Utrecht, 28-31 december 2024<\/p>\n\n\n\n
Beste Ties, Henrik en Izaak,<\/p>\n\n\n\n
\u2018Jammer dat er niet een meisje bij zat\u2019 . Aldus \u2018C.\u2019 uit Menno Hartmans stuk \u2018Bestormen\u2019, waarin hij beschrijft hoe jullie je opwachting kwamen maken bij de redactie van Tirade<\/em>. Welnu, het meisje meldt zich. Niet omdat ik mezelf zie als deelnemer aan jullie project, eerder ben ik een kritische sympathisant, en zelfs een die helaas nog nooit bij jullie maandelijkse po\u00ebzieavond \u2018De Kleine Revolutie\u2019 aanwezig heeft kunnen zijn.<\/p>\n\n\n\n Toch heb ik jullie ontmoet via vele wegen. Ties ken ik van de filosofiemaster aan de UvA, hij heeft me jullie manifest toegestuurd. In De Brabantse Aap <\/em>praatten we erover door, terwijl we diepzinnig naar een grauw Spui staarden en oude, als spontane ingevingen verpakte meningen over po\u00ebzie met elkaar deelden. Izaak waagde zich buiten de ring om op mijn po\u00ebzieavond in Utrecht te komen voordragen. En Henrik dook tijdens een volgende po\u00ebzieavond op, waarna we nog eens afspraken in caf\u00e9 De Rechtbank <\/em>om zijn gedichtenbundel kritisch door te nemen. (Mijn vonnis luidde vrijspraak.)<\/p>\n\n\n\n Dit waren voor mij zeer aangename gesprekken en ontmoetingen. Ook ik schrijf gedichten, net als jullie; ook ik hoop die ooit gepubliceerd te krijgen, net als jullie; ook bij mij vindt een deel van de hedendaagse po\u00ebzie geen weerklank, net als bij jullie. Maar bij mij ontbreekt het radicale vuur dat bij jullie N\u00eaerlands bodem lijkt te moeten verschroeien voordat de ware po\u00ebzie kan ontkiemen. Het is niet mijn stijl. Ik kuier liever zeven rondjes rondom Jericho voor ik op de poorten bons. Tegen die tijd kruimelen ze vanzelf ineen.<\/p>\n\n\n\n Ik heb mijn hoogdravende fase zeker gehad. In het blaadje van mijn studentenvereniging voerde ik zo rond mijn 19e<\/sup> een briefwisseling met een vriendin onder het pseudoniem van \u2018de ExistenCie\u2019. In bloemrijke taal vol gezochte metaforen en verwijzingen naar de literaire en filosofische canon \u2013 en wie het niet snapte was het niet waard om ons te lezen!! \u2013 schreven wij over de melancholie, de opstand en de literatuur. Willem Kloos was ook voor ons een favoriet, zijn beroemde po\u00ebtica-inleiding op de gedichten van de jong gestorven en bejubelde Jacques Perk sprak ons bijzonder aan:<\/p>\n\n\n\n \u201cDe po\u00ebzie is geen zachtoogige maagd (\u2026) niet een traan om \u2019s levens ernst en een lach om zijn behaaglijkheid, maar een gloed en een verlangen (\u2026). [Z]aliger de dichter, (\u2026) die zichzelven godheid en geliefde tevens is, waar hij stormt en juicht, en weent en mijmert, eenzaam met zijn ziel onder de blauwe oneindigheid.\u201d<\/p>\n\n\n\n Voor ons, vrijgezel en verscheurd door twijfel aan het geloof waarop onze jeugd en studentenvereniging waren gegrondvest, klonk dat prachtig: jezelf godheid en geliefde in \u00e9\u00e9n te zijn. Rond die periode begon ik ook met dichten. Als ik ze teruglees vind ik het geen slechte gedichten, maar wel (te) moeilijk te begrijpen. Dat komt omdat ik prioriteit gaf aan de stijlfiguren, het metrum en (binnen)rijm, intertekstualiteit, kortom: het spel dat de taal met zichzelf speelt, en ik verwachtte dat de betekenis zich vanzelf aan iedereen zou openbaren die dezelfde liefde voor taal koesterde als ik.<\/p>\n\n\n\n Iets van die houding proef ik ook in jullie po\u00ebzie en po\u00ebtica. Het mag niet simpel zijn, geen vrij vers, we dienen eerbied te koesteren voor de regels die het vers zelf dicteert. G\u00e9\u00e9n paroolpo\u00ebzie (is dat dan weer iets anders dan de parlandopo\u00ebzie van Forum<\/em>-stichter Du Perron?). Vorm, dus, geen vent. Niettemin, lees ik verder, moet het gedicht een democratische openheid uitstralen die de lezer bij de kladden grijpt. En Kloos, de allerindividueelste vent bij uitstek, wordt bewonderd. Dat klinkt tegenstrijdig: de autonomie van het gedicht ten opzichte van de babbelende schrijver moet gehandhaafd worden, maar het gedicht moet ook een po\u00ebtisch moment bevatten dat effect sorteert over zijn eigen grenzen heen, namelijk het cre\u00ebren van een democratische mogelijkheidsvoorwaarde in elke allerindividueelste lezer. Dus het \u2018ik\u2019 van de schrijver moet buiten het gedicht worden gehouden, maar het \u2018ik\u2019 van de lezer dient erdoor veranderd te worden? Of zie ik hier reeds twee scholen ontstaan in de nog prille beweging der Twintigers?<\/p>\n\n\n\n Ik geloof niet meer zo in gedichten die de lezer willen veranderen. Daar zit iets zendends in, iets missionairs, iets gewelddadigs \u00e0 la Paul Rodenko: Om u te dichten \/ sloeg ik u lek. \/ Ik \/ uw dichter<\/em>. Dan onderschrijf ik eerder Esther Jansma\u2019s woorden over de dichter in haar gedicht \u2018Luister\u2019:<\/p>\n\n\n\n (\u2026)<\/p>\n\n\n\n Het enige wat hij deed is zijn oor te luisteren leggen Gedichten weten meer dan hun makers (\u2026)<\/p>\n\n\n\n Voor mij gaat po\u00ebzie over de menselijke ervaring van de wereld. Iets schrijven dat de eigen <\/em>ervaring transformeert tot een vers waarin een onbekende lezer diens ervaring van zichzelf en de wereld, als medemens, kan herkennen. Dat betekent paradoxaal genoeg dat de eigen ervaring van de dichter minder gewicht krijgt, er moet zoveel mogelijk \u2018ik\u2019 uit gesloopt worden en vervangen door een po\u00ebtisch \u2018ik\u2019, zodat het in staat is een \u2018ik\u2019 te zijn van meerdere mensen tegelijk. Daarom mondt de eigen ervaring als vertrekpunt niet automatisch uit in simplistische babbelpo\u00ebzie. Esther Jansma laat dat zien, maar ook Rutger Kopland of de zelfs nogal onnavolgbare Frank Koenegracht. (Na het opsommen van deze lijst helden zal ik maar meteen toegeven dat ik houd van korte gedichten. Maximaal \u00e9\u00e9n pagina en liefst geen lange zinnen. Betekenis op de vierkante centimeter.)<\/p>\n\n\n\n Inhoudelijk verschillen we behoorlijk. Vandaar het kritische. Maar ik ben ook sympathisant. Wat ik in jullie bewonder is de vurige liefde voor de po\u00ebzie, ja ook het dakenschreeuwerige ervan. De groep mensen die jullie in Amsterdam enthousiast rond \u2018De Kleine Revolutie\u2019 hebben weten te scharen. De persoonlijke ervaringen die in jullie blogs meer licht wierpen op wat er volgens jullie schort aan bestaande po\u00ebzie. Jullie worsteling om jezelf te positioneren in de po\u00ebziegeschiedenis en jullie zelftwijfel: wordt het niet te hermetisch, wanneer is het po\u00ebzie en wanneer \u2018teelbaltaal\u2019? (Dank, Henrik.) En vooral jullie volharding, het feit dat jullie project steeds nieuw \u00e9lan verwerft, en nieuwe podia.<\/p>\n\n\n\n Want zowel volharding als zelftwijfel zijn nodig. Inmiddels is de ExistenCie niet meer. Mijn vriendin ging heen en vermenigvuldigde zich. Ikzelf liet mijn luchtige pretentie varen toen het leven zijn stekels opzette en ik ervoer dat het zwelgen in gefantaseerd zieleleed iets heel anders is dan concreet en werkelijk lijden. Ook jong gestorven mensen blijken in de praktijk slecht te bejubelen. De gedichten die ik schreef in dergelijke tijden van \u2018grenservaringen\u2019 worden over het algemeen als het beste beoordeeld door de mensen die ik ze laat lezen. Ik vertel er niet bij welke ervaring eraan ten grondslag ligt. Maar op de een of andere manier springen ze eruit, deze denk ik nog wel het meest.<\/p>\n\n\n\n zij liep met kromme schouders en zij reed met vastgekrampte vingers \u2019s nachts dwaalde zij vloekend door een wijk vol slaap het was al lang geleden dat zij zinvol om de duur ervan ik sluit daarom niet uit haar lippen zich werktuiglijk wrongen ze kregen haar niet los, het wrak Blijf op de poorten bonzen, maar bedenk ook: met ieder rondje krijgt Jericho een ander aanzicht. Niet omdat het bastion verandert, maar de bestormer.<\/p>\n\n\n\n Hartelijke groeten,<\/p>\n\n\n\n Mariska<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
langer te luisteren, de beweeglijke vreemdheid
willen notuleren en daarbij steeds de mist
Ingaan en dat weer repareren.<\/p>\n\n\n\n
in dit nu, in dit volgende nu kunnen weten.
Ze zijn gestolde aandacht, herstelsels van tijd.<\/p>\n\n\n\n
versleet ze onterecht voor vleugels\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n\n\n\n
want, zei ze, door druk blijf je op weg\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n\n\n\n
vloekend maar met vleugels<\/p>\n\n\n\n
afstanden bezag zoals plezierrijders,
de tijd als rokers in de pauze:<\/p>\n\n\n\n
in plaats van om het einde<\/p>\n\n\n\n
dat toen haar auto als een accordeon
verkreukeld werd tegen de lantaarnpaal<\/p>\n\n\n\n
in de lach waarmee zij zaken
van haar lijstje streept<\/p>\n\n\n\n
moest worden uitgebrand<\/p>\n\n\n\n