{"id":266523,"date":"2009-07-08T12:23:12","date_gmt":"2009-07-08T10:23:12","guid":{"rendered":"http:\/\/http:\/\/www.tirade.nu\/?p=1476"},"modified":"2020-03-31T14:00:50","modified_gmt":"2020-03-31T13:00:50","slug":"onvertaalbaarheid","status":"publish","type":"tirade_blog","link":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/onvertaalbaarheid\/","title":{"rendered":"(On)vertaalbaarheid"},"content":{"rendered":"<p>Tegenover het clich\u00e9 van de <em>onzichtbaarheid<\/em> (de vertaler behoort volledig schuil te gaan achter de oorspronkelijke tekst) staat het door Rokus ook al genoemde clich\u00e9 van de <em>onvertaalbaarheid<\/em> (de vertaler onttrekt de oorspronkelijke tekst steeds aan het zicht). Regelmatig worden die twee conflicterende clich\u00e9s zelfs samengeklonken tot een derde clich\u00e9: <em>traduttore traditore<\/em>, de vertaler is een verrader (want, o schande, hij maakt een onmogelijke belofte niet waar).<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-thumbnail wp-image-1478\" title=\"MartindeH\" src=\"http:\/\/http:\/\/www.tirade.nu\/wp-content\/uploads\/2009\/07\/MartindeH3-150x150.jpg\" alt=\"MartindeH\" width=\"150\" height=\"150\" \/>Maar goed, onvertaalbaarheid dus. Twee citaten kunnen dat begrip mooi helpen verhelderen. Het eerste is van Barbara Cassin, uit de inleiding van een Frans boek dat nu juist als ondertitel heeft: \u2018Dictionnaire des intraduisibles\u2019, woordenboek van onvertaalbare termen\/wendingen. Het citaat luidt: \u2018Parler d\u2019<em>intraduisibles<\/em> n\u2019implique nullement que les termes en question, ou les expressions, les tours syntaxiques et grammaticaux, ne soient pas traduits et ne puissent pas l\u2019\u00eatre \u2013 l\u2019intraduisible, c\u2019est plut\u00f4t ce qu\u2019on ne cesse pas de (ne pas) traduire.\u2019<\/p>\n<p>Hetgeen de volgende, zeer vrije vertaling zou kunnen opleveren, tweede citaat: \u2018\u201cOnvertaalbaar\u201d is, net als \u201conleesbaar\u201d, een normatieve, geen beschrijvende term. In hogere zin is alles vertaalbaar, of niets. Omdat een vertaling nooit een \u00e9\u00e9n-op-\u00e9\u00e9n-relatie heeft met een origineel, en omdat de grens tussen vertaling in engere zin en bewerking vlottend is, hoeven zelfs de weerbarstigste teksten, hoe aporetisch ook, een vertaler niet af te schrikken, al leiden ze dan tot de nodige metaforische hoofdbrekens. [\u2026] Onvertaalbaarheid is een prikkel.\u2019<\/p>\n<p>Dat tweede citaat is (een deel van) het antwoord van mijn medeblogger Rokus op de lichtelijk na\u00efeve vraag van <em>Tirade<\/em>: \u2018Noem een onvertaalbare zin.\u2019 Uit beide citaten komt vooral \u00e9\u00e9n ding naar voren, namelijk dat vertaalbaarheid en onvertaalbaarheid twee kanten van dezelfde medaille zijn. Vertalen is nodig omdat talen van elkaar verschillen, maar datzelfde verschil maakt vertalen ook meteen onmogelijk \u2013 tenzij we in het voorvoegsel <em>ver<\/em>&#8211; al vanaf het begin een transformatie, een niet-samenvallen lezen, en dat is precies wat ik zou willen voorstellen. Waarmee het begrip onvertaalbaarheid naar de prullenbak kan worden verwezen.<\/p>\n<p>Niet iedereen zal het daar overigens zomaar mee eens zijn. Max <a href=\"http:\/\/www.gortzak.nl\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Gortzak<\/a> bijvoorbeeld, die op 30 juni in een reactie op Rokus schreef: \u2018Vertalen is een lastige kwestie, en in sommige gevallen onvermijdelijk, maar in de meeste gevallen is het onmogelijk om een goede vertaling te maken en vaak is het ook nog onhandig. [\u2026] Alleen al daarom zouden we teksten in de originele \u201ctaal\u201d moeten lezen. Met woordenboek indien nodig, dan is de lezer niet gebonden aan de interpretatie van de vertaler, maar kan hij zelf beslissen welke woorden hij op welke manier interpreteert.\u2019<\/p>\n<p>Het aardige van deze reactie is dat de bepleite terugkeer naar het origineel, ter vermijding van de interpretatie van de vertaler, direct wordt gekoppeld aan een interpretatie door de lezer. Vandaar dat ik er zelf op antwoordde: \u2018Het is nog veel erger: het onherroepelijke verval slaat al toe bij het lezen.\u2019 Als de lezer de taak van de vertaler overneemt, hoogstwaarschijnlijk met een veel slechter resultaat (zie ter illustratie mijn <em>Volkskrant<\/em>&#8211;<a href=\"http:\/\/www.volkskrant.nl\/archief_gratis\/article560264.ece\/Kermis_op_het_verhoogde_plein\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">bespreking<\/a> van Modiano\u2019s <em>Un pedigree<\/em>, vertaald door de lezer J. Bernlef), blijft de kern van het probleem nog altijd bestaan, namelijk dat er kennelijk altijd ge\u00efnterpreteerd moet worden om toegang te krijgen tot de oorspronkelijke tekst.<\/p>\n<p>Anders gezegd: de oorspronkelijke tekst bestaat niet los van de telkens wisselende interpretaties, zelfs niet voor de schrijver (die zelf zijn eigen eerste lezer en interpretator is). In den beginne was de vertaling.<\/p>\n<p>Martin de Haan\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tegenover het clich\u00e9 van de onzichtbaarheid (de vertaler behoort volledig schuil te gaan achter de oorspronkelijke tekst) staat het door Rokus ook al genoemde clich\u00e9 van de onvertaalbaarheid (de vertaler onttrekt de oorspronkelijke tekst steeds aan het zicht). Regelmatig worden die twee conflicterende clich\u00e9s zelfs samengeklonken tot een derde clich\u00e9: traduttore traditore, de vertaler is&#8230;<br \/><a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/onvertaalbaarheid\/\">Lees verder <span class=\"read-more-arrow\"><\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":40,"featured_media":266524,"comment_status":"open","ping_status":"open","template":"","tirade_blog_category":[],"trefwoord":[],"class_list":["post-266523","tirade_blog","type-tirade_blog","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.4 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>(On)vertaalbaarheid &#183; Uitgeverij Van Oorschot<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/onvertaalbaarheid\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"(On)vertaalbaarheid &#183; Uitgeverij Van Oorschot\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Tegenover het clich\u00e9 van de onzichtbaarheid (de vertaler behoort volledig schuil te gaan achter de oorspronkelijke tekst) staat het door Rokus ook al genoemde clich\u00e9 van de onvertaalbaarheid (de vertaler onttrekt de oorspronkelijke tekst steeds aan het zicht). Regelmatig worden die twee conflicterende clich\u00e9s zelfs samengeklonken tot een derde clich\u00e9: traduttore traditore, de vertaler is...Lees verder\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/onvertaalbaarheid\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Uitgeverij Van Oorschot\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2020-03-31T13:00:50+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/wp-content\/uploads\/2009\/07\/MartindeH3-1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"400\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"450\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/onvertaalbaarheid\/\",\"url\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/onvertaalbaarheid\/\",\"name\":\"(On)vertaalbaarheid &#183; Uitgeverij Van Oorschot\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/onvertaalbaarheid\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/onvertaalbaarheid\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/wp-content\/uploads\/2009\/07\/MartindeH3-1.jpg\",\"datePublished\":\"2009-07-08T10:23:12+00:00\",\"dateModified\":\"2020-03-31T13:00:50+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/onvertaalbaarheid\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/onvertaalbaarheid\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/onvertaalbaarheid\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/wp-content\/uploads\/2009\/07\/MartindeH3-1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/wp-content\/uploads\/2009\/07\/MartindeH3-1.jpg\",\"width\":400,\"height\":450},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/onvertaalbaarheid\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Tirade blog berichten\",\"item\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade-blog\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"(On)vertaalbaarheid\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/\",\"name\":\"Uitgeverij Van Oorschot\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"(On)vertaalbaarheid &#183; Uitgeverij Van Oorschot","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/onvertaalbaarheid\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"(On)vertaalbaarheid &#183; Uitgeverij Van Oorschot","og_description":"Tegenover het clich\u00e9 van de onzichtbaarheid (de vertaler behoort volledig schuil te gaan achter de oorspronkelijke tekst) staat het door Rokus ook al genoemde clich\u00e9 van de onvertaalbaarheid (de vertaler onttrekt de oorspronkelijke tekst steeds aan het zicht). Regelmatig worden die twee conflicterende clich\u00e9s zelfs samengeklonken tot een derde clich\u00e9: traduttore traditore, de vertaler is...Lees verder","og_url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/onvertaalbaarheid\/","og_site_name":"Uitgeverij Van Oorschot","article_modified_time":"2020-03-31T13:00:50+00:00","og_image":[{"width":400,"height":450,"url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/wp-content\/uploads\/2009\/07\/MartindeH3-1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"3 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/onvertaalbaarheid\/","url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/onvertaalbaarheid\/","name":"(On)vertaalbaarheid &#183; Uitgeverij Van Oorschot","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/onvertaalbaarheid\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/onvertaalbaarheid\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/wp-content\/uploads\/2009\/07\/MartindeH3-1.jpg","datePublished":"2009-07-08T10:23:12+00:00","dateModified":"2020-03-31T13:00:50+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/onvertaalbaarheid\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/onvertaalbaarheid\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/onvertaalbaarheid\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/wp-content\/uploads\/2009\/07\/MartindeH3-1.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/wp-content\/uploads\/2009\/07\/MartindeH3-1.jpg","width":400,"height":450},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/onvertaalbaarheid\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Tirade blog berichten","item":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade-blog\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"(On)vertaalbaarheid"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website","url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/","name":"Uitgeverij Van Oorschot","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tirade_blog\/266523","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tirade_blog"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/tirade_blog"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/40"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=266523"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tirade_blog\/266523\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/266524"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=266523"}],"wp:term":[{"taxonomy":"tirade_blog_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tirade_blog_category?post=266523"},{"taxonomy":"trefwoord","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/trefwoord?post=266523"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}