Wie is veroordeeld tot een saaie kantoorbaan kan troost putten uit dit gedicht:<\/p>\n
Ik doe zaken
\nik heb een heel grote schrijftafel
\nen mijn gezicht staat moeilijk
\nik praat in een telefoon
\nen ik heb een mijnheer
\ndie juffrouwtjes kan laten werken
\nen nog m\u00e9\u00e9r mijnheren
\nde juffrouwtjes ruiken zo lekker
\nen ruiken allemaal verschillend
\nde mijnheren zijn in grote jassen
\nik bloos er wel van
\nhet lijken wel Engelsen
\nen ik begrijp niet waarom ze doen wat ik vraag<\/p>\n
er was veel zaken vandaag
\nhet waren allemaal gedachten van mensen
\ner waren veel dikke die duwden en waren onwillig
\nik begreep niet waarom ze zo koppig waren
\ner waren magere met valse haakjes
\nen er zat veel in de knoop
\nhet was precies het kistje met oudroest en touwtjes
\nvan mijn grootvader
\nik was een vreemdeling<\/p>\n
toen ben ik maar gaan wandelen in de bosjes
\nhet was een arme dag \u2013 de straat was nat
\nde zwarte boompjes hadden honger
\ndie trok hun magere vingertjes krom
\nde wind zei verdrietige verhaaltjes
\nhet novemberlicht was saai en schraal achter vervelende
\nwolken
\nmaar in mijn hart bonsde de opstand
\nen ik zei: lieve God ik wil een straatsteen zijn<\/p>\n
\u2018Werkelijkheid\u2019 heet het. Ik vond het in een uitgebreide herdruk van J.C. van Schagens bundel Narrenwijsheid<\/em>, die oorspronkelijk dateert uit 1926 en de reputatie geniet van veelgeprezen, weinig gelezen en diverse malen herontdekt meesterwerkje. Narrenwijsheid <\/em>komt in de canon van de Nederlandse literatuur niet voor en Van Schagen al evenmin. Hoewel hij in zijn lange leven \u2013 hij overleed in 1984 op zijn zevenentachtigste – enorm veel gepubliceerd en nog meer geschreven heeft, is hij in de meeste literatuurgeschiedenissen een randfiguur. In het mede door mijzelf geredigeerde Lexicon van Literaire Werken<\/em> ontbreekt een bespreking van Narrenwijsheid<\/em>. Ik neem mij voor aan deze kwalijke omissie zo spoedig mogelijk een einde te maken. Niets is dat niet goddelijk is. Ik laat adel en schoonheid liggen, ik vraag niet naar Dan volgt er een lange opsomming van alles en allen op en voor wie de regen neerdaalt: bos, zee, het keukenplatje, vuile goten, gevangenen, kellners en zelfs politici. Anton Korteweg heeft er al eens aan herinnerd dat Van Schagen spreekt met de stem van Prediker, maar hier herhaalt hij Jezus en diens Bergrede: \u2018Hij doet zijne zon opgaan over bozen en goeden, en regent over rechtvaardigen en onrechtvaardigen\u2019. De invloed van lyrische bijbelboeken (Psalmen, Hooglied, Prediker<\/em>) is overigens sterk onder de humanitair expressionisten met wie Van Schagen verwantschap heeft, met dit verschil dat hij humor heeft en de humanitair expressionisten niet. Aan de humor zal het tweede deel van Narrenwijsheid <\/em>een plek in Komrij\u2019s bloemlezing hebben verdiend:<\/p>\n Ge hadt God en de wereld lief. Deze regels doen denken aan D\u00e8r Mouw, die de muziek der sferen liet harmoni\u00ebren met de deuntjes van het draaiorgel, of Theo van Doesburg die de scherven van de kosmos terugvond in zijn thee. Hiermee zijn we meteen toe aan Van Schagens familieverwantschappen, want hoewel hij bewust het literaire isolement zocht en de roep van Einzelg\u00e4nger geniet, staat zijn Narrenwijsheid beslist niet op zichzelf. Met D\u00e8r Mouw deelt hij de hang naar de oosterse spiritualiteit, met Van Doesburg en D\u00e8r Mouw de behoefte aan een metafysisch fundament. Net als Nescio ziet hij God in de eenvoudigste dingen. Hij doet zich even na\u00efef voor als Jan Hanlo en loopt in quasi-na\u00efveteit vooruit op Armando.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\nEen uitzondering op de stelselmatige verwaarlozing is Komrij\u2019s po\u00ebziebijbel; daar is Van Schagen vertegenwoordigd met vijf gedichten, wat op een maximale score van tien niet slecht is. Maar Komrij verminkt en vertekent het vierdelige titelgedicht van Narrenwijsheid<\/em> door enkel het grappige tweede deel op te nemen en voorbij te gaan aan de panthe\u00efstische strekking.
\nJe kunt zo je gedachten hebben bij Van Schagens weinig canonieke status. Hij was geen netwerker en koos voor een marginaal bestaan, ver van literaire kringen en kongsi\u2019s. Weliswaar genoot hij op zijn oude dag een zekere reputatie in zijn Zeeuwse land van herkomst, maar dat zegt niet veel, want net als Friesland zingt Zeeland niet en zijn goede Zeeuwse dichters schaars, de \u2013 net als Van Schagen in Vlissingen geboren \u2013 Jacobus Bellamy en Hans Verhagen niet te na gesproken. In Zeeland was Van Schagen in feite koning Eenoog.
\nIedereen is het erover eens dat Van Schagen zijn roem het meest in de weg gezeten heeft met zijn absolute gebrek aan zelfkritiek en selectief vermogen. Toen ik tussen 1976 en 1983 redacteur van Tirade<\/em> was, kreeg ik door Geert van Oorschot (net als ik ook een oud-Vlissinger) hele vrachten po\u00ebzie van Van Schagen doorgezonden. Iets publicabels zat er zelden bij. Geen wonder dat de dichter ertoe kwam om in eigen beheer zijn Domburgse cahiers<\/em> uit te geven. In het in 1985 verschenen Archief Van Schagen<\/em> staat overigens veel moois.
\nVan Schagen relativerende zelfspot, blijkend uit titels als \u2018dreutels\u2019, \u2018flutters\u2019 en \u2018nietsjes\u2019, en zijn weigering om onderscheid te maken tussen goed en niet goed duiden niet op nonchalance of luiheid, maar verraden een principi\u00eble keuze. Toen de Zeeuwse oppercriticus en collega-dichter Hans Warren Van Schagen verweet dat hij niet wist te schiften, antwoordde die: \u2018God schift niet, integendeel, Zijner is de volstrekte hutspot. Hoe zou ik me dan vermeten het beter te willen doen? Ik schift ook niet. Laten we eerlijk zijn: we zouden het \u00f3\u00f3k niet k\u00fannen. Evenmin als God het kan. Op selectie staat de doodstraf, weetje.\u2019 Hij liet aan Narrenwijsheid <\/em>een motto voorafgaan waarin Spinoza stelt dat gegeven de goddelijkheid van de natuur niets onze haat, spot of verachting verdient. Dat wijsgerige inzicht wordt geparafraseerd in de openingsregels van het gedicht.<\/p>\n
\nDaarom wil ik niets uitzonderen.
\nIk geef geen namen<\/p>\n
\nrecht, ik blijf niet staan bij slecht en leelijk.
\nGoed en deugdzaam gaan mij niet aan.<\/p>\n
\nToen sprong Uw bretel los.<\/p>\n