Goed nieuws: bij The American Book Centre in Amsterdam lag een grote stapel van The Collected Stories of Lydia Davis. Deze schrijfster toont wonderschone en ook wel vreemde miniatuurtjes waarbij je soms in slechts een halve pagina een andere wereld in wordt gesleept. Een gedachtestroom, een woordenwisseling, een handeling, een beeld. Vaak is er iets raars aan de hand, juist omdat er doodnormale dingen gebeuren. Het zijn verhaaltjes die wringen, Lydia Davis laat zich niet uitleggen: om steeds opnieuw te lezen.

Nog meer goed nieuws: op 18 mei komt de schrijfster voorlezen in de Balie in Amsterdam. (dankzij o.a. Sanneke van Hassel)

Een voorproefje:

The Fish

She stands over a fish, thinking about certain irrevocable mistakes she has made today. Now the fish has been cooked, and she is alone with it. The fish is for her- there is no one else in the house. But she has had a troubling day. How can she eat this fish, cooling on a slab of marble? And yet the fish too, motionless as it is, and dismantled from its bones, and fleeced of its silver skin, has never been so completely alone as it is now: violated in a final manner and regarded with a weary eye by this woman who has made the latest mistake of her day and done this to it.

In San Fransisco is een winkel speciaal voor piraten (Valencia 826). Als je een piraat bent dan kan je daar je lol niet op. In de winkel is ook een kabinet ingericht met oude bioscoopstoelen. Vanuit die stoelen kijk je niet naar een film, maar naar een aquarium vol met allerlei verschillende soorten vissen. Naast het aquarium hangt een bordje: ‘Please do not judge the fish’.

Met een emmer vol sop staat ze op een keukentrap op het platje aan de zuidkant van het huis. De zon schijnt, er klinken boren, in de binnentuin veegt iemand het pad schoon. Het zijn geluiden die een lange tijd binnen zijn gebleven door de strenge winter.

Zelf vond ze het tot nu toe wel meevallen met de vorst en de kou, er was geeneens een Elfstedentocht, maar er zijn mensen die zeggen: het was een strenge winter. Zulke mensen zullen er altijd zijn.

Ze staat op de bovenste tree, met een spons glijdt ze over de ramen, water loopt haar mouw in. De ramen moeten schoon zodat de oude vrouw naar buiten kan kijken. Er is altijd iets te zien als je goed kijkt.

Een zeemlap wordt langs de raamkozijnen gehaald, de bovenste ramen zijn klaar, ze kan een treetje naar beneden. Steeds wanneer ze de ramen aan het lappen is denkt ze aan dingen waar ze nooit eerder aan dacht. Alsof iemand aan de andere kant van het raam naar háár kijkt, duidelijk in het zicht nu.

Of transparantie goed is, zoals bij Wikileaks. Eerst dacht ze van wel, het was beter om alles te weten. Maar vandaag denkt ze aan alle dingen die ze ooit gezegd heeft over de mensen die haar vrienden zijn, familie. Haar geliefden ook. Als alles uit zou komen wat je zomaar zegt soms, of wat zij over jou zeggen, zonder na te denken: uit jaloezie, angst, onvrede, controle, boosheid, frustratie, etcetera, dan had niemand vrienden over.

 De wereld heeft geheimen nodig. 

Ik ben opgegroeid in het dorp Eemnes, dat is vlakbij Laren. Vroeger schaamde ik me er altijd voor om dat te zeggen. Ik was bang dat er mensen waren die zouden denken dat ik rijk was. Ik weet niet waarom ik daar bang voor was. Misschien omdat ik aanvoelde dat je rijke mensen niet serieus kon nemen. In ieder geval niet als ze rijk geboren zijn. Ik ben niet rijk geboren. Als ik zoiets zeg dan wordt mijn moeder kwaad. Ze zegt: ‘Je bent wel rijk geboren.’
Daarmee bedoelt ze dat ik bij mijn vader en bij haar terecht ben gekomen. En dat we gezond zijn. Maar zover wil ik niet gaan.

Op woensdagmiddag, als de school dicht was dan mocht ik kiezen: bergbeklimmen of naar een museum.
‘Niets doen,’ zei ik. Dat ging er bij mijn moeder niet in. Dus gingen we naar een museum. Omdat Laren dichtbij was, gingen we op de fiets naar Singer. Van alle musea vond ik dat het leukste museum omdat De Denker van Auguste Rodin in de tuin stond.

Ik keek naar het beeld terwijl ik chocolademelk uit een flesje dronk. Dan bedacht ik waar De Denker aan dacht.
Op één van die woensdagmiddagen vroeg mijn moeder aan mij: ‘Wat denk je dat hij denkt?’
‘Weet ik niet,’ zei ik.
Mijn moeder pakte mijn hand vast. ‘We komen er nooit achter,’ zei ze. ‘Net zoals bijvoorbeeld bij papa.’
Ik geloof dat ze me wat probeerde te leren maar ik moest er van huilen. Dat was op zich niets vreemds, huilen vond ik vroeger één van de leukste dingen om te doen en nog steeds ben ik er niet helemaal vanaf.

De Denker werd in 2007 gestolen uit het Singer Museum en vernield. Nu is het beeld gerestaureerd. Op nrcnext.nl zag ik naast het nieuws een reclameblokje over de terugkeer van het beeld. De advertentie is een soort van trailer, zoals alles tegenwoordig een soort van trailer is.

– VIER JAAR GELEDEN WORDT HIJ GRUWELIJK VERMINKT

– DE DENKER VAN RODIN. EN VAN LAREN

– MAAR NU ZIT HIJ ER WEER ALSOF ER NIETS IS GEBEURD

– MAGNIFIEK GERESTAUREERD

– DE DENKER DENKT WEER

De Denker denkt weer? –  In de Kunsthal in Rotterdam is ‘The Last Thinker‘ van Folkert de Jong te zien waarmee hij aan De Denker refereert (zie foto). Ik keek er naar met minstens twintig anderen. Vanuit een smalle gang maakten de volgende twintig alweer hun opwachting. Snel schoot ik een foto voor thuis. Daarna liep ik door, zonder een specifieke gedachte. De laatste denker. Misschien heeft Folkert de Jong gelijk en mijn moeder ook. We komen er nooit achter; alsof er niets is gebeurd.

Mijn broer zegt dat het onmogelijk is dat een bij kan vliegen.
‘Dat is helemaal niet onmogelijk,’ zeg ik.
‘Toch wel,’ zegt hij.
‘Als het onmogelijk is, waarom kunnen ze dan vliegen?’ vraag ik.
‘Dat weet ik ook niet,’ zegt hij. ‘Niemand weet het, maar het is onmogelijk.’
‘Als het onmogelijk zou zijn, dan zou ik graag weten waarom,’ zeg ik.
‘Je moet niet alles willen begrijpen,’ zegt hij.
‘Als je stopt dat te willen dan sterf je uit,’ zeg ik.
‘Je moet ook geen kinderen nemen,’ zegt mijn broer.

*

Ik kan niets over de onmogelijkheid tot vliegen bij bijen vinden. Behalve dat een bij 300x zijn eigen gewicht kan optillen. En dat niemand precies snapt waarom het slecht gaat met de bijenpopulatie. Zelfs Midas Dekkers niet.
Wél stuitte ik op de kunstenares Maartje Korstanje, die zich heeft laat inspireren door de bijensterfte. Van onder andere karton en lijm maakt ze sculpturen, zonder van tevoren te bedenken welke vorm ze moeten krijgen. Daardoor krijgen de sculpturen iets levendigs. Alsof ze ieder moment in beweging kunnen komen. Ook al is dat onmogelijk.

Op dit moment loopt er een tentoonstelling in het Zeeuws Museum in Middelburg en in mei 2011 is  haar werk te zien in Museum de Pont in Tilburg en in het Groninger Museum. Zeer de moeite waard.

‘Harry Mulisch is dood,’ zei Robbert Ammerlaan afgelopen vrijdag op de nieuwjaarsreceptie van uitgeverij de Bezige Bij. Het kwam niet alleen door deze woorden dat er een beheerste  sfeer op ‘het feest’ heerste. De zaal stond vol met jonge schrijvers, maar De Grote Drie, die zijn dood.