{"id":307337,"date":"2021-09-06T07:21:51","date_gmt":"2021-09-06T06:21:51","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/?post_type=tirade_blog&p=307337"},"modified":"2021-09-06T08:43:59","modified_gmt":"2021-09-06T07:43:59","slug":"weten-in-zwart-wit","status":"publish","type":"tirade_blog","link":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/weten-in-zwart-wit\/","title":{"rendered":"Weten in zwart-wit"},"content":{"rendered":"\n

(Klik hier<\/a> voor deel 1 van deze blogserie)<\/p>\n\n\n\n

Recent zag ik A German Life<\/em> uit 2016 van Christian Kr\u00f6nes. Het is een sober gefilmde documentaire waarin Brunhilde Pomsel (1911-2017) vertelt over haar leven tijdens de Tweede Wereldoorlog. Zij ziet zichzelf als een doodgewone Duitse vrouw die toevallig werkte voor een van de hoogste nazi’s (Joseph Goebbels, minister van Propaganda). Na de oorlog zat ze een gevangenisstraf van vijf jaar uit; vervolgens keerde ze terug naar het \u2018normale Duitse leven\u2019. Pas vlak voor haar dood gaf Pomsel voor het eerst een interview. Ze was 103 jaar oud.<\/p>\n\n\n\n

Van zeer dichtbij, in zwart-wit gefilmd, kijkt Pomsel langs de camera. Ze zucht, frunnikt aan haar ketting, sluit haar ogen. Ze spreekt bedachtzaam, traag. De kijker krijgt alle ruimte om zelf een mening te vormen. Hoe schuldig is ze? Waarom toont ze geen berouw?<\/p>\n\n\n\n

Brunhilde Pomsel zegt nooit ge\u00efnteresseerd te zijn geweest in politiek. \u2018Dat was voor een vrouw niet nodig,\u2019 zegt ze. Ze vindt zichzelf slechts een onbeduidende figuur in de geschiedenis. Maar is dat niet juist het probleem? Eigenlijk schetst zij zichzelf daarmee precies als \u2018de banaliteit van het kwaad\u2019 zoals Hannah Arendt dit omschreef.<\/p>\n\n\n\n

In Wat maakt een verzetsheld<\/em> (2021) schrijft Rutger Bregman: \u2018Een gezonde samenleving met degelijke wetten en een goed werkende democratie van macht en tegenmacht heeft genoeg aan gewone mensen die gewoon hun best doen, gewoon doen wat van hen wordt verwacht. Maar wat als de samenleving niet gezond is? Wat als \u201cdoen wat van je wordt verwacht\u201d precies het probleem is?\u2019<\/p>\n\n\n\n

Met gesloten ogen zegt Brunhilde Pomsel: \u2018Es ist wie mit alle Dingen, auch das sch\u00f6ne hat Flecken, auch das schreckliche hat Sonnenstellen.\u2019 Dan is het weer stil. Aarzelend zoekt ze naar woorden: \u2018Es ist immer\u2026 Es ist nicht schwarz-weiss\u2026 Es gibt immer ein bischen Grau, in das Gute und in das Slechte.\u2019 Maar wat als we toegeven dat sommige zaken wel degelijk zwart-wit zijn en we eigenlijk allang weten wat ons geweten ons vertelt?<\/p>\n\n\n\n

Pomsel legt haar beide handen om haar hals, een gebaar dat het midden houdt tussen een verdediging en een zelfgefabriceerde strop. Dan kijkt ze plotseling recht de camera in: \u2018Het is moeilijk (\u2026) aan het einde van de dag denk je toch alleen aan jezelf.\u2019 Is dat echt zo? Is dat wat de mens typeert?<\/p>\n\n\n\n

Een van de zeldzame keren dat Pomsel zich opwindt is wanneer ze spreekt over Sophie en Hans Scholl, die pamfletten tegen het nationaalsocialisme verspreidden van verzetsbeweging Die Wei\u00dfe Rose<\/em>. Als secretaresse kreeg Pomsel het dossier onverzegeld op haar bureau. Ze veert omhoog, steekt een keurig gemanicuurde vinger in de lucht en zegt met luide stem: \u2018Als ze hun mond hadden gehouden, hadden ze nu nog geleefd.\u2019 En doelend op de pamfletten: \u2018Alleen maar voor zo\u2019n schijtpapier.\u2019<\/p>\n\n\n\n

Sophie Scholl werd ge\u00ebxecuteerd en naar verluidt waren haar laatste woorden: \u2018Hoe kunnen we verwachten dat gerechtigheid de overhand krijgt als er bijna niemand bereid is om zich individueel aan een rechtvaardige zaak over te geven? Zo’n fijne, zonnige dag, en ik moet gaan, maar wat doet mijn dood er toe, als door ons duizenden mensen worden gewekt en tot actie worden aangezet.\u2019<\/p>\n\n\n\n

Brunhilde Pomsel werd in elk geval nooit tot actie aangezet. En wij, zo veel jaren later? Hoe zullen wij <\/em>ooit op ons eigen (niet) handelen terug kijken?<\/p>\n\n\n\n

(Met dank aan Liliane Brakema)
Foto: NDSM-werf Amsterdam Noord<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

(Klik hier voor deel 1 van deze blogserie) Recent zag ik A German Life uit 2016 van Christian Kr\u00f6nes. Het is een sober gefilmde documentaire waarin Brunhilde Pomsel (1911-2017) vertelt over haar leven tijdens de Tweede Wereldoorlog. Zij ziet zichzelf als een doodgewone Duitse vrouw die toevallig werkte voor een van de hoogste nazi’s (Joseph…
Lees verder <\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":38,"featured_media":307341,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","tirade_blog_category":[],"trefwoord":[],"class_list":["post-307337","tirade_blog","type-tirade_blog","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nWeten in zwart-wit · Uitgeverij Van Oorschot<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/weten-in-zwart-wit\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Weten in zwart-wit · Uitgeverij Van Oorschot\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"(Klik hier voor deel 1 van deze blogserie) Recent zag ik A German Life uit 2016 van Christian Kr\u00f6nes. Het is een sober gefilmde documentaire waarin Brunhilde Pomsel (1911-2017) vertelt over haar leven tijdens de Tweede Wereldoorlog. Zij ziet zichzelf als een doodgewone Duitse vrouw die toevallig werkte voor een van de hoogste nazi’s (Joseph...Lees verder\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/weten-in-zwart-wit\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Uitgeverij Van Oorschot\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-09-06T07:43:59+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/Berthe-zwart-wit-foto-2-scaled.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1920\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"2560\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/weten-in-zwart-wit\/\",\"url\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/weten-in-zwart-wit\/\",\"name\":\"Weten in zwart-wit · Uitgeverij Van Oorschot\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/weten-in-zwart-wit\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/weten-in-zwart-wit\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/Berthe-zwart-wit-foto-2-scaled.jpg\",\"datePublished\":\"2021-09-06T06:21:51+00:00\",\"dateModified\":\"2021-09-06T07:43:59+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/weten-in-zwart-wit\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/weten-in-zwart-wit\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/weten-in-zwart-wit\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/Berthe-zwart-wit-foto-2-scaled.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/Berthe-zwart-wit-foto-2-scaled.jpg\",\"width\":1920,\"height\":2560},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/weten-in-zwart-wit\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Tirade blog berichten\",\"item\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade-blog\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Weten in zwart-wit\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/\",\"name\":\"Uitgeverij Van Oorschot\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Weten in zwart-wit · Uitgeverij Van Oorschot","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/weten-in-zwart-wit\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Weten in zwart-wit · Uitgeverij Van Oorschot","og_description":"(Klik hier voor deel 1 van deze blogserie) Recent zag ik A German Life uit 2016 van Christian Kr\u00f6nes. Het is een sober gefilmde documentaire waarin Brunhilde Pomsel (1911-2017) vertelt over haar leven tijdens de Tweede Wereldoorlog. Zij ziet zichzelf als een doodgewone Duitse vrouw die toevallig werkte voor een van de hoogste nazi’s (Joseph...Lees verder","og_url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/weten-in-zwart-wit\/","og_site_name":"Uitgeverij Van Oorschot","article_modified_time":"2021-09-06T07:43:59+00:00","og_image":[{"width":1920,"height":2560,"url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/Berthe-zwart-wit-foto-2-scaled.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"3 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/weten-in-zwart-wit\/","url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/weten-in-zwart-wit\/","name":"Weten in zwart-wit · Uitgeverij Van Oorschot","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/weten-in-zwart-wit\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/weten-in-zwart-wit\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/Berthe-zwart-wit-foto-2-scaled.jpg","datePublished":"2021-09-06T06:21:51+00:00","dateModified":"2021-09-06T07:43:59+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/weten-in-zwart-wit\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/weten-in-zwart-wit\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/weten-in-zwart-wit\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/Berthe-zwart-wit-foto-2-scaled.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/Berthe-zwart-wit-foto-2-scaled.jpg","width":1920,"height":2560},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade_blog\/weten-in-zwart-wit\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Tirade blog berichten","item":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/tirade-blog\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Weten in zwart-wit"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/#website","url":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/","name":"Uitgeverij Van Oorschot","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tirade_blog\/307337","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tirade_blog"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/tirade_blog"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/38"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=307337"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tirade_blog\/307337\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":307339,"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tirade_blog\/307337\/revisions\/307339"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/307341"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=307337"}],"wp:term":[{"taxonomy":"tirade_blog_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tirade_blog_category?post=307337"},{"taxonomy":"trefwoord","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vanoorschot.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/trefwoord?post=307337"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}