Dat mijn oudoom Sybe Sybesma (1924-1986) in zijn tijd een bekende Friese dichter was, wist ik. Op de middelbare school heb ik zelfs een keer een presentatie over hem gehouden. Maar dat hij nog steeds een zekere bekendheid genoot, had ik niet verwacht.<\/p>\n\n\n\n
De afgelopen maanden ben ik voor archiefonderzoek vrij vaak in Friesland geweest, en het gebeurde met enige regelmaat dat mijn gespreksgenoot, wanneer ik liet vallen dat mijn oudoom Sybe Sybesma was, knikte en zei dat hij zijn werk kende. Eentje begon zelfs spontaan een gedicht van hem voor te dragen.<\/p>\n\n\n\n
Sybe werd geboren in 1924, in Nijehaske, onder de rook van Heerenveen en zette zich al jong aan het dichten. Zijn eerste gedichten verschenen na zijn middelbareschooltijd, merkwaardig genoeg in het schoolkrantje van de Heerenveense HBS, waar zijn jongere broer in de redactie zat (zelf had hij het gymnasium in Leeuwarden afgerond). Zijn vader, eveneens schrijver en dichter, stimuleerde hem in zijn schrijverschap.<\/p>\n\n\n\n
Maar ergens ging het mis. Toen ik klein was, viel zijn naam vaak, en altijd met de verzuchting dat het zo\u2019n getalenteerde man was geweest, maar dat hij niet tot bloei had kunnen komen. Tijdens zijn studietijd in Amsterdam raakte hij aan de drank, en kwam er niet meer vanaf.<\/p>\n\n\n\n
Twee dichtbundels schreef hij,\u00a0En marge<\/em>\u00a0en\u00a0Op \u2019e r\u00e2ne<\/em>\u00a0(Op de rand), maar die bundels bevatten slechts een fractie van zijn werk, dat in vele literaire tijdschriften verscheen. En als goede gelegenheidsdichter pende hij uit de losse pols vele kwatrijnen neer (op bierviltjes en losse blaadjes), die hij vervolgens meegaf aan degene door wie het gedicht was ge\u00efnspireerd. Lang voordat ik Fries had geleerd kreeg ik eens van mijn opa de eerste bundel, die ik met eerbied doorbladerde.<\/p>\n\n\n\n Twee van zijn beste gedichten staan erin: \u2018Etude 2\u2019 en \u2018Eis eauton\u2019 (oud-Grieks, voor \u2018naar jezelf\u2019. Recent vond ik online een opname van Sybe waarin hij \u2018Etude 2\u2019 voordroeg. Op po\u00ebzieavonden was hij een veelgevraagde dichter. Iemand zei laatst zelfs tegen mij dat er geen dichtersavond geslaagd werd geacht als hij er niet had opgetreden. Een heldere stem:\u00a0<\/p>\n\n\n\n \u2018de l\u00easte treast: in moarnske sigaret<\/p>\n\n\n\n deawurge eagen dy\u2019t net sliepe koene<\/p>\n\n\n\n en tinzen: mei gjin inkel lot fersoene\u2026<\/p>\n\n\n\n \u2013 it daget al, en it is fierste let.\u2019<\/p>\n\n\n\n \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0(\u2018de laatste troost: een vroege sigaret<\/p>\n\n\n\n doodmoede ogen, door de slaap gemeden,<\/p>\n\n\n\n gedachten: met geen enkel lot tevreden\u2026<\/p>\n\n\n\n \u2013 \u2019t is veel te laat, in \u2019t oosten schemert het.\u2019)<\/p>\n\n\n\n (Eerste kwatrijn van het sonnet. Vertaling: Jan Popkema in:\u00a0Spiegel van de Friese po\u00ebzie<\/em>\u00a0(2008))<\/p>\n\n\n\n