uit, maakten het vruchtbaar voor hun eigen werk. Het aforisme, het als een flits oplichtende <i>aper\u00e7u,<\/i> observatie of inval, is de motor van beider verbeelding en die verbeelding werkt hoofdzakelijk in de vorm van een zelfanalyse, in de poging, zo omschreef Hermans het, te kijken achter de borden \u2018Verboden Toegang\u2019 die men zelf had neergezet. \u2018Niet ik moet worden geanalyseerd,\u2019 schreef Emmens, \u2018maar mijn superego.\u2019<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">Maar de verschillen zouden op termijn veel groter zijn. Voor Hermans was de eigen identiteit even willekeurig en duister als, zoals hij het huiveringwekkend precies onder woorden bracht, \u2018grijpen met \u00e9\u00e9n hand in een zak met graan\u2019. Maar hij greep en Emmens deed dat niet. Hij zou schrijver worden en had daarnaast &#8211; en het is nooit meer geworden &#8211; een bijbaantje in de wetenschap. Voor Emmens was de kunstgeschiedenis veel meer dan voor Hermans de fysische geografie ooit kon worden. Hij was geen zondagsdichter, zeker niet, maar hij dichtte wel hoofdzakelijk op zondag.<\/p>\r\n\r\n<blockquote>\r\n<b>Hermans was per definitie een monologische natuur<\/b>\r\n<\/blockquote>\r\n\r\n<p>Hermans was per definitie een monologische natuur. \u2018Ik schrijf zoals een ander in zichzelf praat,\u2019 schreef hij, wederom in dat autobiografische verhaal \u2018Het grote medelijden\u2019. Het compulsieve praten, redeneren, fantaseren, de woedende monoloog is de grond van zijn schrijverschap. Voor Emmens lag dat anders. Hij zocht wel degelijk het gesprek, het contact met vrienden. Vriendschap was voor hem niet het punt waar het schrijverschap de politiek sneed, zoals bij Hermans. Hermans had geen vrienden, Emmens wel. Daarom zocht en vond Emmens uiteindelijk contact in het soort tijdschrift dat het gesprek en de vriendschap als uitgangspunt nam, <i>Libertinage<\/i> eerst, <i>Tirade<\/i> later. Dat moet Hermans zich meteen gerealiseerd hebben en dat was de reden dat hij Emmens niet erg intelligent en antipathiek vond. Emmens had een andere \u2018politiek\u2019.<\/p>\r\n\r\n\r\n<div class=\"pb\">[p. 16]<\/div>\r\n<h4 class=\"small-margins\">\u2018Het stuk over uzelf\u2019<\/h4>\r\n\r\n<p>Het schrijven van een biografie heeft iets van een proefondervindelijke activiteit. Men bouwt gaande het onderzoek een \u2018theorie\u2019 op over de persoon die het betreft, een vooroordeel zo men wil, een leidende gedachte die als organiserend principe voor het te schrijven boek kan fungeren. Het archief is dan een soort laboratorium en het mooiste is dan als er in dat laboratorium een \u2018cruciaal experiment\u2019 gedaan kan worden. Dat is een ervaring die menig historicus kent en die erin bestaat dat je op een document stuit waarvan je niet weet dat het bestaat maar dat <i>in nuce<\/i> alles bevat wat je aan gedachten en idee\u00ebn over je onderwerp had geformuleerd.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">Zo&#8217;n document is dat \u2018stuk over uzelf\u2019, waar Emmens het tegen Hermans over had. Toen ik bij E van Emmens was in het archief wist ik niet dat ik het zou vinden en toen ik bij de R van Rodenko was, had ik mij inmiddels voorzien van een rijke hoeveelheid \u2018vooroordelen\u2019. Die vond ik allemaal bevestigd in het essay dat Emmens over Hermans schreef en dat ik aantrof in de correspondentie met Paul Rodenko. Op 8 mei 1947 schreef Rodenko aan Hermans: \u2018\u00c0 propos, Adriaan van der Veen heeft je zeker wel verteld dat hij het essay van Emmens over jou naar <i>Columbus<\/i> heeft doorgestuurd. Na enige aarzeling heb ik besloten het maar te plaatsen; het is wel aardig van stijl (ofschoon niet altijd even helder) en wat hij erin zegt lijkt mij niet zo gek. Jij bent voor zover ik weet de eerste van de \u201cjongeren\u201d die op die manier in een \u201cmonografie\u201d onder de loep genomen wordt en dat lijkt mij ook juist; je mag er dan niets voor voelen als \u201cleider\u201d in de literatuur op te treden, je hebt in ieder geval zoveel van je laten horen dat een \u201cplaatsbepaling\u201d m.i. wel aan de orde is. Beschouw het in ieder geval als een hommage. Het lijkt mij wat moeilijk om er van jouw kant op in te gaan, maar als je kans ziet om van je af te bijten, dan kan dat wel amusant zijn.\u2019<\/p>\r\n\r\n<blockquote>\r\n<b>Daarmee verdween een van de beste essays die ooit over Hermans geschreven werden in het archief<\/b>\r\n<\/blockquote>\r\n\r\n<p>Rodenko was iemand met wie Hermans in die tijd bevriend was, dat wil zeggen dat hij de belezenheid van Rodenko bewonderde en zijn stellingen over het surrealisme en andere stromingen in de literatuur deelde. Hij kreeg het stuk van Rodenko toegestuurd en moet aanvankelijk de mening van Rodenko gedeeld hebben. Maar niet lang daarna kwam hij in zwaar weer terecht en ging er toen anders over denken. Zijn positie in <i>Criterium<\/i> kwam door zijn polemische opstelling en het schandaal dat de voorpublicatie van <i>De tranen der acacia&#8217;s<\/i> veroorzaakten meer en meer onder druk te staan. Meulenhoff zocht toenadering tot andere bladen (<i>Podium, Columbus<\/i>) en dreigde het blad zelfs op te heffen, iets wat Her-<\/p><div class=\"pb\">[p. 17]<\/div><p>mans als een nederlaag beschouwde en in ieder geval als een financi\u00eble en politieke aderlating. Dat was de stemming waarin hij verkeerde toen hij Rodenko, op 8 juli 1947, vroeg of het nieuwe nummer van <i>Columbus<\/i> al uit was. \u2018Zo ja, breng het mee, want ik heb het niet. Ik hoop niet dat het stuk van Emmens erin staat, want in mijn tegenwoordige toestand, zou ik dat niet meer als een \u201chommage\u201d kunnen beschouwen, eerder als een schop na.\u2019 Het stond er nog niet in en Rodenko heeft het toen, uit vriendschap, geweigerd.<\/p>\r\n\r\n<p class=\"indent\">Daarmee verdween een van de beste essays die ooit over Hermans geschreven werden in het archief. Hier wordt het de lezers van <i>Tirade<\/i> aangeboden. Het is, hoe men het keert, een \u2018hommage\u2019 aan Hermans. De publicatie ervan is tegelijk een hommage aan Emmens.<\/p>\r\n\r\n<\/div><div class=\"wp-block-column dbnl-rechts is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:33.33%\"><div id=\"noten-apparaat\"><div class=\"interp\">\n<h3>Over dit hoofdstuk\/artikel<\/h3>\n<p><label>auteurs<\/label><\/p>\n<p> <a href=\"https:\/\/www.dbnl.org\/auteurs\/auteur.php?id=otte010\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Willem Otterspeer<\/a><\/p>\n<p>over  <a href=\"https:\/\/www.dbnl.org\/auteurs\/auteur.php?id=herm014\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Willem Frederik Hermans<\/a><\/p>\n<p>over  <a href=\"https:\/\/www.dbnl.org\/auteurs\/auteur.php?id=emme001\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Jan Emmens<\/a><\/p>\n<br>\n<\/div><\/div><\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[p. 12] Willem Otterspeer W.F. Hermans en J.A. Emmens, veel overeenkomst, nog meer verschil Slechts \u00e9\u00e9n keer hebben Willem Frederik Hermans en Jan Emmens elkaar ontmoet. Dat was genoeg. Waarschijnlijk al na een paar minuten wisten de twee jonge mannen, beiden uitzonderlijk getalenteerd, beiden op weg naar een grote toekomst, wat voor vlees ze in&#8230; <a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/willem-otterspeerw-f-hermans-en-j-a-emmens-veel-overeenkomst-nog-meer-verschil\/\">Lees verder <span class=\"read-more-arrow\"><\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","class_list":["post-304805","dbnl","type-dbnl","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.4 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Willem Otterspeer  W.F. Hermans en J.A. Emmens, veel overeenkomst, nog meer verschil &#183; Uitgeverij Van Oorschot<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/willem-otterspeerw-f-hermans-en-j-a-emmens-veel-overeenkomst-nog-meer-verschil\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Willem Otterspeer  W.F. Hermans en J.A. Emmens, veel overeenkomst, nog meer verschil &#183; Uitgeverij Van Oorschot\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"[p. 12] Willem Otterspeer W.F. Hermans en J.A. Emmens, veel overeenkomst, nog meer verschil Slechts \u00e9\u00e9n keer hebben Willem Frederik Hermans en Jan Emmens elkaar ontmoet. Dat was genoeg. Waarschijnlijk al na een paar minuten wisten de twee jonge mannen, beiden uitzonderlijk getalenteerd, beiden op weg naar een grote toekomst, wat voor vlees ze in... Lees verder\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/willem-otterspeerw-f-hermans-en-j-a-emmens-veel-overeenkomst-nog-meer-verschil\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Uitgeverij Van Oorschot\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-06-04T18:01:51+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"11 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/willem-otterspeerw-f-hermans-en-j-a-emmens-veel-overeenkomst-nog-meer-verschil\/\",\"url\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/willem-otterspeerw-f-hermans-en-j-a-emmens-veel-overeenkomst-nog-meer-verschil\/\",\"name\":\"Willem Otterspeer W.F. Hermans en J.A. Emmens, veel overeenkomst, nog meer verschil &#183; Uitgeverij Van Oorschot\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website\"},\"datePublished\":\"2011-12-31T23:00:04+00:00\",\"dateModified\":\"2021-06-04T18:01:51+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/willem-otterspeerw-f-hermans-en-j-a-emmens-veel-overeenkomst-nog-meer-verschil\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/willem-otterspeerw-f-hermans-en-j-a-emmens-veel-overeenkomst-nog-meer-verschil\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/willem-otterspeerw-f-hermans-en-j-a-emmens-veel-overeenkomst-nog-meer-verschil\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"DBNL\",\"item\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Willem Otterspeer W.F. Hermans en J.A. Emmens, veel overeenkomst, nog meer verschil\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/\",\"name\":\"Uitgeverij Van Oorschot\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Willem Otterspeer  W.F. Hermans en J.A. Emmens, veel overeenkomst, nog meer verschil &#183; Uitgeverij Van Oorschot","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/willem-otterspeerw-f-hermans-en-j-a-emmens-veel-overeenkomst-nog-meer-verschil\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Willem Otterspeer  W.F. Hermans en J.A. Emmens, veel overeenkomst, nog meer verschil &#183; Uitgeverij Van Oorschot","og_description":"[p. 12] Willem Otterspeer W.F. Hermans en J.A. Emmens, veel overeenkomst, nog meer verschil Slechts \u00e9\u00e9n keer hebben Willem Frederik Hermans en Jan Emmens elkaar ontmoet. Dat was genoeg. Waarschijnlijk al na een paar minuten wisten de twee jonge mannen, beiden uitzonderlijk getalenteerd, beiden op weg naar een grote toekomst, wat voor vlees ze in... Lees verder","og_url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/willem-otterspeerw-f-hermans-en-j-a-emmens-veel-overeenkomst-nog-meer-verschil\/","og_site_name":"Uitgeverij Van Oorschot","article_modified_time":"2021-06-04T18:01:51+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"11 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/willem-otterspeerw-f-hermans-en-j-a-emmens-veel-overeenkomst-nog-meer-verschil\/","url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/willem-otterspeerw-f-hermans-en-j-a-emmens-veel-overeenkomst-nog-meer-verschil\/","name":"Willem Otterspeer W.F. Hermans en J.A. Emmens, veel overeenkomst, nog meer verschil &#183; Uitgeverij Van Oorschot","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website"},"datePublished":"2011-12-31T23:00:04+00:00","dateModified":"2021-06-04T18:01:51+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/willem-otterspeerw-f-hermans-en-j-a-emmens-veel-overeenkomst-nog-meer-verschil\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/willem-otterspeerw-f-hermans-en-j-a-emmens-veel-overeenkomst-nog-meer-verschil\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/willem-otterspeerw-f-hermans-en-j-a-emmens-veel-overeenkomst-nog-meer-verschil\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"DBNL","item":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/dbnl\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Willem Otterspeer W.F. Hermans en J.A. Emmens, veel overeenkomst, nog meer verschil"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website","url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/","name":"Uitgeverij Van Oorschot","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/dbnl\/304805","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/dbnl"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/dbnl"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=304805"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=304805"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}