{"id":266517,"date":"2009-07-11T20:00:14","date_gmt":"2009-07-11T18:00:14","guid":{"rendered":"http:\/\/http:\/\/www.tirade.nu\/?p=1502"},"modified":"2020-03-31T14:00:13","modified_gmt":"2020-03-31T13:00:13","slug":"bekkentrekkerij","status":"publish","type":"tirade_blog","link":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/bekkentrekkerij\/","title":{"rendered":"Bekkentrekkerij"},"content":{"rendered":"

Na mijn eerste bijdrage aan deze blog ontspon zich een mini-discussie over de al dan niet wenselijke \u2018onzichtbaarheid\u2019 van vertalers, waaraan Martin een korte maar krachtige bijdrage leverde. Ik citeer: \u2018Een goede vertaler bouwt direct zo veel krediet op bij de lezer, dat ook zijn gewaagdste keuzes onzichtbaar zijn (dwz door de lezer als onvervreemdbaar onderdeel van het boek worden ervaren, en dus als keuzes van de auteur). Je ziet ze pas als je de vertaling met het origineel gaat vergelijken \u2013 of beter nog, met andere vertalingen van dezelfde tekst.\u2019<\/p>\n

\"RH.ID\"Een aantrekkelijk idee, vind ik, de vertaler die \u2018krediet\u2019 opbouwt bij de lezer, maar bij nader inzien vraag ik me af of er geen tegenstrijdigheid sluimert tussen de woorden \u2018direct\u2019 en \u2018opbouwen\u2019. Zoals schrijvers hun lezers ook pas geleidelijk aan voor zich winnen \u2013 of verliezen \u2013 zo lijkt mij het krediet dat de lezer een vertaling bereid is te geven geen deal die vanaf de eerste bladzijden wordt gesloten maar een beloning voor de volgehouden stilistische inspanning, de overtuigende toon, de visie<\/em> van de vertaler (ook een woord dat Martin in deze context graag bezigt, zie zijn vorige blog).<\/p>\n

Ik stel me met andere woorden voor dat een lezer zo\u2019n vertalersvisie niet van meet af aan, en bloc<\/em> aanvaardt, maar alleen als zijn leestraject door voldoende herkenningspunten is afgebakend. Krediet bouw je geleidelijk aan op, door je lezer ertoe te verleiden zich ‘thuis’ te voelen in de vertaling, zodat hij bereid is ook bevreemdende passages of gewaagde keuzes voor lief te nemen.<\/p>\n

In mijn Michonvertalingen heb ik regelmatig het gevoel gehad dat ik zo\u2019n tweesporenbeleid voerde, dat ik maximaal recht moest doen aan de complexiteit van de tekst maar tegelijk elke kans moest waarnemen om zo gewoon mogelijk Nederlands te gebruiken. Ik heb dat ooit, bij gebrek aan een beter woord, betiteld als \u2018bekkentrekkerij\u2019: trekken aan de taal, wrikken aan de zinsbouw, morrelen aan de woordkeus, maar die taal tegelijk zo goed mogelijk laten bekken. Alsof de captatio verborum<\/em>, de jachtmakerij op woorden, steeds moet worden ingebed in een captatio benevolentiae<\/em>, een poging om de lezer gunstig te stemmen, door hem het vertrouwen in te boezemen dat de zinnen die hij leest doelbewust gekozen zijn en niet de neerslag van krakkemikkige taalbeheersing.<\/p>\n

In zijn pogingen om \u2018gewoon\u2019 te vertalen kan een vertaler trouwens ook overdrijven. Ooit heb ik de kans gekregen een eigen Michonvertaling te vergelijken met het werk van een voorganger. Vie de Joseph Roulin<\/em> uit 1988 verscheen in 1990 (het Van Gogh-jaar) in een vertaling van Marijke Jansen onder de titel Joseph Roulin \u2013 de postbode van Van Gogh<\/em>, maar ook in de enige jaren later door mij vertaalde bundel Meesters en knechten<\/em>. Michon beschrijft hoe Van Gogh in Arles een voor een alle leden van het gezin Roulin portretteert, \u2018tous les membres de cette sainte famille<\/a> prol\u00e9taire comme l’Autre, g\u00e9n\u00e9reuse et souffrante\u2019 (\u2018alle leden van dat vrome, edelmoedige, lijdende gezin, proletarisch als Christus\u2019, vertaalde Jansen; \u2018alle leden van die heilige familie, gulle, ploeterende proletari\u00ebrs zoals ook de leden van die Andere\u2019, vertaalde ik): postbode Joseph zelf, zoon Armand, vrouw Augustine met in haar armen de kleine Marcelle. \u2018Il peignit aussi le petit infant, le pauvre Camille<\/a> qui n\u2019est que limon mal p\u00e9tri coiff\u00e9 d\u2019une casquette de coll\u00e9gien (…)\u2019. Jansen dacht bij deze zin wellicht aan een bekende zeepreclame uit de jaren 80 (‘de wilde frisheid van limoenen’), en vertaalde Camilles \u2018slecht geknede kleikop\u2019 als een \u2018slecht uitgeknepen citroen\u2019. Weg krediet!<\/p>\n

Maar zulke voorbeelden zijn even beschamend voor wie ze citeert als voor wie erin wordt geciteerd. Het is tendentieus om een vertaling af te rekenen op de enkele faliekante blunder die erin voorkomt. Een vertaler moet niet alleen begrijpen wat er staat \u2013 al is dat uiteraard een conditio sine qua non \u2013 maar vooral gestalte weten te geven aan de vormkracht van het origineel. De kunst is niet om de betekenis van het origineel correct te interpreteren maar om ritme en toon ervan te herscheppen, parmantiger gezegd: om zich te laten bezielen door de adem die het tot leven wekt. Hoe meer in een literaire tekst de taal wordt vernieuwd en \u2018gesubjectiveerd\u2019, hoe meer ook de vertaling ervan het ontwerp van een nieuwe, gesubjectiveerde taal moet zijn. Die laatste frase heb ik overigens niet zelf verzonnen maar ontleend aan de Franse dichter, vertaler en theoreticus Henri Meschonnic.<\/p>\n

Over de prikkelende idee\u00ebn van Meschonnic, over het vertalen van Michon, Bergounioux en Perec, over het Nederlands van Madonna<\/a> en over wat zich verder zoal aandient zou ik voor deze blog graag nog willen schrijven. En misschien ook over het wedervaren van een fietsende Nederbelg in Frankrijk, want ik trek er een paar weken tussenuit. Dat alles dus te zijner tijd: Martin, ik geef de pijp aan jou.<\/p>\n

Rokus Hofstede<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na mijn eerste bijdrage aan deze blog ontspon zich een mini-discussie over de al dan niet wenselijke \u2018onzichtbaarheid\u2019 van vertalers, waaraan Martin een korte maar krachtige bijdrage leverde. Ik citeer: \u2018Een goede vertaler bouwt direct zo veel krediet op bij de lezer, dat ook zijn gewaagdste keuzes onzichtbaar zijn (dwz door de lezer als onvervreemdbaar…
Lees verder <\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":40,"featured_media":266518,"comment_status":"open","ping_status":"open","template":"","tirade_blog_category":[],"trefwoord":[],"class_list":["post-266517","tirade_blog","type-tirade_blog","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nBekkentrekkerij · Uitgeverij Van Oorschot<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/bekkentrekkerij\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Bekkentrekkerij · Uitgeverij Van Oorschot\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Na mijn eerste bijdrage aan deze blog ontspon zich een mini-discussie over de al dan niet wenselijke \u2018onzichtbaarheid\u2019 van vertalers, waaraan Martin een korte maar krachtige bijdrage leverde. Ik citeer: \u2018Een goede vertaler bouwt direct zo veel krediet op bij de lezer, dat ook zijn gewaagdste keuzes onzichtbaar zijn (dwz door de lezer als onvervreemdbaar...Lees verder\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/bekkentrekkerij\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Uitgeverij Van Oorschot\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2020-03-31T13:00:13+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/wp-content\/uploads\/2009\/07\/RH.ID6_-1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"4 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/bekkentrekkerij\/\",\"url\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/bekkentrekkerij\/\",\"name\":\"Bekkentrekkerij · Uitgeverij Van Oorschot\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/bekkentrekkerij\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/bekkentrekkerij\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/wp-content\/uploads\/2009\/07\/RH.ID6_-1.jpg\",\"datePublished\":\"2009-07-11T18:00:14+00:00\",\"dateModified\":\"2020-03-31T13:00:13+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/bekkentrekkerij\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/bekkentrekkerij\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/bekkentrekkerij\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/wp-content\/uploads\/2009\/07\/RH.ID6_-1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/wp-content\/uploads\/2009\/07\/RH.ID6_-1.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/bekkentrekkerij\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Tirade blog berichten\",\"item\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade-blog\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Bekkentrekkerij\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/\",\"name\":\"Uitgeverij Van Oorschot\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Bekkentrekkerij · Uitgeverij Van Oorschot","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/bekkentrekkerij\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Bekkentrekkerij · Uitgeverij Van Oorschot","og_description":"Na mijn eerste bijdrage aan deze blog ontspon zich een mini-discussie over de al dan niet wenselijke \u2018onzichtbaarheid\u2019 van vertalers, waaraan Martin een korte maar krachtige bijdrage leverde. Ik citeer: \u2018Een goede vertaler bouwt direct zo veel krediet op bij de lezer, dat ook zijn gewaagdste keuzes onzichtbaar zijn (dwz door de lezer als onvervreemdbaar...Lees verder","og_url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/bekkentrekkerij\/","og_site_name":"Uitgeverij Van Oorschot","article_modified_time":"2020-03-31T13:00:13+00:00","og_image":[{"url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/wp-content\/uploads\/2009\/07\/RH.ID6_-1.jpg","width":1,"height":1,"type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"4 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/bekkentrekkerij\/","url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/bekkentrekkerij\/","name":"Bekkentrekkerij · Uitgeverij Van Oorschot","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/bekkentrekkerij\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/bekkentrekkerij\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/wp-content\/uploads\/2009\/07\/RH.ID6_-1.jpg","datePublished":"2009-07-11T18:00:14+00:00","dateModified":"2020-03-31T13:00:13+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/bekkentrekkerij\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/bekkentrekkerij\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/bekkentrekkerij\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/wp-content\/uploads\/2009\/07\/RH.ID6_-1.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/wp-content\/uploads\/2009\/07\/RH.ID6_-1.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/bekkentrekkerij\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Tirade blog berichten","item":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade-blog\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Bekkentrekkerij"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website","url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/","name":"Uitgeverij Van Oorschot","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tirade_blog\/266517","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tirade_blog"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/tirade_blog"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/40"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=266517"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tirade_blog\/266517\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/266518"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=266517"}],"wp:term":[{"taxonomy":"tirade_blog_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tirade_blog_category?post=266517"},{"taxonomy":"trefwoord","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/trefwoord?post=266517"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}