De historische binnenstad van Paramaribo

Een verwoestende brand heeft op 15 januari drie panden in het hart van Paramaribo in de as gelegd, waaronder het historische ouderlijk huis van Jan Ernst Matzeliger, de geniale uitvinder van de schoenzwikmachine. Het pand, gelegen aan Domineestraat 30, viel ten prooi aan de vlammenzee. Het hart van Paramaribo, inclusief de Domineestraat, Steenbakkerijstraat, Maagdenstraat en Jodenbreestraat, is niet langer de bruisende trekpleister van weleer. In mijn tienerjaren stond dit gebied bekend als ‘the place to be’. De stad was levendig en dynamisch, met tal van activiteiten en strategisch gepositioneerde winkels. Ik keek uit om zaterdag in de stad af te spreken bij het nu verkochte hotel Krasnapolsky op de hoek van de Domineestraat en Steenbakkerijstraat. Van daaruit maakte je een wandeling langs boekhandel Vaco, de winkel City Center, het Vaillantsplein, bijnaam Spanhoek met de fontein, en vervolgens liep je via de Maagdenstraat terug naar de Domineestraat door de Steenbakkerijstraat. Of je kon richting de Klipstenenstraat gaan, bekend om zijn diverse kledingzaken.

Echter, de afgelopen jaren is de levendigheid aanzienlijk afgenomen, vooral op plekken met historische panden en een rijke geschiedenis die nu bijna verlaten zijn. De historische binnenstad van Paramaribo moet nieuw leven worden ingeblazen. Dit kan worden gerealiseerd door het organiseren van meer activiteiten en het aantrekken van toeristen door het vestigen van horecagelegenheden.

Suriname heeft momenteel drie sites op de Werelderfgoedlijst: het Centraal Suriname Natuurreservaat, CSNR, de historische binnenstad van Paramaribo en de Jodensavanne Archeologische Site. Deze zijn respectievelijk in 2000, 2002 en 2023 op de UNESCO Werelderfgoedlijst geplaatst. Deze erkenning plaatst Suriname op de wereldkaart en maakt het na Cuba het land met het op een na hoogste aantal Werelderfgoedsites in het Caribisch gebied. Een plek op de Werelderfgoedlijst betekent internationale erkenning van ons unieke erfgoed en opent deuren voor financiële steun voor instandhouding en bescherming. Het Paramaribo Urban Rehabilitation Program, PURP, is speciaal ontwikkeld vanwege de Werelderfgoedstatus van onze oude binnenstad. Het is een programma voor de rehabilitatie van onze historische binnenstad. Het is echter van groot belang dat Suriname de verplichtingen van de Werelderfgoed Conventie naleeft om te voorkomen dat de sites op de Lijst van World Heritage in Danger worden geplaatst of volledig worden geschrapt. Dit zou een aanzienlijk verlies betekenen voor ons land.

“Om daadwerkelijk leven in de brouwerij te brengen in de binnenstad, is het essentieel om de functie van dit gebied te heroverwegen,” benadrukt Stephen Fokké, directeur van de Stichting Gebouwd Erfgoed Suriname. “Op dit moment fungeren veel van de monumentale panden in Suriname als kantoorruimte, wat betekent dat deze locaties na kantoortijden verlaten zijn. Ik pleit ervoor dat deze panden een nieuwe bestemming krijgen, zoals bijvoorbeeld horecagelegenheden, zodat er gedurende de dag en avond bedrijvigheid blijft. Denk aan het levendige karakter van Willemstad op Curaçao, waar pensions, boetieks, hotels en horecagelegenheden zorgen voor een bruisende sfeer. Het is van belang om deze locaties autovrij te maken, inclusief de omgeving van Fort Zeelandia.”

Kunstenaar en ondernemer Ken Doorson heeft de zaak Coffee Mama, waar hij mede-eigenaar van is, staan in een monumentaal pand van een koffiebranderij aan de Costerstraat. Naast het kopen van koffiemachines en melkopschuimers, en het branden van koffie, is het ook mogelijk om ter plaatse van een heerlijke kop koffie te genieten. Dit vormt een treffend voorbeeld van het benutten van een historisch pand. Het betreft het tweede Stadsherstel Surinamemonument dat in 2014 in handen kwam van Stadsherstel Suriname.

De aantrekkelijkheid van de stad kan ook verder worden vergroot door de vervuilde muren te transformeren met kunst, zoals eerder gedaan door de streetart organisatie Switi Rauw. Ook het betrekken van kunstenaars bij activiteiten in de open ruimte biedt een mogelijkheid om de locaties op een boeiende manier te benutten.

Raymill Nerkust, beeldend kunstenaar, merkt op dat de stad opvallend weinig wordt benut op het gebied van kunstzinnige expressie.“Er zijn echter verschillende factoren waarmee rekening moet worden gehouden om dit daadwerkelijk te kunnen realiseren. De stad oogt levenloos, met verlaten en vervallen gebouwen, failliete bedrijven en een toename van daklozen. Dit is deels toe te schrijven aan het beleid van opeenvolgende regeringen. Bovendien staan we niet bekend als een land dat goed is in het onderhouden van zaken. Ik ben er persoonlijk ook niet van overtuigd dat kunstenaars zelf verantwoordelijk moeten zijn voor het opruimen van vervuiling, zodat ze er uiteindelijk iets moois van kunnen maken. Kunstenaars worden vaak gezien als mensen die te horen krijgen: ‘Hier is wat rommel, misschien kun je er iets moois van maken.’ In de meeste gevallen blijft die rommel dan gewoon rommel.”

Foto van Kevin Headley
Kevin Headley

Kevin Headley (1983) is een Surinaamse documentairemaker, journalist en schrijver. Sinds een aantal jaar schrijft hij ook korte verhalen, welke onder andere gepubliceerd zijn in de Surinaamse krant de Ware Tijd, het opinieblad Parbode, het online literair tijdschrift Papieren Helden, het tijdschrift Wobby en Tirade. Kevin heeft ook de speciale uitgave van Tirade PRAKSERI met alleen Surinaamse verhalen samengesteld. Tweewekelijks leren we door zijn ogen verschillende aspecten kennen van Suriname.