Het is zondagmiddag in \ncoronatijd en ik maak een herfstwandeling door park Meyendel bij \nWassenaar. In brede kolonnes marcheren we als \u00e9\u00e9n organische mensenmassa\n over paden langs berken, kinderkliminstallaties en duindoornstruiken. \nWaxjassen kraken en piepen, wollige laarzen vertrappen het mos, \nlauwwarme aardappelen dansen in kelen. <\/p>\n\n\n\n
Twee nogal gedrongen, \ndikkige boxers aan een lijn komen hijgend op me af. De bijbehorende baas\n heeft een bijbehorend hoofd met een stompe, verwrongen snuit. Vrolijk \nlachend vertelt hij iets over zijn oogappels. <\/p>\n\n\n\n
Goethe, de grote Duitse dichter, hield absoluut niet van honden. Zijn aversie had er mee te maken dat hij bang was in een dier te veranderen. Goethe-groupie Johann Peter Eckermann vertelde later hoe de schrijver reageerde bij de aanblik van dierenschilderijen van Heinrich Roos: \u2018Ik word er altijd bang van als ik de dieren bekijk. Hun beperkte, lompe, dromende en geeuwende toestand haalt dezelfde gevoelens bij mij naar boven. Je zou er bang van worden zelf in een dier te veranderen, en je zou zelfs vermoeden dat de kunstenaar er zelf een geweest is.\u2019 <\/p>\n\n\n\n
Toen Goethe \nzich aan het begin van de negentiende eeuw verdiepte in de Servische \nlyriek raakte hij helemaal in de war van de talloze metamorfosen van \ndier naar mens en weer terug en weer heen. Hij concludeerde: \n\u2018Terugkerende doden spelen een belangrijke rol. Zelfs de nuchterste \nmensen zullen ongemakkelijk worden van alle wonderlijke gevoelens, \nvoorspellingen en verborgen boodschappen van vogels.\u2019 Het is dan ook \nniet voor niets dat hij in zijn eerste Faust de antagonist Mefistoles \nlaat verschijnen in de gedaante van een zwarte poedel. \u2018Der Pudels Kern\u2019\n is de kwaadaardigheid. <\/p>\n\n\n\n
De even eclectische en ongrijpbare \nschrijver Elias Canetti keek er een eeuw later heel anders tegenaan. Hij\n vond de mens een \u2018metamorfosebeest\u2019 en hij zag in de dieren de \noervormen van de mens weerspiegeld. \u2018De dieren in ons denken\u2019, schreef \nhij, \u2018moeten weer machtig worden, zoals in de tijd voor hun \nonderwerping.\u2019 Over Goethe was Canetti ambivalent. Zo vond hij dat \nniemand in Goethe een voorbeeld kon zien, want de flierefluitende, \nschelmachtige Duitse dichter had nooit echt levensgevaar geroken: \u2018niet \nvan buitenaf en niet van binnenuit\u2019. Een heldere constatering: Goethe \nwerd \u2013 anders dan de joodse Canetti \u2013 niet vervolgd, en werd niet of \nnauwelijks geplaagd door de waanzin. <\/p>\n\n\n\n
De twintigste-eeuwse \nCanetti had de gruwelijkheid van de machinale oorlog leren kennen: de \nrassenhaat, de beestachtige wreedheid van de moderniteit. Hij zette de \nnegentiende-eeuwse Goethe, voor wie dieren contrasteerden met de \nverheven mens, schaamteloos op zijn plek. <\/p>\n\n\n\n
In de zelfverklaarde \n\u2018hond-schrijver\u2019 Canetti verscholen zich vele dieren. Hij was een man \nvan zijn tijd die Freud en Nietzsche had kunnen lezen en die de \nonpeilbare driften van zijn onderbewuste onderkende. <\/p>\n\n\n\n
In Goethe \nverscholen zich waarschijnlijk ook dieren, maar die zijn er nooit \nuitgekropen. Hij hield ze op afstand, opdat hij niet van gedaante kon \nverwisselen. Hond worden was hem een nachtmerrie. <\/p>\n\n\n\n
De boksers \nscharrelen verder, ook voor deze rashonden is het zondag. Ik zie in de \nverte hoe een van de twee zich met een dromerige en geeuwende blik laat \nzakken in een polletje gras en zich ontlast. De baas met de hondenkop \nritst een plastic zakje (met hondenpootjesprint) af van een rolletje, \ngaat door de knie\u00ebn en ruimt de drol op. Dit is Wassenaar. <\/p>\n\n\n\n
Als een lakei loopt hij achter zijn honden aan, en draagt hun poep.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"