{"id":266532,"date":"2009-06-28T23:58:06","date_gmt":"2009-06-28T21:58:06","guid":{"rendered":"http:\/\/http:\/\/www.tirade.nu\/?p=1367"},"modified":"2020-03-31T14:00:50","modified_gmt":"2020-03-31T13:00:50","slug":"klaroenstoot","status":"publish","type":"tirade_blog","link":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/klaroenstoot\/","title":{"rendered":"Klaroenstoot"},"content":{"rendered":"<p>Recensie in <em>NRC<\/em> (28 juni, <a href=\"http:\/\/www.nrcboeken.nl\/recensie\/het-foetert-rebbelt-bazelt-en-lalt#1\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">hier<\/a>) van de \u2018Grassiaanse, nieuwe vertaling van het labyrintische epos<em> Die Blechtrommel<\/em>\u2019. Anneriek de Jong laat haar licht schijnen over de vertaalprestatie van Jan Gielkens, die het meesterwerk van G\u00fcnter Grass vijftig jaar na de verschijning van het origineel en vijfenveertig jaar na de vertaling van Koos Schuur opnieuw in het Nederlands heeft omgezet.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-thumbnail wp-image-1375\" title=\"Martin de Haan\" src=\"http:\/\/http:\/\/www.tirade.nu\/wp-content\/uploads\/2009\/06\/MartindeH8-150x150.jpg\" alt=\"Martin de Haan\" width=\"150\" height=\"150\" \/>Het gebeurt niet vaak dat dagbladrecensenten uitgebreid op een vertaling ingaan, maar als het dan een keer gebeurt weet je bijna zeker dat er harde noten worden gekraakt: negatieve kritiek is veel makkelijker te geven dan positieve, en zoals al eerder geconstateerd (zie de eerste post van Rokus en de reacties daarop) hebben goede vertalingen de neiging onzichtbaar te zijn \u2013 overigens met uitzondering van hervertalingen, want door de vergelijking met de eerdere vertaling worden de keuzes van de vertalers zichtbaar.<\/p>\n<p>Na te hebben gedecreteerd dat de herziene titel, <em>De blikken trom<\/em>, slecht bekt en gezocht is (\u2018in de speelgoedwinkel vraag je om een trommel en niet om een trom\u2019), richt de <em>NRC<\/em>-recensente haar pijlen vooral op de beginzin van het boek. \u2018Zugegeben, ich bin Insasse einer Heil- und Pflegeanstalt\u2019, luidt die in het Duits. In de nieuwe vertaling van Jan Gielkens is dat geworden: \u2018Zeker, ik zit in een inrichting.\u2019 In de oude vertaling van Koos Schuur was het: \u2018Ik geef toe: ik ben pati\u00ebnt in een psychiatrische inrichting.\u2019 Maar volgens Anneriek de Jong zijn beide vertalingen zouteloos, de nieuwste nog het meest, en <em>hoort er te staan<\/em> (categorische imperatief): \u2018Toegegeven, ik ben ingezetene van een inrichting.\u2019 Een \u2018klaroenstoot\u2019, noemt de recensente die oplossing van eigen makelij.<\/p>\n<p>In het Nederlands kun je heel goed in een inrichting zitten, zoals Gielkens de ik-persoon laat zeggen (met een snel, hyperkort zinnetje dat volgens De Jong \u2018de vaart er helemaal uit\u2019 haalt), maar dat maakt je nog geen ingezetene van die inrichting. Een ingezetene is bij ons een inwoner van een land, een gebied of een plaats, terwijl het Duitse <em>Insasse<\/em> probleemloos kan worden gebruikt voor de bewoners (aha!) van een inrichting: \u2018die Insassen eines Altersheims\u2019, geeft de Duitse Van Dale als voorbeeld, \u2018de bewoners van een bejaardentehuis\u2019. Kortom, we zijn hier getuige van het welbekende verschijnsel dat in vertalersjargon \u2018valse vriend\u2019 heet: woorden in verwante talen die op elkaar lijken, maar niet hetzelfde betekenen en daardoor een gevaarlijke valkuil voor de vertaler vormen. Overigens betekent <em>Insasse<\/em> ook inzittende, maar dan hebben we het over voer- of vaartuigen en niet over klinieken. Van de drie beginzinnen is die van de recensente dus verreweg de slechtste, al heeft ze misschien wel gelijk dat de andere twee niet ideaal zijn. (Andere opties, die het iets formelere register van <em>Insasse<\/em> misschien wat meer recht doen: \u2018ik verblijf in een psychiatrische kliniek\u2019, of \u2018ik ben opgenomen in een inrichting\u2019.)<\/p>\n<p>Maar De Jong revancheert zich door in het vervolg lovend te spreken over de \u2018grotere risico\u2019s\u2019 die Gielkens heeft genomen in vergelijking met de \u2018wat omzichtige en uitleggerige\u2019 Schuur. Risico\u2019s nemen, dat is iets wat veel literair vertalers te weinig doen, terwijl het juist een vereiste is om los te komen van de brontaal en de tekst opnieuw op te bouwen met de middelen van je eigen taal. Dus ik denk dat ik die nieuwe vertaling maar eens ga kopen. De mooie titel maakt me benieuwd.<\/p>\n<p>Tot slot nog iets over het kommagebruik van onze kwaliteitskrant. Twee opeenvolgende bijvoeglijke naamwoorden worden daar steevast van elkaar gescheiden door zo\u2019n punt met een staartje. Prijsvraag: wat is het betekenisverschil tussen een \u2018Grassiaanse, nieuwe vertaling\u2019 en een \u2018Grassiaanse nieuwe vertaling\u2019? Over de uitslag wordt niet geblogd.<\/p>\n<p>Martin de Haan<br class=\"spacer_\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Recensie in NRC (28 juni, hier) van de \u2018Grassiaanse, nieuwe vertaling van het labyrintische epos Die Blechtrommel\u2019. Anneriek de Jong laat haar licht schijnen over de vertaalprestatie van Jan Gielkens, die het meesterwerk van G\u00fcnter Grass vijftig jaar na de verschijning van het origineel en vijfenveertig jaar na de vertaling van Koos Schuur opnieuw in&#8230;<br \/><a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/klaroenstoot\/\">Lees verder <span class=\"read-more-arrow\"><\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":40,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","template":"","tirade_blog_category":[],"trefwoord":[],"class_list":["post-266532","tirade_blog","type-tirade_blog","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.4 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Klaroenstoot &#183; Uitgeverij Van Oorschot<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/klaroenstoot\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Klaroenstoot &#183; Uitgeverij Van Oorschot\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Recensie in NRC (28 juni, hier) van de \u2018Grassiaanse, nieuwe vertaling van het labyrintische epos Die Blechtrommel\u2019. Anneriek de Jong laat haar licht schijnen over de vertaalprestatie van Jan Gielkens, die het meesterwerk van G\u00fcnter Grass vijftig jaar na de verschijning van het origineel en vijfenveertig jaar na de vertaling van Koos Schuur opnieuw in...Lees verder\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/klaroenstoot\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Uitgeverij Van Oorschot\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2020-03-31T13:00:50+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/klaroenstoot\/\",\"url\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/klaroenstoot\/\",\"name\":\"Klaroenstoot &#183; Uitgeverij Van Oorschot\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/klaroenstoot\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/klaroenstoot\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/http:\/\/www.tirade.nu\/wp-content\/uploads\/2009\/06\/MartindeH8-150x150.jpg\",\"datePublished\":\"2009-06-28T21:58:06+00:00\",\"dateModified\":\"2020-03-31T13:00:50+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/klaroenstoot\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/klaroenstoot\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/klaroenstoot\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\/\/http:\/\/www.tirade.nu\/wp-content\/uploads\/2009\/06\/MartindeH8-150x150.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/http:\/\/www.tirade.nu\/wp-content\/uploads\/2009\/06\/MartindeH8-150x150.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/klaroenstoot\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Tirade blog berichten\",\"item\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade-blog\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Klaroenstoot\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/\",\"name\":\"Uitgeverij Van Oorschot\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Klaroenstoot &#183; Uitgeverij Van Oorschot","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/klaroenstoot\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Klaroenstoot &#183; Uitgeverij Van Oorschot","og_description":"Recensie in NRC (28 juni, hier) van de \u2018Grassiaanse, nieuwe vertaling van het labyrintische epos Die Blechtrommel\u2019. Anneriek de Jong laat haar licht schijnen over de vertaalprestatie van Jan Gielkens, die het meesterwerk van G\u00fcnter Grass vijftig jaar na de verschijning van het origineel en vijfenveertig jaar na de vertaling van Koos Schuur opnieuw in...Lees verder","og_url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/klaroenstoot\/","og_site_name":"Uitgeverij Van Oorschot","article_modified_time":"2020-03-31T13:00:50+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"3 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/klaroenstoot\/","url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/klaroenstoot\/","name":"Klaroenstoot &#183; Uitgeverij Van Oorschot","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/klaroenstoot\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/klaroenstoot\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/http:\/\/www.tirade.nu\/wp-content\/uploads\/2009\/06\/MartindeH8-150x150.jpg","datePublished":"2009-06-28T21:58:06+00:00","dateModified":"2020-03-31T13:00:50+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/klaroenstoot\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/klaroenstoot\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/klaroenstoot\/#primaryimage","url":"http:\/\/http:\/\/www.tirade.nu\/wp-content\/uploads\/2009\/06\/MartindeH8-150x150.jpg","contentUrl":"http:\/\/http:\/\/www.tirade.nu\/wp-content\/uploads\/2009\/06\/MartindeH8-150x150.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/klaroenstoot\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Tirade blog berichten","item":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade-blog\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Klaroenstoot"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website","url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/","name":"Uitgeverij Van Oorschot","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tirade_blog\/266532","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tirade_blog"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/tirade_blog"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/40"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=266532"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tirade_blog\/266532\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=266532"}],"wp:term":[{"taxonomy":"tirade_blog_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tirade_blog_category?post=266532"},{"taxonomy":"trefwoord","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/trefwoord?post=266532"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}