Fifth Wave offers a platform for the free and independent Russian voice. All contributions are by literary authors from Russia and abroad who are united in their rejection of war and totalitarianism.

With contributions from:

Mihail Ayzenberg
Ivan Ampilogov
Karine Arutyunova
Otto Boele
Lyudmila Khersonskaya
Irina Roskin
Olga Skonechnaya
Yuri Smirnov
Teodorko

Het Cultuurfonds kent de Cultuurfonds Vertaalprijs 2025 toe aan vertaler Mark Leenhouts voor zijn vertalingen uit het Chinees. De jury noemt hem een pleitbezorger van het Chinees én het Nederlands: zijn werk opent werelden, verbindt perspectieven en verrijkt het literaire veld.

Mark Leenhouts vertaalde Notities van een theoreticus van Shi Tiesheng bij Uitgeverij Van Oorschot. ‘De vertaling van Mark Leenhouts is zo natuurlijk en humorvol dat je de indruk hebt het origineel te lezen,’ aldus de Volkskrant.

Over Notities van een theoreticus

Voor Shi Tiesheng, als gerolstoeld schrijver, is lichamelijke beperking altijd een uitgangspunt geweest voor bespiegelingen over het menselijke gebrek in het algemeen. Zo ook bij Notities van een theoreticus, zijn ‘autobiografie van de geest’, die tot de invloedrijkste filosofische romans uit het hedendaagse China wordt gerekend.

‘Hardop nadenkend’ laat hij in dit eigenzinnige zelfportret zijn eigen herinneringen samenvloeien met herinneringen aan een handvol anderen, mensen van wie hij het leven op verschillende manieren door het lot getekend ziet: de gehandicapte C en de emotioneel verlamde dokter F, de gekwetste dichter L en de in de liefde teleurgestelde lerares O, de verbeten schilder Z en de politieke banneling WR. Hij legt die levens naast elkaar, schuift ze zelfs over elkaar, om op even verrassende als indringende wijze te laten zien wat ze gemeen hebben, en hoe zij, als personages die zijn ‘schrijversnachten’ bevolken, allemaal samenkomen in zijn eigen ‘ik’.

Tegelijkertijd is deze magistrale roman ook een kennismaking met het contemporaine Chinese denken en de heftige recente geschiedenis van het land.

Alle verschillende kanten van zwemmen lezen we terug in dit themanummer van Tirade — zelfs in één gedichtenreeks, de aangrijpende en herkenbare reeks ‘Water, neem mij, water, neem mij’ van dichter Asmae Amaddaou. In de gedichten van Pim Lammers is het water dan weer een vrolijke plek vol nieuwe ontdekkingen, en bij Steff Geelen verandert het zwembad in een psychische liminale ruimte, waar dreiging en troost hand in hand gaan. Melani Reumers onderzoekt het zwemmen in andere elementen: in de lucht, ondergronds, of door een vuurzee. Daarnaast brengen we volop nieuwe fantastische gedichten; van Wout Waanders, Vicky Francken, Dorien de Wit en Piet Gerbrandy. Die laatste zwom ook al eens met Kirsten van Santen voor haar boek over Nederlandse zwemgeschiedenis. In dit nummer duikt zij haar zwemschim achterna, tot aan haar eigen oorsprong. We hebben natuurlijk ook wedstrijdzwemmers gevonden: Marleen Doré schrijft over haar haat-liefdeverhouding met de sport, en Olympisch zwemmer Femke Heemskerk beschrijft met de nauwkeurigheid van een topsporter het verloop van een racedag.

Geïllustreerd door Janine Hendriks

De gouden roos begint met een verhaal over een vuilnisman in Parijs. Dagelijks veegde hij de werkplaatsen van juweliers aan en zeefde hij uit het stof en vuil het goudslijpsel, totdat hij genoeg had verzameld om er een gouden roos van te laten maken. Het is het vertrekpunt voor Paustovski’s zoektocht naar het goudstof waaruit hij zelf zijn verhalen smeedde.

Onder de noemer ‘notities over het werk van een schrijver’ brengt Paustovski zijn persoonlijke literaire herinneringen en ervaringen in dit boek bijeen. Van de schrijvers die hem als voorbeeld dienden tot zijn vele reizen, en van de rijkdom van de Russische taal tot de invloed van de schilderkunst: Paustovski vertelt op een schitterende manier hoe zijn verhalen tot stand kwamen. Veelal onderweg – per stoomboot of op een open vrachtwagen – kwam hij in contact met de meest uiteenlopende figuren, die hem tot schrijven inspireerden. 

De gouden roos vertelt het ‘verhaal van een schrijverschap’ en sluit aan bij het hoogtepunt van Paustovski’s oeuvre, het Verhaal van een leven. Het is even melancholiek en romantisch van toon.

Vertaald door Wim Hartog

De roman L’anniversario van Andrea Bajani is uitgeroepen tot winnaar van de Premio Strega 2025.
De Premio Strega is de meest begeerde, grootste literaire prijs van Italië.
De Nederlandse vertaling, Het jubileum, verschijnt op 22 augustus bij Uitgeverij Van Oorschot.

‘Het doel van literatuur is om het officiële verhaal in twijfel te trekken,’ aldus Bajani, met een diepgaande en hedendaagse beschouwing van het patriarchaat als het ‘officiële verhaal’ van onze huidige tijd. Andrea Bajani’s krachtige roman behandelt het taboe van het totalitaire regime van het gezin, zonder sentimenteel te worden.

‘Kan je je bevrijden van ouders, van het kwaad dat ze je hebben aangedaan, zonder omkijken en mogelijkheid tot bezwaar? Het is een schandalige vraag. Andrea Bajani stelt hem door een schandalig kalm boek te schrijven.’
– Emmanuel Carrère

‘Een boek dat de zuiverheid van feiten, de tirannie van het geheugen en het totalitaire regime van het gezin aankaart als geen ander.’ – Jhumpa Lahiri

‘Nietsontziend, dapper verslag van een zoon die rigoureus breekt met zijn ouders om ruimte te maken voor zijn eigen verhaal.’ – Philip Huff

Over Het jubileum

‘Tien jaar geleden, op die dag, heb ik mijn ouders voor het laatst gezien. Ik ben sindsdien van telefoonnummer veranderd, van huis, van continent, ik heb een onneembare muur opgetrokken, ik heb een oceaan tussen ons in geplaatst. Het waren de beste tien jaar van mijn leven.’ Kun je je vader en moeder in de steek laten? Kun je hun voordeur dichtsmijten, de trap aflopen en besluiten dat je ze nooit meer wilt zien? Nadat hij zich tien jaar heeft onttrokken aan de uitputting van een subtiel, alles doordringend huiselijk geweld, kan een zoon eindelijk omkijken en vertellen over zijn ongelukkige familie. En zo viert hij een hartverscheurend jubileum: zonder mensen te beschuldigen en zonder mensen te redden, en met een stem die ‘schandalig kalm’ klinkt. Het jubileum is op de eerste plaats een roman van bevrijding, die het totalitarisme van het gezin blootlegt. Het boek verwondt ons met zijn eerlijkheid, ontwapent ons met zijn oprechtheid, maakt ons weerloos met zijn waarheid.

Vertaling door Manon Smits

Andrea Bajani (1975) is een van de meest vooraanstaande en bekroonde romanschrijvers van Italië. Eerder verschenen van hem in het Nederlands onder meer Wie houdt dan stand?, De belofte en Het boek van de huizen, die lovend werden ontvangen.

Manon Smits (1967) studeerde Engels en Italiaans in Nijmegen en in Rome. Sinds 1995 vertaalt ze boeken uit beide talen. Voor Van Oorschot vertaalde ze recentelijk Ginevra Lamberti’s Iedereen slaapt in de vallei en Andrea Bajani’s Het boek van de huizen.

De vertelstem in de onderzoekende, existentiële debuutbundel van Christina Flick trekt al zwervend door een stad.
Vanuit parken, flats, speeltuinen, kruispunten, snackbars, bibliotheken, parkeerplaatsen, tot aan de oevers van een dronken oceaan observeert ze de wereld om haar heen. Onderweg melden zich geliefden, voorouders, voorbijgangers via voicemails, voetnoten, liederen, vloeken. Flick schrijft voornamelijk in het Nederlands, haar derde taal, die ze koestert om de dagelijkse vondsten, het schommelen van betekenis, haar andere logica en woordvolgorde dan die ze met haar moedertaal heeft meegekregen.